Татарча Коръән тәфсире: перевод суры “Ан-Намль” (93 аята) на татарский и русский язык

История о муравьях и Пророке Сулеймане

Сура «Ан-Намль» (араб. النمل – «Муравьи») – 27-я сура Корана, состоящая из 93 аятов. Она была ниспослана в Мекке и относится к группе сур, начинающихся с букв «Та. Син». Это единственная сура в Коране, где фраза «Бисмилляхи-р-Рахмани-р-Рахим» («Во имя Аллаха, Милостивого, Милосердного») звучит дважды: в самом начале суры и внутри самого текста – в 30-м аяте.

Также в этой суре говорится о муравьихе, которая предупредила своих сородичей о приближении войска Сулеймана. В арабском оригинале слово употреблено в форме женского рода: نَمْلَةٌ (намлятун). Сегодня уже доподлинно известно, что рабочие муравьи, которые фуражируют на поверхности и предупреждают гнездо об опасности – это исключительно самки.

В суре о колонии муравьев говорится как о разумных и высокоорганизованных созданиях, также по отношению к муравьям использован глагол حَطَمَ (хатама), который буквально означает «разломать на осколки» или «разбить твердое/хрупкое (как стекло или сухую ветку)». Исследователи отмечают, что экзоскелет муравья состоит из жесткого хитина, который при механическом давлении именно хрустит и раскалывается как стекло, в отличие от мягких тканей млекопитающих.

27. Ән-Нәмл (Кырмыскалар) сүрәсе - Мәккә чоры, 93 аять

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Таа сииин. Болар – Коръәннең, [хөкемнәре] ачык булган Китапның аятьләре.

2. [Бу аятьләр] Мөэминнәр өчен [туры юлны күрсәткән] һидаять һәм сөенеч.

3. Алар [фарыз] намаз укыйлар, зәкят бирәләр, Ахирәткә дә шиксез ышаналар.

4. Ахирәткә ышанмаган кешеләр өчен Без [сынау булсын дип, шәһвәт һәм шикләнүләр биреп, начар] гамәлләрен бизибез. Шул сәбәпле, алар [кылганнарының нәтиҗәсен уйламыйча, шулар белән мәшгуль булып] аптыраган хәлдә йөриләр.

5. Алар өчен [дөньяда үтерелү һәм әсир ителү кебек] каты җәза [әзерләнгән]. Ахирәттә исә алар – [мәңгелек газап тиеш булган өчен] иң күп зарар күрүчеләр.

6. Һичшиксез, бу Коръән сиңа [бөтен хөкемнәрне һәрьяктан уратып алган шәкелдә белгән] Хикмәт иясе һәм [һәрнәрсәне] Белүче хозурыннан бирелә.

7. Муса [галәйһиссәлам] Мәдйәннән Мисырга барган вакытта салкын һәм караңгыда юлын югалткач] гаиләсенә: «Мин бер ут күрдем. Шуннан сезгә бер хәбәр китерәчәкмен яки сезгә, җылыныр өчен, утлы кисәү алып киләчәкмен», – дигән иде.

8. Ул анда баргач, аңа мөрәҗәгать ителде: «Бу уттагы кемсә дә, аның тирәсендәгеләр [фәрештәләр] дә мөбарәк булсын! Галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһ [сүзенең кеше сүзенә охшашлыгыннан ерак һәм] пакь!

9. И, Муса [галәйһиссәлам]! Һичшиксез, Мин – Бөек [Җиңелмәс], Хикмәт иясе булган Аллаһ.

10. [Хәзер сиңа бирәсе могҗизаларны күрер өчен] Таягыңны [җиргә] ташла!» Ул аны [ыргыткач] гүя елан кебек боргаланганын күргәч, артына борылып качты һәм кире кайтмады. [Шулвакыт Без әйттек:] «И, Муса! [Бездән башка беркемнән дә] Курыкма! Чөнки Минем катымда [вәхи килгән] пәйгамбәрләр [бернәрсәдән дә] курыкмый.

11. Ләкин [бүтән кешеләрдән] кем дә кем золым итсә, шуннан соң начарлыгы артыннан [тәүбә итеп] аның урынына бер игелек кылса [аңа да куркырга кирәк түгел, чөнки], һичшиксез, Мин – [гөнаһларны күпләп] Гафу итүче, Рәхимле.

12. Янә [уң] кулыңны куеныңа тык, бернинди [авыру-фәлән кебек] кимчелек булмыйча, бер могҗиза буларак ап-ак булып чыксын. [Инде хәзер син] Тугыз могҗиза белән фиргавенгә һәм кавеменә [бар]. Чөнки, һичшиксез, алар [Аллаһның әмереннән чыккан] фасикълар кавеме булдылар».

13. Могҗизаларыбыз аларга ап-ачык хәлдә килгәч [фиргавен һәм аның кешеләре иман китерәсе урында]: «Бу – ап-ачык бер сихер», – диделәр.

14. Нәфесләре аларга [күрсәтелгән могҗизаларның Аллаһтан икәнлегенә] ышанган булса да, хаксызлык һәм тәкәбберлек белән [иманнан качар өчен] аларны инкяр иттеләр. Кара, ул бозыклык чыгарганнарның [фиргавен һәм аның кешеләренең] ахыры нинди булды!

15. Без Давыдка һәм Сөләйманга [галәйһимәссәлам] гыйлем бирдек тә, алар [бу нигъмәткә шөкер өчен ничәмә гамәлләр кылдылар һәм]: «Барча мактаулар – Аллаһныкы гына, Ул иман китергән колларының күбесеннән безне өстен кылды», – диделәр.

16. Сөләйман [галәйһиссәлам] [атасы] Давыдка [галәйһиссәлам] пәйгамбәрлек һәм хакимлек мәсьәләсендә] мирасчы булды һәм [бу нигъмәт өчен, Раббысына шөкер итәр өчен]: «И, кешеләр! Безгә кошларның теле өйрәтелде һәм [җеннәр, кешеләр һәм җилләр белән идарә итү кебек дөнья вә Ахирәт эшләрендә ихтыяҗ тойган] һәрнәрсәдән безгә [бер насыйп өлеш] бирелде. Һичшиксез, бу – [Аллаһтан безгә кылынган] ачык бер игелек», – дигән иде.

17. Җеннәрдән, кешеләрдән һәм кошлардан торган гаскәрләр Сөләйман [галәйһиссәлам] янына җыелды. Аларның [төркемнәре буталганлыктан, беркем дә артта калмасын дип] алдагылары арттагылары өчен туктатылалар.

18. [Шамның] Кырмыскалар [белән тулы бер] үзәненә барып җиткәч, [аларның хөкемдарлары булган] бер ана кырмыска: «И, кырмыскалар! Ояларыгызга керегез! Сөләйман [галәйһиссәлам] һәм аның гаскәрләре сезне абайламыйча таптамасын!» – диде.

19. [Сөләйман [галәйһиссәлам] кырмысканың уяулыгына хәйран калып] Аның сүзләреннән көлә башлап елмайды һәм: «И, Раббым! Миңа һәм ата-анама биргән нигъмәтеңә шөкер итүемне, [калган гомеремдә] Син разый булган бер гамәл эшләвемне миңа илһам ит һәм рәхмәтең белән мине изге колларың [булган Ибраһим, Исмәгыйль һәм Ягъкуб (галәйһимүссәлам) кебек элекке пәйгамбәрләрең] арасына керт», – диде.

20. [Сәфәрдә Сөләйман [галәйһиссәлам] күләгә ясаган] Кошларны эзләде һәм әйтте: «Миңа ни булды? Нишләп һөдһөдне күрмим? Әллә ул югалганнардан булдымы?

21. Аны каты газап белән җәзага дучар итәчәкмен, яки аны чалачакмын, яисә ул миңа [гаепсезлеге хакында] ачык [һәм көчле] дәлил китерәчәк [тә, җәзадан үзен шулай гына коткарачак]».

22. [Һөдһөд Сөләйманнан [галәйһиссәлам] башка] Озак булмаган бервакыт көтте дә [хозурына килеп] әйтте: «Мин [нечкәлекләре белән] син белмәгән бернәрсә турында белдем һәм [Йәмәндәге] Сәбәдән [кавемнән] сиңа ышанычлы хәбәр китердем.

23. Мин [Бәлкыйс исемле] бер хатын таптым, ул аларга [Сәбә кавемендәгеләргә] хөкемдарлык итә, [падишаһларга кирәк булган] һәрнәрсә аңа бирелгән һәм аның зур тәхете бар.

24. Аны һәм кавемен, Аллаһны калдырып, кояшка сәҗдә калган хәлдә таптым. Шайтан [кояшка табыну кебек начар] гамәлләрен бизәп күрсәткән дә аларны ул [Ислам диненнән гыйбарәт хак] юлдан яздырган, шуңа күрә алар [туры юлга] һидаять таба алмыйлар.

25. [Яңгырлар һәм үсемлекләр кебек] Күкләрдә һәм җирдә яшерен булганнарны [мәйданга] чыгарган, яшергәннәрегезне дә, ачып күрсәткәннәрегезне дә белгән Аллаһка сәҗдә кылмасыннар дип [шайтан аларның туры юлдан ераклашуларына сәбәп булган].

26. Аллаһ, Аннан башка илаһ юк. Ул – бөек Гарешнең Раббысы».

27. Әйтте: «Дөресен әйттеңме, әллә ялганладыңмы, тиздән карарбыз.

28. Шушы хатымны [алып] барып, аны аңа ташла, шуннан [беркемнең дә күзенә чалынмыйча, җавапларын ишетә алырлык якын урынга] алардан читкәрәк кит тә кара, [минем хатыма] җавап итеп нәрсә эшләрләр».

29. [Сәбә якларына барган һөдһөд, сарайның тәрәзәсеннән кереп, йоклаган чагында аны Бәлкыйсның өстенә ташлады. Ул шомланып уянып китте дә, ашыгыч киңәшмә туплап] Әйтте: «И, олуглар! [Мин нәрсә эшләргә белмәслек бер хәлдәмен] бик шәрәфле бер хат ыргытылды миңа.

30. Һичшиксез, ул Сөләйманнан [галәйһиссәлам] һәм [бөтен барлыкларына карата соң дәрәҗә кызганучы һәм аларны бик аяучы] Рахман һәм Рәхим булган Аллаһның исеме белән [башланган].

31. [Ул безгә берничә әмер дә язган, мәсәлән] «Миңа карата тәкәбберләнмәгез һәм, [динемә ышанып, әмерләремә буйсынган] мөселманнар буларак, миңа килегез».

32. [Бәлкыйс олугларының фикерләрен белер өчен] Әйтте: «И, олуглар! Эшем хакында миңа киңәш бирегез, [беләсез бит] сез минем янымда булганчыга кадәр, мин бер эшкә дә кискен хөкем биргән кеше булмадым».

33. Әйттеләр: «Без [сан һәм мөмкинлекләр ягыннан] зур куәткә иябез, [сугыш мәсьәләсендә] көчле каһарманлык ияләребез, [әмер итсәң, алар белән сугыша алабыз] ләкин әмер – синеке. Нәрсә әмер иткәнеңне кара».

34. Әйтте: «Хөкемдарлар берәр мәмләкәткә [сугыш ачып, җиңү белән] килгән чакта, [биналарны җимереп] харап итәләр һәм аның халкының олугларын [төрле хурлыкларга дучар итеп] түбән хәлгә китерәләр. Алар һәрвакыт шулай итәләр.

35. Мин аларга бүләкләр җибәрәчәкмен һәм җибәрелгәннәрнең ни белән кайтканнарын караячакмын».

36. Сөләйманга [галәйһиссәлам] килгәч, ул [алар китергән бүләкләрне азсынып] әйтте: «Сез миңа мал белән ярдәм итәсезме әллә? Аллаһ миңа биргән нәрсәләр сезгә биргәннәрдән өстенрәк. Бүләкләрегезгә сез үзегез генә сөенәсез.

37. [И, илче! Китергәннәреңне алып] Аларга кайт [һәм шул хәбәрне җиткер, әгәр алар мөселман булмасалар], һичшиксез, алар каршы тора алмаслык [көчле] гаскәр белән аларга барырбыз, аларны [әсир итеп] кимсетелгән һәм хур ителгәннәр буларак аннан чыгарырбыз».

38. [Сөләйман [галәйһиссәлам] тирәсендә булган олугларга] Әйтте: «И, олуглар! Алар миңа мөселманнар хәлендә килмәс борын, миңа аның тәхетен кайсыгыз алып килә?»

39. Җеннәрдән бер гыйфрит әйтте: «Син урыныңнан тормас борын, мин аны сиңа алып килермен, мин бит моңа бик көчле һәм ышанычлымын».

40. Янында [Тәүрат һәм Зәбүр кебек алда иңдерелгән] китаптан гыйлеме булган [Асаф ибне Бәхрия исемле тәкъва] кеше: «Карашың сиңа кире кайтмас борын, мин аны алып килермен», – диде. Ул [Сөләйман [галәйһиссәлам] аны янында урнашкан хәлдә күргәч: «[Кыска вакытта] Бу [теләгемнең гамәлгә ашуы] шөкер итәрме, әллә шөкерсезлек кылырмы дип, мине сынау өчен, Раббымның [миңа насыйп иткән] фазылыннан [бирелгән]. Кем дә кем шөкер итсә, үзе өчен шөкер иткән булыр, кем дә кем шөкерсезлек кылса, һичшиксез, минем Раббым –Бай, Юмартларның юмарты», – диде.

41. [Сөләйман [галәйһиссәлам] Әйтте: «Аның [гаҗәпләнүе] өчен тәхетен [үзгәртеп] танымаслык хәлгә кертегез, карарбыз, [аны тану мәсьәләсендә] турыны таба алырмы, әллә турыны таба алмаучылардан булырмы?»

42. Ул килгәч, әйтелде: «Синең тәхетең дә моның кебекме?» Ул: «Гүяки бу [нәкъ] ул [инде]! Моннан алда безгә гыйлем бирелгән иде дә, без мөселманнар булган идек», – диде.

43. [Ул һөдһөднең хәбәре белән Ислам динен кабул иткән иде] Әмма [элек] Аллаһны калдырып, табынган нәрсәсе аңа комачаулаган иде, чөнки, һичшиксез, ул [ата] кяферләр булган бер кавемнән иде.

44. Аңа: «Сарайга кер!» – дип әйтелде. Ул аны күргәч, аны тирән су дип уйлады да балтырларын [берникадәр] ачты. Ул [Сөләйман [галәйһиссәлам] күзләрен читкә борып]: «[Итәгеңне күтәрүнең кирәге юк] Бу бәллүрдән шомартып төзелгән сарай бит», – диде. Ул [Бәлкыйс бу вакыйга каршысында] әйтте: «И, Раббым! Мин үз-үземә золым эшләдем. Сөләйман белән бергә бөтен галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһка буйсынам».

45. Сәмудкә [нәсел ягыннан] кардәшләре [булган] Салихны [галәйһиссәлам] Аллаһка гыйбадәт кылыгыз дип [әмер итүе өчен] җибәрдек. Ләкин алар [мөэмин һәм кяфер булган] ике фирка [булып], бер-берләре белән низаглашалар.

46. [Салих [галәйһиссәлам] кяферләргә] Әйтте: «Әй, кавемем! [Тәүбә һәм иман кебек] күркәм нәрсәдән алда [башыгызга киләчәк газаплар кебек] начар нәрсәне ни өчен ашыктырасыз? Сез [бәла сорыйсы урында, тәүбәгез кабул ителеп], рәхмәт ителүегез өчен, Аллаһтан ярлыкау сорасагыз иде».

47. Алар әйттеләр: «Без синдә һәм синең яндагы [мөэмин] кешеләрдә куркыныч билгеләр күрдек». Әйтте: «Сезнең шомлануыгыз [сәбәп биргән нәрсә] Аллаһ хозурында [язылган инкарыгыз һәм каршы килүегез]. Әйе, сез [кайчак нигъмәтләр, кайчак бәла-казалар белән] сыналган бер кавемсез».

48. Ул [Хиҗр исемле] шәһәрдә [абруйлы һәм сүзе үтә торган] гаиләләрнең [балаларыннан] тугыз кеше бар иде, алар җирдә бозыклык чыгаралар, [бер генә мәртәбә дә] төзәтергә тырышмыйлар иде.

49. Кяферләр бер-берләренә] Әйттеләр: «Сез: «Аңа һәм гаиләсенә бер төнне һөҗүм итәчәкбез», аннары, һичшиксез, [кан кардәше булган] иң якын туганына: «[Аларга һөҗүм итү түгел] Без аның гаиләсенең һәлак булуына хәтта шаһит та булмадык, һичшиксез, без – дөресен сөйләгән кешеләр», – дип әйтәчәкбез дип, Аллаһ [исеме] белән ант итешегез».

50. Алар [Салихны [галәйһиссәлам] үтермәкче булып] хәйлә белән тозак кордылар, Без аларга шул мәкерлекләренең җәзасын ирештердек, әмма алар белмәделәр дә.

51. Тозак коруларының [фаҗигале] ахыры нинди булганын кара [да күр]! Без аларны да, [үтерергә йөрүчеләр арасында булмасалар да, теләктәшлек күрсәткән] кавемнәрен дә – бөтенесен кырып бетердек.

52. Аларның [ширек кушып һәм могҗиза таләпләре белән кыядан чыгарылган дөяне суеп, Аллаһның аятьләренә карата кылган] золымнары сәбәпле, җимерелеп, асты өскә килгән өйләре. Һичшиксез, монда [белергә тиешле нәрсәләрне] белгән кешеләр өчен бер аять [һәм гыйбрәт] бар.

53. Без иман китергән һәм [инкярлардан да, гөнаһлардан да сакланып] тәкъва булган кешеләрне [кяферләрнең башына төшкән бәладән] коткардык.

54. Лутны да. Менә ул кавеменә әйтте: «Сез кабахәт эшне кыласызмы? Сез бит [кылган гамәлегезнең кабахәтлеген] беләсез.

55. Сез, хатыннарны калдырып, шәһвәт белән ирләргә киләсезме әллә? Чыннан да, сез шундый бер кавем ки, акылсызлык кыласыз».

56. Кавеменең җавабы: «Лут гаиләсен шәһәреннән куып чыгарыгыз. Һичшиксез, алар [җенестәш белән якынлык кылуны начар эш санап] пакь булырга теләгән кешеләр», – дигәннән башка берни булмады.

57. Без аны һәм [мөэминнәрдән генә торган бөтен] гаиләсен [газаптан] коткардык. Мәгәр [кяфер булган] хатыныннан башка. Без аны [газап эчендә] калганнардан буларак тәкъдир иттек.

58. Өсләренә [яндырылган балчыктан] яңгыр яудырдык. Кисәтелгәннәрнең яңгыры нинди яман!

59. [Расүлем!] Әйт: «Барча мактаулар – Аллаһныкы, Аның сайлап алган колларына сәлам [һәм иминлек] булсын!» Аллаһмы яхшырак, әллә алар ширек кушкан [ул гаҗиз] нәрсәләрме?

60. [Дөньяның яралтылышы һәм сезнең яшәешегез мәсьәләсендә бернинди тәэсире булмаган ялган илаһлар хәерлерәкме] Әллә күкләрне һәм җирне яралткан һәм сезнең өчен күктән су иңдерүчеме? Без аның белән [караучыларны] сөендергән матурлыкка ия бакчалар үстердек. Аның [җимешләрен һәм башка сыйфатларын яралту түгел] агачын [да] үстерә алмыйсыз. Аллаһ белән бергә-бер илаһ бармы? Әйе, алар – [хак булган тәүхид игътикадыннан] тайпылган [хаталы] бер кавем.

61. [Дөньяда матур итеп яши алуыгыз өчен, сезгә бернинди мөмкинлек тудырмаган бичара илаһлар яхшыракмы] Әллә җирне [тигез итеп түшәп, җан ияләре өчен] яшәү урыны иткән, араларында елгалар булдырган, аның [өстендәгеләрне селкетмәс] өчен, нык таулар корган, [төче һәм тозлы] ике диңгез арасында [бер-берләренә кушылмасыннанр өчен] киртәләгән нәрсәне мәйданга китергән Затмы? Аллаһ белән бергә-бер илаһ бармы? Әйе, аларның күпчелеге [нәрсә ул хак, нәрсә ялган булганын] белмиләр.

62. [Үзләренә дога кылучыларны белә дә алмаган потлар яхшыракмы] Әллә Үзенә дога кылган чакта кыенлыкта калучыга җавап биргән, начарлыкны бетергән һәм сезне [элекке өммәтләр артыннан] җирнең [идарә ителүенә вәкаләтле] хәлифәләр кылган Затмы? Аллаһ белән бергә-бер илаһ бармы? Бик аз үгетләнәсез шул!

63. [Корылык килгән чакта тереклек биргән яңгырлар җибәрүдән тулаем гаҗиз бер төркем барлыклар файдалымы] Әллә коры җирнең һәм диңгезнең караңгылыкларында [йолдызлар, җилләр һәм төрле-төрле юлда йөрү чаралары белән] сезне максатыгызга ирештергән Затмы, янә җилләрне рәхмәтенең [әсәре булган яңгыр] алдыннан сөендерүче итеп җибәргән Затмы? Әллә Аллаһ белән бергә бер илаһ бармы? Аллаһ аларның ширек кылуларыннан өстен.

64. [Сезгә үзләре дә бар ителгән гаҗиз мәхлуклар файдалыракмы] Әллә халыкны иң башта [юктан] бар иткән, шуннан [җаннарын алганнан соң] соң аларны [терелтеп, мәңгелек тормышка] кайтарган Затмы; әллә күктән дә, җирдән дә сезне ризыкландырган Затмы? Аллаһ белән бергә-бер илаһ бармы? [Расүлем!] Әйт: «[Аллаһтан башка берәүнең әйтелгәннәрдән берәрсен кылырга көче булуына акыл белән аңлашыла торган] Дәлилләрегезне китерегез. Әгәр дә [дәгъвагызда] дөрес сөйләүче булсагыз».

65. [Расүлем! Синнән Кыямәтнең кайчан кубачагын сораган мөшрикләргә] Әйт: «Күкләрдә һәм җирдә Аллаһтан башка кем дә гаибне [Ул белдерми торып] белми. Алар [кайчан үләчәкләрен дә] кайчан тереләчәкләрен дә белмиләр.

66. Аларда Ахирәт хакында гыйлемнәр юк. [Шик-шөбһәләрен китерә алырлык дәлилләре була торып та] Алар аннан [гыйлемнән] шөбһә эчендәләр, хәтта [күрә алу сәләтләре бозылганлыктан] алар аңа карата сукырлар».

67. Кяфер булган кешеләр әйтте: «Без һәм аталарыбыз, [үлемебездән соң] бер туфракка әйләнгәч, [каберләребездән] чыгарылачакбызмы әллә?

68. Безгә дә, аталарыбызга да элек [Мөхәммәд (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) моны хәбәр иткәнче] болар вәгъдә ителгән иде. Бу [терелү вәгъдәсе] әүвәлгеләрнең [уйлап чыгарып] язган хикәяләре генә».

69. [Расүлем!] Әйт: «Җирдә йөрегез һәм [ширеккә төшкән] гөнаһлыларның [үкенечле] соңы нинди булганын карагыз».

70. [Расүлем!] Син аларга көенмә, корачак хәйләләренә тарсынма [чөнки Аллаһ сине аларның явызлыгыннан, һичшиксез, саклаячак].

71. Әйтәләр: «Бу [газап турындагы] вәгъдә кайчан [киләчәк соң]? Әгәр дә [дәгъвагызда] дөрес сөйләүчеләр булсагыз [безгә вакытын белдерегез]».

72. Әйт: «[Мыскыл итеп] Ашыктырган [газап тулы] нәрсәләрнең бер өлеше сезгә бик якындадыр, мөгаен. [Моны бик тиздән Бәдердә күрәчәксез]».

73. Һичшиксез, синең Раббың кешеләргә карата мәрхәмәтле [һәм шуның өчен газапларын кичектереп тора]. Ләкин аларның күбесе [бу нигъмәткә] шөкер итмиләр.

74. Һичшиксез, синең Раббың аларның күкрәкләре [сиңа каршы] яшергән [дошманлык һәм нәфрәт кебек] нәрсәләрне дә, ачкан [кимсетү һәм инкяр тулы ишарәләр һәм сүзләр кебек] нәрсәләрне дә белә.

75. Күктә дә җирдә дә ап-ачык [Ләүхелмәхфүз исемле] китапта булмаган, яшеренгән берни дә юк.

76. Һичшиксез, шушы Коръән Исраил улларына алар ихтилаф иткән нәрсәләрнең бик күбесен [дөрес итеп] сөйли.

77. Һичшиксез, ул [Коръән] мөэминнәр өчен һидаять һәм [мәңгелек газаптан саклануларын тәэмин иткән] бер рәхмәт.

78. Һичшиксез, синең Раббың алар [Коръәнгә ышанучылар белән аны инкяр итүчеләр] арасында Үз хөкеме белән карар бирәчәк. Ул – Бөек [Җиңелмәс], [һәрнәрсәне] Белүче.

79. Син [бөтен эшләреңне] Аллаһка [тапшырып, Аңа] тәвәккәл кыл, чөнки, һичшиксез, син ап-ачык хаклык юлындасың.

80. Һичшиксез, син [ишеткәннәреннән файдалана алмаган калебләре] үлеләргә дә [хакыйкатьне] ишеттерә алмассың, саңгырауларга да чакыруны ишеттерә алмассың, бигрәк тә алар артка борылып качкан вакытларында.

81. Син сукырларны [юлдан] адашуларыннан борып, туры юлга кертә алмаячаксың. Син Безнең аятьләребезгә ышанган кешеләргә [хакыйкатьләрне] ишеттерә алырсың, чөнки алар [гына] – [хакка ияргән ихлас] мөселманнар.

82. [Кыямәт кубасы хакындагы] Сүз [тормышка ашу вакыты якынлашып] аларга төшкәч, Без алар өчен җирдән [коточкыч] Даббәне чыгарырбыз. Ул аларга кешеләрнең [Кыямәт белән бәйле] аятьләребезгә шиксез ышанмауларын әйтәчәк.

83. [Расүлем!] Без һәрбер өммәттән аятьләребезне ялган дип санаганнар төркемен [мәхшәргә] туплаган көнне [исеңдә тот], [бер-берләрен куып җитеп, берьюлы газапка кертелсеннәр дип] аларның алда барганнары артта калганнары өчен туктатылалар.

84. Алар [мәхшәргә] килгәч, Ул [Аллаһы Тәгалә аларга]: «Сез аятьләребезне ялган дип санадыгызмы әллә? Аларны бит [уйлап] гыйлем ягыннан колачламадыгыз. Нәрсәләр кылдыгыз?» – дип әйтер.

85. Золымнары сәбәпле [газап турындагы] сүз аларга төште, инде алар сөйләшә алмыйлар.

86. Алар күрмәделәрме, Без төнне [кешеләр] анда тынычлык тапсыннар дип [караңгы итеп] яралттык, көнне исә [ихтыяҗларын үтәсеннәр өчен] яктылык буларак [бар иттек]. Һичшиксез, иман китергән кешеләр өчен монда билгеләр бар.

87. Сурга өрелгән көнне дә [искә ал]. Аллаһ теләгән [кайбер фәрештәләр, шәһитләр һәм Муса [галәйһиссәлам] кебек] кешеләрдән тыш, күкләрдә һәм җирдә булганнар дәһшәткә төшәчәк. [Сурга икенче мәртәбә өрелгәч] Һәркем Аңа түбәнчелекле кешеләр буларак барачак.

88. [Сурга тәүге мәртәбә өрелгәч] Тауларны күрерсен дә, аларны урыннарында торган нәрсәләр дип санарсың, хәлбуки алар болытлар йөреше кебек йөриләр. [Болар бөтенесе] Һәрнәрсәне кимчелексез иткән Аллаһның яралтканы буларак [гамәлгә ашачак]. Һичшиксез, Ул сезнең нәрсә кылганнан хәбәрдар.

89. Кем дә кем [мәхшәргә шаһадәт кәлимәсе кебек] күркәм нәрсә китерсә, үзе өчен [җәннәт кебек] тагын да яхшырак нәрсә бар. Ул көнне алар куркудан имин булырлар.

90. Кем дә кем [Ахирәткә көферлек һәм ширек кебек] яман нәрсә китерсә, аларның йөзләре Ут эченә йөзтүбән ыргытылыр. [Шулвакыт аларга:] «Сез [дөньяда чакта] кылган нәрсәләрегез өчен генә җәзаландырылмыйсызмы соң?» [– дип әйтеләчәк].

91. [Расүлем, әйт] «Миңа шушы [Мәккә дигән] шәһәрнең Раббысына гыйбадәт кылырга әмер ителде, аны Ул харам кылды. Һәрнәрсә – Аныкы гына. Миңа мөселманнардан булу әмер ителде.

92. Һәм [кешеләрне дәгъват итү, эчендәге нечкә гыйлемнәргә ия булуым өчен] Коръән уку [боерылды]». Кем дә кем [сиңа һәм Коръәнгә ияреп] һидаятькә ирешсә, ул үзе өчен һидаятькә ирешкән булыр [чөнки моның бөтен файдасы үзенә генә булачак]. Кем дә кем [инкяр итеп һәм йөз чөереп] адашса, син әйт: «Мин кисәтүчеләрдән генәмен [сезне көчләп ышандыру өчен, җаваплы түгелмен]».

93. [Расүлем!] Әйт: «Барча мактаулар – Аллаһка гына. [Тиздән] Ул сезгә [айның ярылуы һәм Бәдердә фәрештәләрнең сезнең белән сугышыр өчен иңүе кебек] могҗизаларын күрсәтәчәк, һәм сез аларны [Аллаһтан икәнен] аңлаячаксыз [әмма ул чакта сезгә файдасы булмаячак]». Синең Раббың – сезнең ни кылганнарыгыздан гафил [һәм хәбәрсез] түгел [шуңа күрә кяферләр газапларының кичектерелеп торуын Аллаһ алар турында онытты дип санамасын].

27. Сура ан-Намль (Муравьи) - Мекканская, 93 аята.

С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете].

1. Та. Син. Это – аяты Куръана и ясной Книги,

2. руководство и благая весть для верующих,

3. которые [полноценно] совершают намаз, выплачивают закят и убеждены в [существовании] вечной жизни.

4. Поистине, для тех, кто не верит в вечную жизнь, Мы приукрасили их поступки, и они блуждают, потерянные.

5. Им – дурное наказание, а в вечной жизни они понесут самый большой урон [заслужив бесконечное наказание и упустив возможность получить вознаграждение за веру].

6. И, поистине, ты получаешь Куръан от Мудрого, Знающего.

7. Вот Муса сказал своей жене [потеряв дорогу в ночи]: «Я увидел огонь. Я принесу вам оттуда весть или горящую головню, чтобы вы могли согреться».

8. И когда он подошел туда, раздался голос: «Благословен тот, кто в огне, и те, кто вокруг него. И пречист Аллах, Господь миров!

9. О Муса! Поистине, Я – Аллах, Достойный, Мудрый.

10. И брось свой посох!» [Бросив его] Муса увидел, как тот извивается, будто змея. И он отошел назад и не вернулся. [Аллах сказал:] «О Муса! Не бойся, посланники ничего не боятся предо Мной.

11. А если кто-то [из людей] совершил несправедливость, а затем заменил зло добром, то ведь Я – Прощающий, Милующий.

12. Опусти руку за пазуху, и она выйдет белой, но не от болезни. Это – одно из девяти знамений для Фараона и его народа. Поистине, они – нечестивый народ».

13. А когда Наши знамения были явлены им, они сказали: «Это – очевидное колдовство».

14. Они отвергли их несправедливо и высокомерно, будучи убеждены в душе, что это истина. Посмотри же [о Мухаммад], каким был конец распространяющих порок!

15. И Мы дали Дауду и Сулейману знание. И они сказали: «Хвала Аллаху, Который дал нам преимущество над многими Своими верующими рабами».

16. И Сулейман наследовал Дауду. И он сказал: «О люди! Мы обучены языку птиц, и нам даровано все [что нам нужно]. Все это, поистине, – явная благосклонность [Аллаха к нам]».

17. И собрались перед Сулейманом его войска: из джиннов, людей и птиц. Они были разделены [на отряды].

18. И когда они прибыли в долину муравьев, одна муравьиха сказала: «О муравьи! Войдите в свои жилища, чтобы Сулейман и его воины не растоптали вас, даже не почувствовав».

19. И Сулейман улыбнулся, поскольку его рассмешили ее слова. И он сказал: «Господи! Внуши мне быть благодарным Тебе за милость, которую Ты оказал мне и моим родителям, и совершать праведные деяния, которыми Ты будешь доволен. Введи меня по Своей милости в число Твоих праведных рабов».

20. Осматривая птиц, он сказал: «Что со мной? Почему я не вижу удода? Или он отсутствует?

21. Я строго накажу его или зарежу, если он не приведет сильные доказательства [что отсутствовал по уважительной причине]».

22. Спустя недолгое время [удод появился и] сказал [Сулейману]: «Я узнал то, чего ты не знаешь. Я прибыл к тебе из Сабы с достоверным известием.

23. Я обнаружил там женщину, которая царствует над ними [сабеями]. Ей даровано все, и у нее есть великий трон.

24. Я узнал, что она и ее народ поклоняются солнцу, а не Аллаху. Шайтан приукрасил им их поступки и сбил их с [истинного] пути, и они лишены наставления.

25. Как могут они не совершать земной поклон перед ­Аллахом, Который выводит все скрытое в небесах и на земле и знает все, что вы скрываете, и все, что вы делаете открыто?!

26. Нет бога [достойного поклонения], кроме Аллаха, Господа великого Арша!»

27. [Сулейман] Сказал: «Посмотрим, сказал ли ты правду или же солгал.

28. Отправляйся с этим посланием от меня и сбрось его им. Затем сядь в сторонке и погляди, что они ответят».

29. Она сказала: «О мои вельможи! Мне было брошено благородное письмо.

30. Оно – от Сулеймана, оно [начинается]: «С именем ­Аллаха, Милостивого, Милующего.

31. Не проявляйте высокомерия передо мной и придите ко мне, став мусульманами».

32. Она сказала: «О мои вельможи! Дайте совет, как мне поступить. Я никогда не выносила окончательного решения [по важным вопросам] без вас».

33. Они ответили: «Мы обладаем силой и большой мощью, но решать тебе. Так подумай и приказывай [нам]».

34. Она сказала: «Поистине, цари, вторгаясь в селение, разрушают его и превращают его самых благородных жителей в самых униженных. Они так [всегда] поступают.

35. И, поистине, я пошлю им дары и посмотрю, с чем вернутся послы».

36. И когда они прибыли к Сулейману, он сказал: «Неужели вы можете дать мне богатство? То, что Аллах даровал мне, лучше того, что Он даровал вам. Это вы радуетесь вашим дарам.

37. Возвращайся к ним, а мы непременно придем с войском, перед которым им не устоять, и изгоним их оттуда униженными и ничтожными».

38. [Сулейман] Сказал: «О вельможи! Кто из вас принесет мне ее трон до того, как они прибудут ко мне покорными?»

39. Ифрит [один] из джиннов сказал: «Я принесу его тебе, прежде чем ты встанешь со своего места. Я достаточно силен [для этого] и достоин доверия».

40. А [один] обладатель знания [из] Книги сказал: «Я принесу его [трон] тебе во мгновение ока». Увидев стоящий перед собой трон, Сулейман сказал: «Это – милость моего Господа, чтобы проверить, буду ли я благодарен [Ему] или нет. Кто благодарен, тот благодарен на пользу себе. А кто неблагодарен, то ведь мой Господь не нуждается [ни в ком и ни в чем], и Он Щедрый».

41. Он сказал: «Переделайте ее трон. Посмотрим, узнает ли она [свой трон] или не узнает».

42. Когда она приехала, ее спросили: «Не похож ли [этот трон] на твой трон?» Она ответила: «Как будто бы это он». [Тогда Сулейман сказал] «Нам было дано знание до нее, и мы стали мусульманами [раньше нее]».

43. [Принять истинную веру] Ей мешало то, чему она поклонялась вместо Аллаха, ведь она была из неверующего народа.

44. Ей сказали: «Войди во дворец [Сулеймана]». Увидев его, она приняла его за потоки воды и обнажила свои голени. Сулейман сказал [ей, отвернувшись в сторону, чтобы не видеть ее]: «Это – дворец из гладкого стекла». Она сказала: «О мой Господь! Я притесняла саму себя. Я покоряюсь вместе с Сулейманом Аллаху, Господу миров».

45. И Мы отправили к самудянам их брата [по крови, но не по вере] Салиха [с призывом] к поклонению Аллаху, но они стали двумя враждующими группами.

46. [Салих] Сказал: «О мой народ! Почему вы торопите плохое [наказание] до хорошего [милости]? Почему бы вам не попросить прощения у ­Аллаха? Тогда вы будете помилованы».

47. Они ответили: «Вы приносите нам несчастья – ты и те, кто с тобой». Салих ответил: «Ваше несчастье – от Аллаха, просто вас мучают наваждения».

48. И в городе было девять человек, которые распространяли порок по земле и не приносили никакой пользы.

49. Они сказали: «Поклянитесь друг другу именем Аллаха, что ночью мы обязательно нападем на него [Салиха] и его семью, а потом скажем его ближайшему родственнику, что мы не присутствовали при убийстве его семьи, и что мы говорим правду».

50. Они замыслили коварство, но Мы наказали их за это, и они даже не осознали этого.

51. Посмотри же, каким был итог их коварства! Мы уничтожили их и весь их народ целиком.

52. Вот их дома, разрушенные за их зло. Поистине, в этом – знамения для людей знающих.

53. И Мы спасли тех, кто уверовал и был богобоязнен.

54. И Лут сказал своему народу: «Неужели вы будете совершать этот разврат, осознавая [это]?

55. И вы [мужчины] испытываете вожделение к мужчинам вместо женщин? Нет же! Вы просто невежды!»

56. И его народ не мог ничего ему ответить, кроме как сказать: «Прогоните семью Лута из вашего селения, ведь эти люди хотят остаться чистыми».

57. И Мы спасли его и всю его семью, кроме жены. Мы предопределили ей остаться.

58. И Мы пролили на них дождь. Как ужасен дождь [снизошедший] на тех, кого предупреждали!

59. Скажи [о Мухаммад]: «Хвала Аллаху, и мир Его избранным рабам! Аллах лучше или те, кого вы обожествляете?»

60. Тот, Кто сотворил небеса и землю и низвел для вас с неба воду? Посредством нее Мы взрастили великолепные сады. А вы бы [сами] не смогли взрастить ни одного дерева в них. Разве есть бог, кроме Аллаха? Нет, но они – люди, приравнивающие [к Аллаху идолов].

61. [Аллах – Тот] Кто сделал землю твердой, сделал так, что реки рассекают ее, воздвиг на ней крепко стоящие горы и установил преграду между морями. Разве есть бог, кроме Аллаха?! Нет, но большинство людей не знает [истину].

62. Кто отвечает на мольбу оказавшегося в трудной ситуации, когда он взывает к Нему, Кто устраняет зло и делает вас наследниками земли? Разве есть бог, кроме Аллаха?! Нет, но как мало вы задумываетесь [над тем, что вас окружает]!

63. Он ведет вас верным путем во мраке на суше и на море и отправляет ветра с радостной вестью о [приближении] Его милости. Разве есть бог, кроме Аллаха?! Аллах превыше тех, кого вы приобщаете к Нему!

64. [Он – Тот] Кто изначально творит, а затем воссоздает творения и наделяет вас пропитанием с неба и земли. Разве есть бог, кроме Аллаха?! Скажи [о Мухаммад]: «Приведите ваше доказательство, если вы правдивы».

65. Скажи [о Мухаммад]: «Никто ни на небесах, ни на земле не знает сокровенное, кроме Аллаха. А они даже не знают, когда будут воскрешены.

66. Знание их станет полным в вечной жизни. Но они сомневаются в ней. Но они слепы насчет нее».

67. И неверующие говорят: «После того, как мы станем землей, неужели же нас и наших предков [снова] выведут из могил?

68. Это было обещано нам и раньше – нам и нашим предкам. Но это – просто сказки древних народов».

69. Скажи [им, о Мухаммад]: «Постранствуйте по земле и посмотрите, каким был конец преступников».

70. Не печалься о них и не переживай насчет их козней.

71. Они спрашивают: «Когда же [сбудется] это обещание, если вы говорите правду?»

72. Ответь [им]: «Быть может, часть из того, что вы торопите, уже приблизилось к вам».

73. И, поистине, твой Господь одаривает людей благами, но большинство из них неблагодарны.

74. И, поистине, твой Господь знает все, что скрыто в их сердцах, и все, что они выявляют.

75. И нет ничего тайного на небесах и на земле, чего бы не было в ясной [Хранимой] Книге.

76. Поистине, этот Куръан разъясняет потомкам Исраиля большую часть того, относительно чего они расходятся.

77. Поистине, Куръан – это руководство и милость для верующих.

78. Поистине, твой Господь рассудит между ними Своим судом. Он – Достойный, Знающий.

79. Так полагайся же на Аллаха, ведь ты, очевидно, на истинном пути.

80. Ты не заставишь слышать [неверующих, из-за неприятия истины находящихся в положении] мертвых, и ты не заставишь глухих [не желающих] услышать твой призыв, когда они отворачиваются [от тебя].

81. И ты не выведешь слепых из заблуждения. Ты можешь заставить слышать [истину] только тех, кто верит в Наши знамения, и это мусульмане.

82. И когда свершится над ними Слово [и сбудется решение], Мы выведем к ним из земли животное, которое скажет им, что люди не были убеждены в Наших знамениях.

83. В тот день Мы соберем из каждого народа большую группу тех, кто не верил в Наши знамения, и их будут подталкивать.

84. А когда они придут, Аллах спросит [их]: «И вы не поверили в Мои знамения, даже не постигнув их? Что же вы делали?!»

85. Слово свершится над ними [и сбудется решение об их наказании] за то, что они были злодеями, и они не станут [ничего] говорить.

86. Разве они не видели, что Мы создали ночь для отдыха, а день – освещенным? Поистине, в этом – знамения для верующих.

87. И в тот день протрубят в Рог, и придут в ужас все те, кто на небесах и на земле, кроме [некоторых], кого Аллах пожелает [спасти]. И все покорно предстанут перед Ним.

88. И горы, которые ты видишь [сейчас] неподвижными, придут в движение, словно облака. [Это будет] Действие Аллаха, Который сотворил все в совершенстве. Поистине, Он знает обо всем, что вы делаете.

89. Кто придет с благим [поступком], получит то, что лучше [большую награду]. И они будут защищены от страха в тот день.

90. А кто придет с дурным [поступком], будут брошены в Ад лицом вниз. [Им скажут:] «Это разве не [справедливое] воздаяние за то, что вы совершали [при жизни]?»

91. [Скажи им, о Мухаммад:] «Мне велено поклоняться только Господу этого города, который Он сделал священным. Ему принадлежит все. Мне же велено быть мусульманином

92. и читать Куръан». Кто внял наставлениям [Куръана], тот принес пользу самому себе. А кто впал в заблуждение, тому скажи: «Я лишь предостерегаю».

93. Скажи [о Мухаммад]: «Хвала Аллаху! Он явит вам Свои знамения, и тогда вы [все] узнаете [и поймете]». Твой Господь знает обо всем, что вы делаете.