Татарча Коръән тәфсире: перевод второй половины суры «Аль-Аграф» (103-206 аяты)

Самая длинная сура мекканского периода

Слово «а‘раф» с арабского языка переводится как «преграда между Раем и Адом», а если быть точнее — это самая высокая часть преграды, отделяющей Рай от Ада. Согласно исламским преданиям, в Судный День некоторые люди окажутся на этом опасном рубеже между двумя вечными обителями, поскольку благих дел у них окажется ровно столько, сколько и грехов. И именно в этом месте они будут ожидать решения Всевышнего касательно их участи.

В хадисе Имама аль-Бухари, переданном от от Аиши (да будет доволен ею Аллах) говорится, что однажды Посланник Аллаха (да благословит его Аллах и да приветствует) прочитал в магриб-намазе (Ахшам) суру «Аль-Аграф», разделив при этом ее прочтение на два ракаата.

Сура была ниспослана в мекканский период жизни Пророка Мухаммада (да благословит его Аллах и да приветствует), за исключением восьми аятов (163-170), относящихся к мединскому периоду.
Также в суре раcсказывается о сотворении первых людей на Земле – Адама и Евы, которые поддались искушениям шайтана.

7. Сура аль-А‘раф (Преграды) - Мекканская, 206 аятов. 

С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 

104.    И [войдя к Фараону] Муса [чтобы призвать того к вере в Аллаха, сразу же] сказал: «О Фараон! Я – посланник [направленный] от Господа миров. 
105.    Мне полагается говорить об Аллахе только правду. Я же пришел к вам со знамением [доводами и чудесами, которые доказывают мою правдивость] от вашего Господа. Отпусти же со мной потомков Исраиля [освободи иудеев]». 
106.    Тот [Фараон] ответил: «Если ты пришел со знамением [от твоего Господа, как ты утверждаешь], то покажи его [и мы признаем твою правоту], если ты говоришь правду [то должен подтвердить это]». 
107.    Он бросил [на землю] свой посох, и тот превратился в настоящую змею. 
108.    Затем он вытащил руку [из-за пазухи], и она стала [необычно] белой [и излучающей яркий свет] для смотрящих. 
109.    [Увидев эти чудеса] Приближенные Фараона сказали: «Поистине, он – умелый колдун. 
110.    Он [через это колдовство] хочет выгнать вас с вашей земли [из Египта]. Что же вы прикажете [с ним делать]?»
111.    [Посовещавшись] Они ответили: «Подожди с ним и его братом [Харуном, не выноси пока решения] и разошли по городам сборщиков [глашатаев с объявлением о сборе всех умелых колдунов]. 
112.    Пусть приведут к тебе всех знающих [и искусных] колдунов». 
113.    И [собранные вместе] колдуны пришли к Фараону и сказали: «Если мы победим [Мусу], то нам полагается [большое] вознаграждение [разве не так?]!» 
114.    Он ответил: «Да, [если вы победите, то не только получите награду, но еще] вы станете приближенными [ко мне людьми]». 
115.    [Колдуны] Сказали: «О Муса! Либо ты [сначала] бросишь [свой посох], либо [первыми] бросим мы». 
116.    [Муса] Ответил: «[Сначала вы] бросайте!» И когда они бросили [свои веревки и посохи], то околдовали людей, испугали их, совершив великое колдовство [внушив им, что сотворили не иллюзию, а настоящее чудо]. 
117.    И Мы внушили Мусе: «Брось свой посох!» И [только он бросил посох, как] она [змея] стала поглощать их иллюзии. 
118.    Проявилась истина, и выявилась ложность того, что они [колдуны] сделали [их фокусов и иллюзий]. 
119.    Так они [Фараон и его знать] были побеждены там и вернулись бесславными. 
120.    И тогда колдуны пали ниц.
121.    Они [те, кто еще утром были неверующими колдунами] сказали: «Мы уверовали в Господа миров, 
122.    Господа Мусы и Харуна». 
123.    Фараон сказал: «Вы уверовали в него без моего разрешения? Поистине, это – козни, которые вы задумали [договорившись с Мусой] в стране [в Египте], чтобы изгнать из нее ее жителей. Но скоро вы узнаете [что вас ждет за такое]! 
124.    Я отрублю вам руки и ноги накрест [правую руку и левую ногу, а затем левую руку и правую ногу], а затем распну всех вас». 
125.    [Бывшие колдуны, увидевшие во время саджда свое место в Раю] Ответили: «[Делай то, что сказал. Мы не боимся, ведь] Поистине, мы вернемся к нашему Господу. 
126.    Ты мстишь нам лишь за то, что мы уверовали в знамения нашего Господа [мы никогда не откажемся от этого ради твоего довольства], когда они пришли к нам. [Затем они обратились к Аллаху с мольбой] Господь наш! Даруй нам терпение и упокой нас мусульманами». 
127.    И знать из людей Фараона [которые были свидетелями происшедшего] сказала [предупреждая Фараона]: «Неужели ты допустишь, чтобы Муса и его народ сеяли раздор на земле [подрывали твой авторитет] и отреклись от тебя и твоих богов?» Он [Фараон] ответил [чтобы успокоить их]: «[Как и раньше] Мы будем убивать их сыновей, оставляя в живых их женщин. Мы, поистине, сильнее их [наша власть крепка, мы обязательно одолеем их]». 
128.    И [тогда] Муса сказал своему народу [в качестве утешения]: «Просите помощи у Аллаха и терпите. Поистине, земля принадлежит ­Аллаху. Он дает ее в наследство тому из Своих рабов, кому пожелает. [Счастливый] Итог – богобоязненным». 
129.    [Не веря в близкую помощь, иудеи] Сказали: «Как мы страдали до твоего прихода, так же страдаем после твоего прихода». [Муса] Сказал: «Возможно, ваш Господь уничтожит ваших врагов и сделает вас их преемниками на земле [Египта], а затем посмотрит на ваши поступки [в период благополучия. После чего воздаст вам за благодарность или за неблагодарность]». 
130.    И Мы уже наказали род [подданных] Фараона [засушливыми] годами и неурожаем, чтобы они приняли наставление [Мусы и уверовали]. 
131.    И когда к ним приходило благо [например, достаток и здоровье], они говорили: «Это – для нас [мы заслужили это]». А когда их постигало зло [болезни, засуха, голод и т.п], они винили Мусу и тех, кто с ним [говоря: «Все эти бедствия произошли с нами из-за Мусы и его последователей»]. Поистине, их судьба [изобилие, бедность, добро и зло] – у ­Аллаха [все происходит только по Его решению и воле, и никто не способен повлиять на это], но большая часть их не знает [этого]. 
132.    И [египтяне] сказали [Мусе]: «Какие бы знамения [и чудеса] ты ни показывал, чтобы околдовать нас ими [и отвратить от нашей религии], мы не поверим тебе». 
133.    Мы наслали на них [поочередно] потоп, саранчу, насекомых [мух, вшей], жаб и кровь [в их водоемах] в качестве различных [божественных] ясных знамений. Однако они проявили высокомерие [не уверовав], ведь они были грешным народом. 
134.    И когда кара постигла их [так что они больше не могли терпеть], они сказали: «О Муса! Помолись за нас твоему Господу о том, что Он обещал тебе [принимать твои мольбы, ведь ты – пророк]. Если ты избавишь нас от [этого скверного] наказания, то мы обязательно поверим тебе и отпустим с тобой потомков Исраиля [если Аллах примет твою молитву, и все эти бедствия прекратятся, то мы примем твою веру и отпустим иудеев, которых использовали на самых трудных работах]». 
135.    Но когда Мы избавили их от наказания до определенного срока [до их смерти, после которой они будут подвергнуты вечным мучениям], который непременно должен был истечь, они нарушили [данное ими] обещание [оставшись неверующими]. 
136.    И Мы покарали их, утопив в [Красном] море, за то, что они отвергли наши знамения и пренебрегли ими [отвернувшись от них, и не считая нужным вникать]. 
137.    И Мы передали в наследство тем, кого [издавна] считали слабыми [иудеям, которых унижали, используя в качестве рабов на тяжелых работах, и чьих сыновей убивали], благодатную землю [плодородную и изобильную] от востока до запада [земли Шама – Палестину и Сирию]. И осуществилось прекрасное решение твоего Господа относительно потомков Исраиля, поскольку они проявили терпение. И Мы разрушили то, что создавали Фараон и его народ [всю их цивилизацию] и что они строили [дворцы и пр]. 
138.    Мы переправили потомков Исраиля через [Красное] море. Они пришли к народу, который почитал своих идолов. Они [иудеи] сказали: «О Муса! Сделай для нас [материальное изображение] бога, подобного тому, что есть у них [мы бы так охотнее поклонялись]». Он [Муса] ответил: «Поистине, вы – невежественные люди [сами не понимаете, о каких ужасных вещах просите]. 
139.    Эти люди [идолопоклонники] будут погублены за свою [ложную] религию, и тщетными окажутся все их поступки». 
140.    Он [Муса также] сказал [своему народу]: «Неужели я стану искать для вас другого бога, помимо Аллаха, тогда как Он [ваш Господь] возвысил вас над мирами [другими народами, даровав вам милость, которой Он не удостаивал никого прежде]». 
141.    И Мы спасли вас от рода [подданных] Фараона, которые причинили вам [и вашим предкам] ужасные страдания, убивали ваших сыновей и оставляли в живых [лишь] ваших женщин [жен и дочерей]. В этом [рабстве и спасении] – великое испытание для вас от вашего Господа [подумайте об этом и откажитесь от мыслей об идолопоклонничестве]. 
142.    И Мы установили для Мусы тридцать ночей [и дней, которые он проводил в поклонении, после чего Мы обещали говорить с ним и даровать ему Таурат] и добавили к ним еще десять. Итого, срок от его Господа составил сорок ночей. И Муса [по истечении этого установленного срока, отправляясь на гору Синай для получения Таурата] сказал своему брату Харуну: «Останься вместо меня с моим народом, исправляй [что нуждается в исправлении] и не следуй путем смутьянов». 
143.    А когда Муса пришел к назначенному Нами месту [к горе Синай], его Господь говорил с ним [речью не звучащей, не похожей на речь людей]. Он [Муса] попросил: «Господи! Покажись мне, чтобы я взглянул на Тебя». [Аллах] Ответил: «Ты не увидишь Меня, но посмотри на ту гору [Синай, которая гораздо крепче тебя]. Если она устоит на своем месте [не расколовшись, когда Я явлю ей Себя], то только после этого ты увидишь Меня». И когда Господь [так, как это подобает Его величию] явил Себя горе, Он [разрушил ее и] превратил в пыль, а Муса [увидев это] упал без сознания. Придя в себя, он сказал: «Пречист Ты [от любых недостатков и от того, чтобы быть похожим на созданных]! Я раскаиваюсь перед Тобой [за то, что осмелился обратиться с такой просьбой без Твоего позволения], и я – первый из верующих».  
144.    [Всевышний Аллах] Сказал: «О Муса! Поистине, Я избрал тебя из [всех] людей [и возвысил] Моим посланием [Тауратом] и Моей речью [которую ты слышал без посредника]. Так прими же все, что Я даровал тебе, и будь благодарным [за Мою милость]». 
145.    И Мы написали для него на скрижалях [Таурата] наставление обо всем [о дозволенном и запретном] и объяснение всему [в чем люди могут нуждаться в вопросах религии. Далее Мы повелели ему:] «Держи их крепко [относясь к этому серьезно, внимательно и с почтением] и вели твоему народу [приняв все эти божественные предписания] следовать [выполнять] лучшему из этого [из этих предписаний и законов]. Я покажу вам землю нечестивцев [Египет в качестве назидания]. 
146.    Я удалю от [понимания] Моих знамений тех, кто высокомерен на земле без права на это [следует ложным религиям и распространяет зло]. Какое бы знамение они ни увидели, они не поверят в него. Если они увидят верный путь, то не пойдут по нему, а если увидят путь заблуждения, то пойдут по нему [выберут именно его]. Это [отказ от истинного пути и следование пути заблуждения] – потому, что они посчитали ложью Наши знамения и не проявили к ним [должного] внимания». 
147.    И [благие] дела тех, кто посчитал ложью Наши знамения и встречу в вечной жизни, окажутся тщетными. Разве [в Судный день] им воздастся [мучительным наказанием] за что-то, кроме того, что они делали [в земной жизни]?! [Нет, только за их дела – неверие и грехи!] 
148.    И когда Муса ушел [на гору Синай], его народ [по совету самаритянина] сделал [выплавив] из своих украшений статую тельца, который мычал [и стали ему поклоняться]. Разве они не видели, что он не разговаривал с ними и не наставлял их на [верный] путь?! Они взяли его [в качестве божка], нанеся вред [только самим себе]. 
149.    А когда они [поклонявшиеся тельцу люди, очень сильно] пожалели о содеянном и поняли, что впали в заблуждение, то сказали: «Если наш Господь не помилует нас и не простит, мы обязательно окажемся среди тех, кто понес урон [в обоих мирах]». 
150.    И, вернувшись к своему народу, Муса разгневался и опечалился. Он сказал [своему народу]: «Ужасно то, что вы сделали после моего ухода! Неужели вы [поклоняясь тельцу] хотели опередить повеление вашего Господа [который обещал дать вам Священное Писание]?» Он [случайно] выпустил из рук скрижали [Таурата, так что они разбились], схватил своего брата [Харуна] за голову [за волосы и бороду] и потянул к себе. [Харун] Сказал [чтобы развеять его сомнения]: «О сын моей матери [мой брат, остановись]! Поистине, люди оказались сильнее меня [нас, верующих, осталось мало] и чуть не убили [когда я пытался помешать им]. И не давай врагам повода злорадствовать и не относи меня к несправедливым». 
151.    [Муса] Сказал [обратившись с мольбой к Аллаху]: «Господи! Прости меня [за то, что так обошелся со своим братом, не выслушав его] и моего брата [если он проявил слабость в выполнении своих обязанностей] и окружи нас своей милостью, ведь Ты – Милостивей всех милостивых!» 
152.    Поистине, на тех, кто поклонялся тельцу [взяв его себе божеством], обрушится гнев [кара] их Господа и унижение в земной жизни. Так Мы воздаем [ужасным наказанием] клеветникам [придумывающим для себя ложных богов]. 
153.    А кто поступал плохо, а затем раскаялся и уверовал [того Аллах простит], ведь твой Господь после этого [после того, как они раскаялись] – Прощающий, Милующий. 
154.    А когда [после объяснений брата и покаяния народа] гнев Мусы спал, он поднял [упавшие на землю] скрижали, на которых были начертаны верное руководство [разъясняющее истину] и милость [выводящая на истинный путь] для тех, кто боится своего Господа. 
155.    И Муса выбрал из своего народа семьдесят человек для назначенного Нами времени. Когда же их настигло, он [Муса] сказал: «Господи! Если бы Ты пожелал, то уничтожил их до того [до поклонения тельцу] вместе со мной [когда я захотел увидеть Тебя]. Неужели Ты уничтожишь нас за то, что совершили глупцы среди нас? Поистине, это просто Твое испытание, посредством которого Ты вводишь в заблуждение, кого пожелаешь [тех, о ком Ты извечно знал, что они изберут заблуждение], и ведешь по верному пути, кого пожелаешь [тех, о ком Ты извечно знал, что они изберут прямой путь]. Ты – наш Покровитель, прости же нас, ибо Ты – Лучший из прощающих! 
156.    И предпиши нам благо в этом мире и в мире вечном, ибо мы [раскаявшись] обращаемся к Тебе». [Всевышний Аллах] Ответил [Мусе]: «Я обрушиваю кару, на кого пожелаю [и никто не способен изменить Мое решение], а Моя милость охватывает [в этом мире] все. Но [в вечности] Я установлю ее [Мою милость лишь] для тех, кто будет остерегаться [неверия и грехов], станет выплачивать закят и уверует в Наши знамения. 
157.    [Также Моя милость – тем] Кто последует за посланником, не умеющим ни читать, ни писать [то есть, Мухаммадом], пророком, сведения о котором они найдут в Таурате и Инджиле [там он был назван по имени и присутствовало его описание]. Он будет побуждать их к добру и запрещать дурное, объявит разрешенным благое и запрещенным мерзкое, снимет с них бремя [тяжесть] и оковы, которые были на них [трудные для исполнения нормы предыдущих шариатов, например, обязательность казни после покаяния и необходимость отрезать часть одежды, если на нее попала наджаса]. Кто уверует в него, станет возвеличивать его, поможет ему и последует за ниспосланным вместе с ним светом [Куръаном], – тот преуспеет». 
158.    Скажи [о Мухаммад]: «О люди! Я – Посланник Аллаха ко всем вам. Аллах – Тот, Кому принадлежит власть над небесами и землей. Нет бога [достойного поклонения], кроме Него. Он оживляет и умерщвляет. Уверуйте же в Аллаха и в Его Посланника, пророка, не умеющего ни читать, ни писать, который уверовал в Аллаха и [во все] Его слова [ниспосланные ему и всем другим пророкам]. И последуйте за ним [признав обязанность жить в соответствии с религией, и не довольствуясь только устным признанием], чтобы оказаться наставленными [на истинный путь]». 
159.    В народе Мусы есть люди, которые указывают [другим] пути истины, будучи справедливыми [в своих решениях и поступках]. 
160.    И Мы разделили их [иудеев] на двенадцать колен – родов. И Мы внушили Мусе, когда его народ [оставшись в пустыне без воды] стал просить его напоить их: «Ударь своим посохом по камню». И [когда он выполнил это повеление] из него забило двенадцать источников [по количеству колен]. Каждый человек знал, откуда ему следует пить. И Мы накрыли их тенью облаков [защищая от палящего солнца в пустыне] и ниспослали им манну и перепелов [а затем повелели им]: «Ешьте чистую пищу, которой Мы вас наделили». И они [проявив неблагодарность за это великое благо] не навредили Нам – они навредили сами себе [сделали то, за что заслужили наказание]. 
161.    И было им сказано [после выхода из пустыни]: «Поселитесь [на священной земле Палестины] в этом городе [Иерусалиме] и ешьте там, что захотите. Но скажите: «Прощение!» [Слово «хитта», которое означает «О Господь! Мы просим Тебя о прощении» –] И войдите в ворота в земном поклоне. Мы простим ваши ошибки, увеличим [награду] добродетельным». 
162.    Злодеи [не выполнившие повеление грешники, навредившие этим лишь самим себе] среди них заменили [издеваясь] положенное слово [«хитта», означающее покаяние] другим [словом «хинта», что значит «пшеница»]. И Мы низвели на них кару с небес [эпидемию чумы] за то, что они поступили несправедливо [по отношению к себе, не покорившись повелению]. 
163.    И спроси их [иудеев, Мухаммад] о селении [Айля] на берегу моря [о том, какое наказание обрушилось на его жителей]. Вот они нарушили субботу, поскольку рыба приплывала к ним по субботам, [плавая] на поверхности [воды, а им было запрещено ее ловить по субботам] и не приплывала в другие дни. Так Мы подвергли их испытанию за то, что они совершали дурные поступки.
164.    И вот одна группа из них [не совершавшая грехи, но и не предостерегавшая грешников] спросила [другую группу, которая увещевала грешников]: «Зачем вам наставлять людей, которых Аллах либо уничтожит, либо накажет?» Те ответили: «[Мы не прекращаем увещевать] Чтобы иметь оправдание перед вашим Господом [и чтобы нас не обвинили в том, что мы не наставляли их, хотя были обязаны наставлять], и чтобы они [грешники, хоть немного] испугались [наказания от Аллаха]». 
165.    А когда [грешники] забыли [совсем перестали обращать внимание на] наставления, Мы спасли [от наказания, постигшего других] тех, кто запрещал [совершать] зло, и сурово наказали несправедливых [грешников] за их нечестие. 
166.    А когда они нарушили запрет, Мы сказали им: «Станьте униженными обезьянами!» 
167.    И вот твой Господь сообщил, что Он обязательно будет насылать на них [на иудеев] до Судного дня тех, кто будет подвергать их страданиям. Поистине, твой Господь скор в наказании [Он может немедленно наслать наказание в этом мире на кого захочет, но даже если Он не захочет этого, то грядущее близко]. Но [также] Он, поистине, – Прощающий [тех, кто раскаивается], Милующий [верующих]. 
168.    Мы раскидали их по земле [по разным частям света] группами. Среди них есть праведные [те, кто принял Ислам] и иные [неверующие и нечестивцы]. Мы подвергли их испытанию благом [достатком и здоровьем] и злом [голодом и болезнями], чтобы они вернулись [к истине, отказавшись от неверия и грехов]. 
169.    И после них пришло новое [плохое] поколение, которое унаследовало книгу [Таурат]. Они держались за [бренные] блага земной [ничтожной] жизни и говорили: «Нас простят [за наши поступки]». Но если [спустя время] им попадали [в руки земные] блага, они снова принимались за это [возвращались к прежним грехам]. Разве с них не было взято обещание относительно Книги, что они будут говорить об Аллахе только правду [но они все равно лгали, что обязательно будут прощены, несмотря на упорство в грехе]? Они ведь изучали его [Таурата] содержание! И вечная обитель лучше [чем земная жизнь со всеми ее благами] для богобоязненных. Разве вы не понимаете [этого]? 
170.    И кто держится Книги и [полноценно] совершает намаз [тот непременно будет вознагражден], ведь Мы не лишаем вознаграждения тех, кто наводит порядок. 
171.    И вот Мы подняли над ними гору, будто тучу, и они решили, что она упадет на них [и им было сказано]: Крепко держитесь того, что Мы дали вам, и помните то, о чем там говорится [практикуя это], – чтобы стать богобоязненными. 
172.    И вот твой Господь взял из спин потомков Адама их потомство [поколение за поколением – и так вплоть до Судного дня] и [собрав всех людей вместе в виде частиц – в том виде, в каком Аллах пожелал] заставил их засвидетельствовать против самих себя: «Не Я ли ваш Господь?» Они ответили: «Да [Ты – наш Господь], мы свидетельствуем [и подтверждаем, что у нас нет иного Господа, кроме Тебя]». [Да, мы сделали] Это – для того, чтобы в Судный день вы [люди] не говорили: «Мы не знали этого [что Аллах существует, и Он – единственный Творец Вселенной]». 
173.    И чтобы вы не говорили [в Судный день]: «Наши предки до нас были язычниками, а мы были всего лишь их потомками после них [мы лишь следовали за их религией]. Неужели Ты погубишь нас за то [неверие], что совершали заблуждавшиеся [наши предки, которые виноваты в том, что внедрили ложные верования]?» 
174.    И так Мы объясняем знамения [чтобы они поняли истину], чтобы они вернулись [на истинный путь, отказавшись от неверия]. 
175.    И прочти [о Мухаммад] им [иудеям и другим людям] историю о человеке [по имени Бальʼам ибн Баʼура, который променял духовные ценности на материальные блага], которому Мы даровали Наши знамения [знание религии], а он [отвергнув] отбросил их [подобно тому, как змея сбрасывает кожу]. Шайтан [который был бессилен, когда тот был верующим] настиг его, и он стал заблудшим. 
176.    И если бы Мы пожелали, то возвысили бы его посредством этого [практики полученных им знаний]. Однако он склонился к земному [ничтожным земным благам] и стал потакать своим прихотям. Он похож на собаку: прогоняешь ли ты ее или оставляешь в покое, она высовывает язык [человек, глубоко привязанный к земному, всегда пребывает в одном и том же состоянии и не принимает наставления]. Таков же пример тех, кто не поверил в Наши знамения. Так рассказывай им эти истории, чтобы они задумались [и уверовали]. 
177.    Плох пример тех, кто [упрямо] считает ложью Наши знамения. Они [этим отрицанием] причиняют зло [лишь] сами себе. 
178.    Кого Аллах наставляет на истинный путь, тот идет по нему. А кого Аллах сбивает [с верного пути], те – понесшие ущерб [в обоих мирах].  
179.    И как много джиннов и людей Мы создали для Ада! У них сердца, которые не понимают, у них глаза, которые не видят, и у них уши, которые не слышат. Они подобны животным – но даже более заблудившиеся [поскольку они оставили то, что могло бы принести им вечную пользу, и обратились к тому, что стало для них причиной вечных наказаний]. Они – беспечные [не знающие собственной выгоды]. 
180.    У Аллаха прекрасные имена. Так обращайтесь же к Нему [в мольбах], используя их! И оставьте тех, кто искажает Его имена [кто давал своим идолам имена, искажая имена ­Аллаха: например, имя идола «аль-Лат» было образовано от имени «Аллах», «аль-ʼУзза» от «аль-ʼАзиз»]. Воздастся им [по заслугам] за их дела! 
181.    И среди Наших творений есть группа [людей], которая ведет [людей] путем истины [посредством полезных наставлений] и устанавливает справедливость. 
182.    А тех, кто считает ложью Наши знамения, Мы постепенно завлечем так, что они даже не осознают этого. 
183.    Я дам им отсрочку [увеличив жизнь и дав обильный удел], ведь Мое испытание [для них] прочно [никто не в силах его отменить или изменить]. 
184.    Неужели они [язычники] не размышляют?! Их знакомый [Мухаммад, которого они прекрасно знали] не сумасшедший! Он только объясняет им [положения религии Аллаха] и ясно предостерегает [от наказания за ослушание Всевышнего]. 
185.    Неужели они [неверующие] не смотрели на царство небес и земли [не размышляли над их строением], а также на все [остальное], что создал Аллах?! Возможно, их срок уже близок [они могут умереть неверующими, пусть поспешат к вере]. И какой же речи после него [Куръана] они поверят? 
186.    А кого Аллах сбил [с истинного пути], того никто не наставит. Он [Всевышний Аллах] оставляет их [тех, кто упрямо отдалился от веры] бродить [без цели и смысла] в заблуждении. 
187.    Они спрашивают тебя [о Мухаммад] о Часе [конца света]: «Когда он наступит?» Ответь [им]: «Поистине, знание об этом [о том, когда он случится] – лишь у моего Господа. Только Он может открыть время его наступления. Это [известие] тяжело для [обитателей] небес и земли. Он настанет внезапно [застигнув врасплох людей, пребывающих в беспечности]». Они спрашивают тебя, как будто ты знаешь об этом. Скажи: «Знание об этом – лишь у Аллаха, но большая часть людей не знает [этого]». 
188.    Скажи [язычникам, о Мухаммад]: «Я даже про самого себя не знаю – [что меня ждет] польза или вред, если [сообщить мне об этом] не пожелает Аллах. И если бы я знал тайное, то увеличил бы для себя благое, и меня не постигло бы зло. Однако я – лишь [раб, посланный Аллахом, и я] предостерегаю [людей от наказания] и радую [вестью о Рае] верующих». 
189.    [Аллах –] Тот, Кто создал вас из одного человека [Адама]. Он сотворил из него [из его ребра] супругу, чтобы он обрел с ней покой. А когда он [Адам] вступил с ней в близость, она [Хавва, забеременев] понесла легкое бремя и [некоторое время] ходила с ним [не ощущая его тяжести]. А когда ей стало тяжело, они [муж и жена] вдвоем обратились [с мольбой] к Аллаху, своему Господу: «Если Ты подаришь нам хорошего [и здорового] ребенка, мы обязательно будем благодарны [Тебе за него]». 
190.    И когда Он [их Господь] дарил им [потомкам Адама и Хаввы в дальнейшем] хорошего ребенка, они стали приравнивать к Нему кого-то в том, что Он даровал им. Аллах превыше всего, что они приравнивают к Нему. 
191.    Неужели они [язычники из потомков Адама] приравнивают [к Аллаху] тех, кто ничего не создает, но они сами – созданные. 
192.    Они [ложные божки] не в состоянии помочь им [тем, кто им поклоняется]. Они не могут помочь даже самим себе. 
193.    Если вы призовете их к истине, они не пойдут за вами. Нет [для них] разницы, будете ли вы их призывать, или будете молчать [так как в любом случае ваши желания не осуществятся]. 
194.    Те, кому вы поклоняетесь наряду с Аллахом – они рабы [Аллаха], как и вы. Обратитесь к ним [с мольбой], и пусть они ответят вам [исполнят вашу просьбу], если вы говорите правду. 
195.    Разве у них есть ноги, на которых они ходят? Или у них есть руки, которыми они берут [вещи]? Или у них есть глаза, которыми они видят? Или у них есть уши, которыми они слышат? Скажи [им, о Мухаммад]: «Позовите ваших богов [которыми вы угрожаете мне], а затем [все вместе] попробуйте навредить мне без отлагательств [я не боюсь вас и ваших идолов]. 
196.    Поистине, мой покровитель – Аллах, Который [частями] ниспослал Книгу. И Он покровительствует [не только пророкам, но и всем] праведникам. 
197.    А те, кому вы поклоняетесь помимо Него, не в состоянии помочь вам. Они не могут помочь даже самим себе [они абсолютно бессильны]». 
198.    Если вы призовете их [эти безжизненные предметы, которым вы поклоняетесь] к истине [подобно тому, как мусульмане обращаются с мольбами к Аллаху], они не услышат. И ты видишь, как они [идолы, которым ты поклоняешься] смотрят на тебя [фальшивыми глазами], но ничего не видят. 
199.    Прояви [о Мухаммад] снисходительность [к людям], призывай к хорошему и отвернись от невежд [не отвечая на их непристойные действия тем же]. 
200.    А если шайтан будет [пытаться] наущать тебя, то прибегни к защите Аллаха, поистине, Он – Слышащий [твои просьбы о помощи], Знающий [о том, в каком положении ты находишься]. 
201.    Поистине, если богобоязненных [защищающих себя от совершения запретного] касается наущение шайтана, то они вспоминают [повеления и запреты Аллаха] и прозревают [видят ловушки шайтана и избегают их, избавившись от его зла]. 
202.    А своих [неверующих] братьев они [шайтаны] продвигают по пути заблуждения, после чего они не останавливаются [в совершении грехов, которых избегают богобоязненные]. 
203.    Если ты [о Мухаммад] не явишь им знамения [чуда, которого они требуют], они спросят: «Почему ты не придумал его [как придумал все остальное]?» Ответь [им]: «[Я не придумываю чудеса и аяты Куръана] Я следую только за тем, что внушается мне в откровении от моего Господа. Это [Куръан] – доказательство от вашего Господа [ниспосланное вам и указывающее на истину], верное руководство и милость для верующих». 
204.    И когда читается Куръан, то [внимательно] слушайте его и молчите, чтобы к вам проявили милость. 
205.    И поминай Аллаха с трепетом [и надеждой на принятие] и страхом [что твои мольбы не будут приняты] тихо, а не громко, – утром и вечером. И не будь из беспечных [кто забывает о намазе и поминании Аллаха]. 
206.    Поистине, те, кто у твоего Господа [например, приближенные ангелы высшего уровня], не пренебрегают высокомерно поклонением Ему [Всевышнему Аллаху]. Они возвеличивают Его [зикром, указывающим на то, что Он пречист и бесконечно далек от любых недостатков] и совершают Ему земные поклоны.

7. Әл-Әгъраф (Киртәләр) сүрәсе - Мәккә чоры, 206 аять.

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

104.    Муса [фиргавен янына кергәч, аны Аллаһка иман итәргә дәгъват кылыр өчен] әйтте: «И, фиргавен! Һичшиксез, мин – галәмнәрнең Раббысыннан [җибәрелгән] бер илчемен.
105.    Мин Аллаһ турында хак булганны гына сөйләргә тиеш. Мин сезгә Раббыгыздан ачык бер дәлил китердем. Шулай булгач, Исраил улларын минем белән җибәр [һәм алар аталарының ватаны булган мөкатдәс урыннарга китсеннәр]».
106.    [Фиргавен] Әйтте: «Әгәр син [әйткәнеңчә, сине җибәргән Раббыңнан] бер могҗиза китергән булсаң, аны күрсәт. Әгәр [бу дәгъвәңдә] тугрылардан булсаң [моны исбат итәргә тиешсең]».
107.    Ул таягын [җиргә] ташлады һәм ул [зур һәм озын] ап-ачык бер еланга әйләнде.
108.    Шуннан ул кулын [куеныннан] чыгарды һәм ул караучылар өчен [гадәттән тыш нурлар сибеп, һәркемнең күзен ихтыярсыздан үзенә җәлеп итеп] ап-ак булды.
109.    Фиргавеннең кавеменнән олуглары [бу могҗизаны күргәч] әйтте: «Һичшиксез, бу – [сихер белемендә камиллеккә ирешкән] бик белемле сихерче.
110.    Ул [күрсәткән сихерләре белән] сезне [Мисырда урнашып яшәгән] туфракларыгыздан чыгарырга тели. [Аны нишләтәчәгебез хакында] Нәрсә киңәш итәсез?»
111.    [Киңәш ахырында фиргавенгә] Әйттеләр: «Аны һәм кардәшен бераз кичектер һәм [бу арада] шәһәрләргә [оста сихерчеләрне] җыючыларны җибәр [һәм алар игълан итсеннәр].
112.    Алар сиңа һәр белемле сихерчене алып килсеннәр».
113.    [Сөрәнчеләр җыеп китергән ун меңнән артык] Сихерчеләр фиргавенгә килде һәм: «Әгәр без җиңүчеләрдән булсак, һичшиксез, безгә әҗере бардыр», – диделәр.
114.    Ул: «Әйе! Сез [җиңсәгез, әҗерен алып кына калмыйча, минем хозурыма керү-чыгу иреге мәсьәләсендә] якын кылынганнардан [булачаксыз]», – диде.
115.    Алар: «И, Муса! Я син [таягыңны алдан] ыргытасың, я без ыргытабыз», – диделәр.
116.    Ул [Муса [галәйһиссәлам]: «Сез ыргытыгыз!» – диде. Алар [үзләре алып килгән терекөмешле арканнарны, таякларны үзәнлек уртасына] ыргыткач, кешеләрнең күзләрен будылар, аларны куркыттылар һәм бик зур сихер [мәйданга] китерделәр.
117.    Без Мусага [галәйһиссәлам]: «Таягыңны ыргыт!» – дип вәхи иттек. [Таягын ыргытыр-ыргытмас] Ул аларның уйдырма [асылы-нигезе булмаган] нәрсәләрен [тотып] йота [башлады].
118.    Хак ачыкланды һәм алар кылганнар [күз буяу кебек] ялган булды.
119.    Алар [фиргавен һәм аның гаиләсеннән булган кешеләр] анда җиңелделәр һәм түбәнлеккә төшкән кешеләргә әйләнделәр.
120.    Сихерчеләр исә [күргән зур кодрәт каршында үз-үзләрен тота алмыйча] сәҗдә кылып [җиргә] капландылар.
121.    [Иртән кяфер булган сихерчеләр кичен иманлы вәлиләргә әйләнеп] Әйттеләр: «Без галәмнәрнең Раббысына иман китердек.
122.    Мусаның һәм Һарунның Раббысына».
123.    Фиргавен әйтте: «[Димәк] Мин сезгә рөхсәт бирмәс борын сез аңа иман иттегез. Һичшиксез, бу – халкын аннан чыгарыр өчен шәһәрдә сез [Муса белән аңлашып] корган бер тозак. Әмма тиздән беләчәксез!»
124.    Кулларыгызны һәм аякларыгызны [сул кул, уң аяк шәкелендә] төрле яктан чабачакмын, аннары бөтенегезне дә асачакмын».
125.    [Сихерчеләр] Әйттеләр: «[Син бу әйткәннәреңне эшли калсаң, ни бәхет безгә, чөнки ул тәкъдирдә] Һичшиксез, без Раббыбызга [Аның җәннәт һәм рәхмәтенә] кайтачакбыз.
126.    Раббыбыздан аятьләр килгәннән соң, безнең аларга иман китергәнебез өчен генә син бездән үч аласың. И, Раббыбыз! Өстебезгә [күп итеп] сабырлык бир һәм безне [Исламда нык торган] мөселманнар буларак вафат кыл».
127.    Фиргавеннең кавеменнән [бу күренешкә шаһит булган] олуглары әйтте: «Мусаны һәм аның кавемен бу туфракта бозыклык таратсыннар һәм ул сине дә, [сиңа якынаер өчен табынуны үзең канун итеп куйган кечкенә потлар шәкелендәге] илаһларыңны да [бер читкә] ташласын, дип [иректә] калдырасыңмы?» Ул [фиргавен аларны тынычландырыр өчен] әйтте: «[Элек эшләгәнебез кебек] Аларның ир балаларын үтертербез, хатыннарын исә исән калдырырбыз. Һичшиксез, без алар өстеннән какшамас көчкә иябез».
128.    Муса [галәйһиссәлам] кавеменә [юатып һәм хикмәт белән] әйтте: «Аллаһтан ярдәм сорагыз һәм [дошманнарыгызның җәфалавына һәм үзегез хакында ишеткән нигезсез сүзләргә карата] сабыр булыгыз. Һичшиксез, [бөтен] җир [йөзе] Аллаһныкы гына. Ул колларыннан теләгәннәрен аңа варис итәр. [Хәерле] Ахыр исә тәкъвалык ияләренә [булачак, шуңа күрә фиргавеннең уйдырма сөйләгәннәренә ышанмагыз, ул әйткәнчә булмас, Аллаһ боерганча булыр!]»
129.    Әйттеләр: «Син безгә килмәс борын да, син безгә килгәннән соң да [фиргавеннең меңнәрчә балаларыбызны кабат үтертүеннән] без хәсрәт чиктек». Әйтте: «Раббыгыз дошманыгызны һәлак итәр һәм җирдә сезне алар урынына куяр, аннары [тынычлыкка ирешүегездән соң] ничек гамәл кылачагыгызны карар өчен [шөкер кылсагыз – әҗерен бирер, нигъмәт кадерен белмәсәгез – җәзасын бирер]».
130.    Үгет алсыннар [һәм көферлекләрен ташласыннар] дип, Без фиргавен гаиләсен [коры] елгалар һәм җимешләрнең кимүе белән [җәзалап] тоттык.
131.    Аларга [саулык һәм муллык кебек] бер яхшылык килсә, [моңа үзләрен лаек күреп]: «Бу безнең өчен», – дияләр иде. Әгәр [хасталык һәм корылык кебек] бер начарлык килсә, [«Бу бәлаләр башыбызга Муса һәм аның кешеләре аркасында килде!» – дип] Муса [галәйһиссәлам] һәм аның янындагылардан шомлана иделәр. Һичшиксез, аларның [муллык, тарлык, яхшылык һәм начарлык кебек бөтен] шомланулары [имансызлыклары сәбәпле] Аллаһ хозурында [тәкъдир ителеп язылган]. Ләкин аларның күпчелеге [бу хакыйкатьне] белми [һәм шуңа күрә белер-белмәс сүз сөйли].
132.    [Фиргавеннең кавеме булган кыйбтыйлар моның кадәр могҗизалар күрсәләр дә, һаман көферлекне һәм кирелекне ташламыйча] Әйттеләр: «Безне сихерләү [һәм динебездән тайпылдыру] өчен нинди генә аять [һәм могҗиза] китерсәң дә, без сиңа ышанмаячакбыз».
133.    Без аларга [вакыт ягыннан] аерым-аерым аятьләр [һәм могҗизалар] итеп туфан [су басу], чикерткәләр, [бет, борча һәм талпан кебек] хәшәрәтләр, гөберле бакалар һәм [су урынына] кан җибәрдек. Әмма алар [иман китерүдән] тәкәбберләнделәр һәм гөнаһлы кавем булдылар.
134.    Бу газап аларга килгәч, [һәркайсында] алар: «И, Муса! Синең яныңда булган [пәйгамбәрлек дәрәҗәсе һәм догаларның кабул булуы турындагы] вәгъдә хөрмәтенә безнең өчен Раббыңа ялвар. Әгәр бу газапны [догаларың белән] бездән алсаң, без сиңа ышаначакбыз һәм Исраил улларын синең белән бергә, һичшиксез, [мөкатдәс җирләргә] җибәрәчәкбез», – дип әйттеләр.
135.    Әмма [Мусаның [галәйһиссәлам] догасы белән] Без [үлемнән соң мәңгелек газапка] ирешәчәкләре вакытына кадәр [бу чиркангыч] газапны алардан алгач, алар [шундук биргән] вәгъдәләрен боздылар.
136.    Без исә алардан үч алдык, һәм аларны [Кызыл] диңгездә батырдык, чөнки алар аятьләребезне ялган санадылар һәм алардан [йөз чөергән, хәтта тикшереп карауны да кирәксенмәгән] гафил кешеләр булдылар.
137.    Зәгыйфь саналган кавемне исә Без бәрәкәтле иткән җирнең [Бәйте Мөкатдәс] көнчыгышларына һәм көнбатышларына [төшкән Шам һәм Мисыр туфракларының бөтенесенә] мирасчы кылдык. [Кыенлыкларга] Сабыр итүләре сәбәпле, Исраил улларына Раббыңның яхшы [ярдәм һәм көч] вәгъдәсе үтәлде. Без фиргавен һәм аның кавеме торгызганнарны да, [өйләренең түбәләре һәм бакчалар кебек җиңел корылмалардай] корганнарны да харап иттек.
138.    Без Исраил улларын [Кызыл] диңгез аша үткәрдек тә, алар [бозау шәкелендәге] потларга табынган бер кавемгә тап булдылар һәм [аякларын да чылатмыйча, алар өчен диңгездән үткәргән Аллаһы Тәгаләне онытып]: «И, Муса! Аларның илаһлары кебек, безгә дә бер илаһ яса», – диделәр. Ул [Муса [галәйһиссәлам], алар күргән зур-зур могҗизалардан соң мондый сүзне ничек әйтә алуларына шаккатып] әйтте: «Һичшиксез, сез надан бер кавемсез.
139.    Боларның [дин исеменнән] тоткан нәрсәләре [минем кулым белән] һәлак ителәчәк һәм кылган нәрсәләре [Аллаһка якынаю нияте белән булса да, аларга бернинди файда китермичә] бушка китәчәк».
140.    Әйтте: «Сезне галәмнәрдән өстен кылган Аллаһтан башка берәүне сезгә илаһ буларак эзлимме әллә?»
141.    Менә Без сезне фиргавен гаиләсеннән коткардык. Алар сезгә иң каты газапны эзлиләр иде, [Мусаның [галәйһиссәлам] дөньяга килүенә юл куймас өчен яңа туган] ир балаларыгызны [күпләп] үтерәләр, хатыннарыгызны исә [хезмәтчеләр итәр өчен] исән калдыралар иде. Монда Раббыгыздан бер сынау бар иде.
142.    Без Муса [галәйһиссәлам] белән утыз төн [көннәре белән бергә гыйбадәттә үткәрү нәтиҗәсендә, Минем аның белән сөйләшәчәгем һәм Минем аңа Тәүрат китабын бирүем] турында килештек һәм аларны ун [төн өстәү] белән [кырыкка] җиткердек, шулай итеп Раббың билгеләгән вакыт кырык төн булды. Муса [галәйһиссәлам] Тәүратны алыр өчен Тур тавына китәр алдыннан] карендәше Һарунга [галәйһиссәлам]: «Кавемемдә минем урыныма кал, [аларның эшләрен] төзәтергә тырыш һәм азгыннарның юлына иярмә», – диде.
143.    Муса [галәйһиссәлам] билгеләнгән вакытка [Турга] килгәч, һәм Раббысы аның белән [мәхлукларның сөйләшүенә охшамаган бер сөйләшү белән] сөйләшкәч, ул: «И, Раббым! Күрсәт миңа [бөек Затыңны] да, карыйм сиңа!» – диде. Ул [Аллаһы Тәгалә исә]: «Син [бу фани күз белән] Мине күрә алмассың, ләкин шул тауга кара. Әгәр ул [Минем чагылышым каршысында] урынында тора алса, [сиңа да чагылышымны күрсәткән чагымда] син дә Мине күрә алырсың», – диде. Раббысы тауга [бөек Затына килешә торган бер шәкелдә аңа] ачылгач [бер кешенең чәнти бармагының очы кадәр бер нур күрсәткәч], аны кисәк-кисәк итте. Муса [галәйһиссәлам] һуштан язып егылды. Аңына килгәч исә [Аллаһы Тәгаләгә олылавын белдерер өчен]: «Син пакь! Сиңа тәүбә итәм. Мин бит – иман китерүчеләрнең беренчесемен», – диде.
144.    [Аллаһы Тәгалә] Әйтте: «И, Муса! Һичшиксез, Мин сине [Тәүрат ләүхәләрендә җибәргән] вәхиләрем белән һәм [сиңа арадашчысыз эндәшеп] сөйләшүем белән кешеләрдән өстен сайладым. Сиңа биргәннәремне ал һәм [нигъмәтләремә] шөкер итүчеләрдән бул».
145.    Без аның өчен ләүхәләрдә һәрнәрсә турында үгет һәм [дингә бәйле мәсьәләләрдә] һәрнәрсә өчен аңлатма яздык [һәм аңа болай дидек]: «Боларны [җитдилек, дикъкать һәм] көч белән тот, кавемеңә аларның [хөкем һәм кануннар арасыннан кыйсас һәм үч алу кебек яхшы булганнарына караганда гафу итеп күрмәмешкә салышу кебек] иң яхшы булганын әмер ит. Фасикъларның йортын [Ахирәттә исә газап белән тулы йортларын тиздән] сезгә күрсәтәчәкмен.
146.    Мин [ялган диннәргә ияреп һәм чамасыз золым кылып] хаксыз рәвештә җирдә тәкәбберләнгәннәрне [китапларыбызда һәм җиһанда күрсәткән] аятьләремнән [аларны аңлаудан] борачакмын. Шуңа күрә алар берәр могҗиза күрсәләр дә, аңа ышанмаслар, һидаять юлын күрсәләр, аны үз юллары итмәсләр. Әмма адашу юлын күрсәләр, аны [һәрвакыт тоткан] юллары итәрләр. Бу [рәвешле туры юлдан тәмам йөз чөереп, начар юлга бирелеп кереп китүләре] аларның Безнең аятьләребезне ялган санаганнары һәм [ялгышу сәбәпле түгел, ә йөз чөергәнлектән] алардан гафил кешеләр булганлыклары өчен».
147.    Безнең аятьләребезне һәм Ахирәт белән очрашуны ялган санаган кешеләрнең [ярлыларга ярдәм һәм туганлык җепләрен ныгыту кебек игелек хакына кылган] гамәлләре бушка китте һәм [Кыямәт көнендә] алар [дөньяда чакта] кылганнары сәбәпле җәзаландырылмаячаклармыни?
148.    Мусаның [галәйһиссәлам] кавеме аның [Раббысы белән сөйләшер өчен Тур тавына китүе] артыннан [Самири тарафыннан] бизәнү әйберләреннән [эретеп ясалган һәм] мөгри торган бер бозау сынын [табыныр өчен илаһ итеп] алдылар. Алар аның үзләре белән сөйләшмәгәнен һәм аларны туры юлга илтмәгәнен күрмәделәрме әллә? Алар аны бөтен җисемнәрне, куәт һәм кодрәтләрне яралткан Аллаһы Тәгаләгә тиңдәш] ясадылар һәм [үз-үзләренә генә зарар китергән] залим кешеләр булдылар.
149.    [Бозауга табынган яһүдиләр] Куллары өстенә төшкәч [бу кыланышларына соң чиккә җитеп үкенгәч] һәм үзләренең юлдан язганлыкларын күргәч: «Әгәр Раббыбыз безне кызганмаса [гаебебезгә кәффарәт булырлык тәүбәгә безне ирештермәсә] һәм безне ярлыкамаса, без [ике җиһанда да] зарар күрүчеләрдән булачакбыз», – диделәр.
150.    Муса [галәйһиссәлам] Аллаһы Тәгаләдән үзе Тур тавында чакта Самиринең өммәтен бозауга табындырып, юлдан яздырганын белеп] кызып һәм кайгырып, кавеменә кайткач: «Минем арттан кылган нәрсәгез нинди яман! Әллә сез Раббыгызның [кырык төн үткәч, сезгә Тәүрат китерәчәгем турындагы] әмерен [бозауга табыну белән алыштырып] ашыктырдыгызмы?» – диде. [Аллаһ өчен ачуы нык кабарган Муса [галәйһиссәлам] Ул ләүхәләрне [җиргә] ташлады һәм, абыйсының башын тотып, аны үзенә тарта башлады. Ул [Һарун [галәйһиссәлам] аның болай уйлавы дөрес түгеллеген белдерү нияте белән] әйтте: «И, анамның улы! Һичшиксез, бу кавем мине көчсез калдырды һәм мине үтермәкче булды. Син [күз каршыларында] мине хурлавың белән дошманнарны сөендермә һәм мине залим кешеләр җөмләсеннән санама».
151.    Ул [абыйсының бу зарын ишеткәч] әйтте: «И, Раббым! Мине һәм кардәшемне гафу ит һәм безне рәхмәтеңә керт. Син бит мәрхәмәтлеләрнең иң мәрхәмәтлесе».
152.    Һичшиксез, [Самири кебек] бозауны [илаһ итеп] алган кешеләргә Раббыларының [төрле-төрле газаплардан торган] ачуы һәм дөнья тормышында хурлык киләчәк. Без [«Мусаның да, сезнең илаһы – менә бу бозау», – дип әйтеп, Аллаһка яла яккан] ялганчыларны әнә шулай [бик каты газап белән] җәзага дучар итәбез.
153.    Әмма начар нәрсәләр эшләгән һәм соңыннан тәүбәгә килгән һәм иман китергәннәр [бигрәк тә иман итү нәтиҗәсендә изге гамәлләр кылганнар]! Һичшиксез, синең Раббың – Гафу итүче, Рәхимле.
154.    Мусаның [галәйһиссәлам] ярсуы басылгач, ул [җиргә ташлаган] ләүхәләрне [кире] алды. Анда язылганнарда Раббыларыннан курыккан кешеләр өчен бер һидаять һәм бер рәхмәт бар.
155.    Муса [галәйһиссәлам] Без билгеләгән вакыт өчен кавеменнән җитмеш кеше сайлады [һәм алар белән бергә билгеләнгән урынга барып иреште]. [Бу кешеләр Мусага [галәйһиссәлам]: «Ачыктан-ачык Аллаһны күрмичә, сиңа ышанмаячакбыз», – диделәр. Аларның бу сүзләре сәбәпле каты] Җир тетрәү аларны тоткач, [Муса [галәйһиссәлам] әйтте: «И, Раббым! Әгәр теләгән булсаң, [шул бозауга табынганнары өчен] элегрәк үк боларны да, мине дә һәлак итәр идең. Арабыздагы ахмаклар кылган бернәрсә аркасында безне һәлак итәчәксеңме? Бу – Синең сынавың, теләгәнеңне моның белән юлдан яздырырсың, теләгәнеңне исә һидаятькә ирештерерсең. Син – безнең Яклаучыбыз. Безне ярлыка һәм безне рәхмәтле кыл. Син бит ярлыкаучыларның иң яхшысы.
156.    Безнең өчен бу дөньяда да, Ахирәттә дә [тыныч яшәү, гыйбадәттә булу, саваплар һәм җәннәтләр кебек] хәерле нәрсә яз. Һичшиксез, без [тәүбә итеп] Сиңа кайттык». [Аллаһы Тәгалә Мусага [галәйһиссәлам] Әйтте: «Мин газабымны теләгәнемә җибәрәм, рәхмәтем исә һәрнәрсәне каплап алган. [Ахирәттә] Мин аны [көферлек һәм гөнаһлардан сакланган] тәкъвалык ияләренә, зәкят бирүчеләргә һәм [Без иңдергән китаплардагы бөтен] аятьләребезгә инанган кешеләр өчен язабыз».
157.    Ул кешеләр яннарындагы Тәүрат һәм Инҗилдә [сыйфатлары] язылган Расүлгә, [укый-яза белмәгән, ләкин илаһи тәгълимгә өйрәтелгән Расүлем исемле] өмми Нәбигә иярәләр. Ул аларны [иман һәм гыйбадәтләр кебек] яхшылыкка өнди, [көферлек һәм гөнаһлар кебек] начарлыклардан тыя, пакь нәрсәләрне [Аллаһ исеме белән чалынган хайваннарны һәм нәҗес булмаган бөтен ризыкны] аларга хәләл итә, [кан, үләксә һәм риба кебек матди һәм рухи] кабахәт нәрсәләрне исә аларга харам кыла, авыр йөкләрен һәм моңарчы өсләрендә [муеннарына салынган] булган богауларны [авыр җаваплылыкларны] алардан ала. Аңа иман китергән кешеләр аны олыларлар, [дәгъватын ирештерү юлында] аңа ярдәм итәрләр һәм аның белән бергә иңдерелгән нурга иярерләр. Әнә шулар – уңышка ирешүчеләр [булыр].
158.    [Расүлем! Үзең белән бүтән пәйгамбәрләр арасындагы аерманы аңлатыр өчен, бөтен колларыма] Әйт: «И, кешеләр! Һичшиксез, мин – сезнең һәммәгезгә [җибәрелгән] Аллаһның илчесемен. Күкләрнең һәм җирнең хакимлеге Аныкы гына, Аннан башка илаһ юк, Ул терелтә һәм җаннарны ала. Аллаһка да, Аллаһка һәм [шулай ук башка пәйгамбәрләргә иңдерелгән] сүзләренә ышанган өмми Нәби булган Расүленә дә иман китерегез. Аңа иярегез, – бәлки, [хакка һәм хакыйкатькә] һидаять таба алырсыз».
159.    Мусаның [галәйһиссәлам] кавеменнән дә хак [юл] белән [кешеләрне] һидаятькә ирештергән һәм аның белән [хөкем биреп, золым итмичә] гадел эш иткән җәмәгать бар иде.
160.    Без аларны кабиләләр итеп унике җәмәгатькә аердык. [Чүлдә сусыз калган] Кавеме су сораганда, Без Мусага [галәйһиссәлам]: «Таягың белән ташка сук», – дип вәхи иттек. [Ул бу әмерне үтәгәч] Аннан [Исраил уллары кабиләләре саны кадәр] унике чишмә бәреп чыкты, һәр кеше эчәргә тиешле урынны белде. Без [чүлдә кояшның кыздыруыннан сакласын өчен] болытны аларга күләгә иттек һәм аларга күк хәлвәсе белән бүдәнәләр иңдердек [һәм аларга әйттек]: «Безнең сезне ризыкландырган нәрсәләрдән ашагыз». Алар [исә бу нигъмәтләргә көферлек кылып] Безгә зарар китермәделәр, ләкин [җәзасы үзләренә кайтачак эшләр эшләп] үз-үзләренә зарар китерделәр.
161.    Менә [Тәйһ чүленнән чыкканнан соң] аларга әйттек: «Шул [Кодс исемле мөкатдәс] шәһәргә төпләнегез һәм аннан җаныгыз теләгән җирдә ашагыз һәм: «[Я Рабби] Безне ярлыка!» – дип әйтегез. Капкадан [сезне Тәйһтән коткарган Аллаһка шөкер итү өчен түбәнчелек белән җиргә капланып] сәҗдә кылып керегез. [Шулай эшләсәгез] Хаталарыгызны кичерербез һәм игелек кылучыларга [савапларын] арттырырбыз».
162.    Алар арасыннан [әмерне тотмыйча, үз-үзләренә] золым кылган кешеләр [тәүбә мәгънәсенә килгән «хитта» сүзен мыскыл итеп, аның урынына бодай мәгънәсенә килгән «хинта» сүзен әйтеп] үзләренә әйтелгәннән башка бер сүзгә үзгәрттеләр. Без [әмергә буйсынмау һәм үз-үзләренә] золым эшләгәннәре өчен аларга күктән [явып, башларына төшкән] бер газап [ваба кизүе] җибәрдек.
163.    [Расүлем!] Алардан [яһүдиләрдән] диңгезгә якын булган [Әйлә дип исемләнгән] урын [һәм алар халкының башына төшкән газап] турында сора. Алар шимбәдә [тыелган балык тоту гөнаһын эшләп, Аллаһы Тәгалә тарафыннан куелган] чиктән аштылар, чөнки шимбә көннәрендә балыклар [су өстендә] күренеп, аларга киләләр, шимбә булмаган көннәрдә исә [балыклар] аларга килмиләр иде. [Әмерләребездән чыгып] Бозыклык кылганнары өчен, Без аларны әнә шулай [бик каты сынау белән] сынадык.
164.    Араларыннан [үзләре дә харамга кермәгән, әмма гөнаһка кергәннәрне дә тыймаган] бер җәмәгать [нәсыйхәт итүне дәвам иткән икенче җәмәгатькә]: «Аллаһ һәлак итәчәк яки бик каты бер газап белән газаплаячак җәмәгатьне ни дип үгетлисез?» – диделәр. Алар: «Раббыбыз алдында аклану өчен [вәгазьләребезне туктатмыйбыз]. Һәм, бәлки, алар куркырлар», – диделәр.
165.    Алар үгетләнгән нәрсәне [тәмам кире кагып] оныткач, Без [шимбә көнне балык тоту кебек] начарлыктан тыючыларны [бәладән] коткардык. Залим булган кешеләрне исә кылган бозыклыклары аркасында каты газап белән тоттык.
166.    Алар үзләренә тыелган нәрсәдән тәкәбберләнгәч, Без аларга: «Хур ителгән маймыллар булыгыз!» – дидек.
167.    Менә Раббың Кыямәт көненә кадәр аларга каты җәза китерәчәк кешеләр җибәреп торачагын белдерде. Һичшиксез, синең Раббың – [кяферләргә карата] газабы тиз булган бер Зат. Янә һичшиксез, Ул – Гафу итүче, Рәхимле.
168.    Без аларны җирдә аерым кавемнәргә тараттык. Араларыннан яхшы кешеләр бар [болар – Ислам динен кабул иткән кешеләр]. Алардан башкалары [кяферләр һәм фасикълар] да бар. Без аларны [муллык һәм саулык кебек] яхшы нәрсәләр белән дә, [кытлык һәм хасталык кебек] начар нәрсәләр белән дә сынадык, – бәлки, алар [бу гөнаһларыннан] кайтырлар.
169.    Аларның [әһле китап арасыннан үз чорлары өчен кулай булган диннәренә һәм китапларына ияргән изге колларның] артыннан [аталарыннан өйрәнү юлы белән] китапка мирасчы булган [көчсез] буын урыннарын алды. Алар дөнья тормышының мәнфәгатен алалар һәм: «[Аллаһның сүзләрен үзгәрткәнебез өчен алган гөнаһ сәбәпле җәзаландырылмаячакбыз] Безгә бу гафу ителәчәк», – диләр. Әмма үзләренә шуның кебек бер мәнфәгать тагын килсә, аны да алырлар [һәм шулай һич тәүбә итмичә, бу гөнаһларын кабатларлар] иде. Бу кешеләрдән ул китапта Аллаһ турында хак булмаганны сөйләмәячәкләренә карата [катгый] сүз алынмаган идеме? Хәлбуки, алар анда булганны [бик яхшы] өйрәнгәннәр иде. Соңгы йорт [Ахирәт] исә [ришвәт һәм харамнардан сакланган] тәкъва кешеләр өчен [болар кулга төшергән гади маллардан] яхшырак. Һаман да аңламыйсызмы?
170.    [Китаплары булган Тәүратны үзгәртмәгән, аны керем чарасы итмәгән һәм тагын бераздан аны дөресләп иңгән Коръән кебек бөек] Китапка ябышкан һәм [фарыз] намазны укыганнар! Һичшиксез, Без төзәлергә тырышкан ул кешеләрнең әҗерләрен юкка чыгармаячакбыз.
171.    Бервакыт Без тауны [Тур тавын] башлары өсләренә күтәрдек, гүяки ул тау бер болыт иде, һәм алар аны үзләренә төшәчәк дип уйладылар. [Шулчак Без аларга] «Без сезгә биргәнне [китапны] ныклап [һәм җитдилек] белән тотыгыз һәм анда булганнарны истән чыгармагыз, – бәлки, сез [начарлыклардан] сакланырсыз» [дидек].
172.    Раббың Адәм [нәселеннән, турыдан-туры аңардан яралтачак балаларын, аның] балаларыннан [исә] аларның аркаларыннан нәселләрен чыгарды һәм [ул нәселләргә тормыш, аңлау һәм сөйләшү сәләте биреп] аларны үз-үзләренә шаһит тотты: «Мин сезнең Раббыгыз түгелме?» Алар исә: «Әлбәттә [Раббыбыз Син генәсең]! Без [Синнән башка Раббыбыз булмаганына һәм Синең берлегеңә] шаһитлык итәбез» – диделәр. [Аллаһ аны] Кыямәт көнендә сез: «Без моннан хәбәрсез идек», – дип әйтмәвегез өчен [эшләде].
173.    Яки: «Моннан элек аталарыбыз ширек кушкан. Без бит алардан соң килгән [һәм аларга ияргән] буынбыз. Инде хәзер Син ялганга [һәм нигезсез ширек һәм инкярга] бирелгән кешеләрнең кылган нәрсәләре аркасында безне һәлак итәрсеңмени?» – дип әйтмәвегез өчен.
174.    Без аятьләрне әнә шулай аңлатабыз. Бәлки, алар [өндәү һәм кисәтүләргә колак салырлар һәм бозыклыкка ияреп, ширеккә төшүдән] кайтырлар.
175.    [Расүлем!] Аларга [яһүдиләргә һәм башка кешеләргә рухи кыйммәтләрне шәхси мәнфәгатендә кулланган Бәлгам ибне Багура исемле] затның хәбәрен укы. Без аңа аятьләребезне бирдек, әмма ул алардан тайпылды, бу сәбәптән [иманлы була торып, аңа иярә алмаган] шайтан аңа иярде, һәм ул адашканнардан булды.
176.    Әгәр Без [аның аятьләрдән файдалануын] теләсәк, шулар аркылы аны [галимнәр дәрәҗәсенә] күтәргән булыр идек. Ләкин ул [гади] туфракка сырышты һәм [кабиләсе күзендә яхшы күренер өчен нәфесенең] начар теләгенә иярде. Аның хәле этнеке кебек: [аны куар өчен] өстенә барсаң да, телен чыгара, аны [үз хәлендә] калдырсаң да, телен чыгара. Бу – [Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) сыйфатларын Тәүратта укыганнан соң, белә торып] аятьләребезне ялган санаган ул кавемнең кыйссасы. Бу кыйссаны сөйләп тор, – бәлки, алар уйланырлар [һәм бу кешенең хәленә төшмәсләр].
177.    Безнең аятьләребезне ялганга санаган һәм үз-үзләренә генә зарар китергән кавемнең хәле ни яман!
178.    Аллаһ кемне һидаятькә ирештерсә, шул һидаятьне табар. Кемне адаштырса, шулар [ике җиһанда да] зарар күрүчеләрдән [булырлар].
179.    Без җеннәрдән һәм кешеләрдән күбесен [көферлектә калуны сайлаганнарын белгәнебезгә күрә, аларны] җәһәннәм өчен яралттык. Аларның йөрәкләре бар, [әмма] алар [шул йөрәкләре] белән [хакыйкатьне] аңламаслар. Аларның күзләре бар, [ләкин] алар белән күрмәсләр. Аларның колаклары бар, [тик] алар белән ишетмәсләр. Алар [төшенү җитмәү, гыйбрәт алмау һәм фикерләп тыңламау ягыннан] хайваннар кебек. Хәтта алар ныграк адашкан. Алар – [Аллаһны оныткан] гафил кешеләр.
180.    Аллаһта – [иң матур һәм иң шәрәфле мәгънәләрне белдергән] күркәм исемнәр. Аңа шулар белән ялварыгыз. [Шәригатьтә билгеләнмәгән исемнәр уйлап чыгарып] Аның исемнәре хакында дөреслектән тайпылган кешеләрне калдырыгыз. Һичшиксез, алар кылган нәрсәләре өчен җәзаландырылачаклар.
181.    Без бар иткәннәрдән шундый җәмәгать бар ки, алар хак юлда булып, [кешеләрне] һидаятькә илтәләр һәм [шул һидаять сәбәпле] аның белән гаделлек кылалар.
182.    Безнең аятьләребезне ялган санаган кешеләрне исә Без алар белмәгән яктан һәлакәткә якынайтачакбыз.
183.    Мин аларга [озын гомерләр һәм мул ризык насыйп итеп] кичектерү дә бирәчәкмен. Минем [газап белән] тотуым каты.
184.    Алар [мөшрикләр] иптәшләрендә [Мөхәммәдтә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) җүләрлекнең бер әсәре дә юклыгын һич уйламыйлармы? Ул бит – [Аллаһ тарафыннан җибәрелгән һәм кисәтүләре беркемнән яшерен калмаган] ап-ачык бер кисәтүче.
185.    Алар күкләрнең һәм җирнең хакимлеге хакында, бигрәк тә Аллаһ бар иткән һәрнәрсә турында, һәм дә әҗәлләре, бәлки, якынайгандыр дип, бер дә фикер йөртмиләрме? Моннан соң нинди хәбәргә ышанырлар алар? [Әллә Коръәннән дә дөресрәк бер хәбәр табачаклармы?]
186.    Аллаһ кемне юлдан яздырса, аңа артык һичбер һидаятче юк. Ул аларны [киреләнеп, иманнан ераклашканнарны] бозыклыклары эчендә аптыраган хәлдә калдыра.
187.    [Расүлем!] Синнән «Ул кайчан булачак?» дип, Сәгать турында сорыйлар. Әйт: «Аның белеме – Раббым хозурында гына [Ул исә моны бернинди фәрештәгә дә, расүлгә дә белдермәде]. Аннан башка берәү дә аның вакытын ача алмас. [Кеше, җен һәм фәрештәләр Кыямәтнең дәһшәтеннән курыкканнары өчен] Ул күкләр һәм җиргә авырга килә. Ул сезгә кинәт киләчәк». Гүя синең хәбәрең булган кебек, алар [бу хакта] синнән сорыйлар. [Расүлем!] Әйт: «Аның турында белем – Аллаһ хозурында гына. Ләкин кешеләрнең күбесе белмиләр [шуның өчен моны синнән сорыйлар]».
188.    [Расүлем] Әйт: «Аллаһ теләвеннән башка, мин үзем өчен бер файдага да, бер зарарга да ия түгелмен. Әгәр мин гаибне [үзем] белсәм, [мал-мөлкәт кебек] файдалы нәрсәләрне күбәйтер идем, һәм миңа начарлык кагылмас иде. Мин бит – [фәкать җибәрелгән бер кол һәм] иман китергән кешеләр өчен бер кисәтүче һәм сөендерүчемен».
189.    Ул сезне бер җаннан яралтты һәм аның бер кисәгеннән, аңарда тынычлык тапсын дип, [Хава исемле] ишен яралтты. Ул [Адәм [галәйһиссәлам] хатыны белән якынлык кылу өчен] аны каплагач, [Хава аңардан] җиңел бер йөккә узды һәм [берникадәр вакыт, авырын хис итмичә] аның белән йөрде. [Карынындагы бала үсеп] Авырайгач, икесе дә Раббылары булган Аллаһка: «Әгәр безгә [әгъзалары исән-имин, бәдәне] төзек [һәм кимчелексез] бер бала бирсәң, [бу нигъмәтең өчен Сиңа] шөкер итүчеләрдән булырбыз», – дип дога кылдылар.
190.    Әмма [аларның нәселеннән шундыйлары булды ки] Ул аларга игелекле бер бала биргәч, [аңа Габдүллат һәм Габдүлгузза кебек потларга коллык иткән мәгънәсенә килә торган исемнәр кушып] Ул биргән [шушы бала] белән Аңа уртаклык кылдылар. Аллаһ исә алар ширек кушкан нәрсәләрдән өстен.
191.    [Адәм белән Хаваның нәселеннән килгән мөшрикләр] Һичнәрсә бар итмәгән [шайтаннар һәм потлар кебек көчсез] нәрсәләрне [Аллаһы Тәгаләгә] тиңдәш итәләрме? Алар бит үзләре яратылганнар.
192.    Болар аларга [табынучыларга] һич ярдәм итә алмаслар һәм үз-үзләренә дә ярдәм итә алмаслар.
193.    [И, мөшрикләр! Мөселманнар Аллаһтан сораган кебек, сез дә] Әгәр аларны туры юлга чакырсагыз, алар сезгә иярмәсләр. Аларны чакырсагыз да, дәшми торсагыз да, сезгә барыбер [чөнки һәр очракта да теләгегез үтәлмәячәк].
194.    Аллаһны калдырып табынганнарыгыз – сезнең кебек үк [яралтылган гаҗиз] коллар. Аларга дога кылыгыз да, алар сезгә җавап бирсеннәр. Әгәр [аларның көчле илаһлар булуларында] тугры сүзле кешеләр булсагыз.
195.    Әллә аларның йөрергә аяклары бармы? Яки аларның тотарга куллары бармы? Яки аларның күрергә күзләре бармы? Яки аларның ишетергә колаклары бармы? [Расүлем!] Әйт: «[«Безнең илаһларыбызга каршы сөйләсәң, алар сиңа бәлаләр җибәрер», – дип мине куркыткан ул] Тиңдәш кылганнарыгызны чакырыгыз, шуннан соң [барыгыз бергә] миңа тозак корыгыз һәм миңа һич кичектерү бирмәгез. [Чөнки мин Аллаһның саклавына ышанганым өчен сез корачак бернинди тозакка да игътибар итмәм].
196.    Һичшиксез, минем вәлием – китапны иңдергән Аллаһ. Ул игелекле колларга ярдәм [һәм күзәтчелек] итә».
197.    Аны калдырып табынганнарыгыз сезгә ярдәм итә алмыйлар. Алар хәтта үзләренә ярдәм итә алмыйлар [һәм аларга ташланган, һөҗүм иткән кешеләргә каршы тора алмыйлар].
198.    [И, мөшрикләр! Мөселманнар Аллаһтан сораган кебек, сез дә] Әгәр сез аларны туры юлга чакырсагыз, алар сезне ишетмәсләр [дә хәтта]. [И, ширек кушкан кешеләр!] Аларның сиңа караганын күрерсең, әмма алар аңлап карамыйлар.
199.    [Расүлем! Кешеләрне Исламнан ераклаштырмау максатыннан, алар өчен авырга килә торган нәрсәләрне түгел, шәригать кысаларыннан чыкмаган] Җиңел булганны кабул ит, [акыл һәм дин кабул иткән] яхшы нәрсәләргә әмер ит һәм җаһилләрдән йөз чөер.
200.    Әгәр сиңа шайтаннан бер вәсвәсә килсә, [аннан котылыр өчен] син Аллаһка сыен. Һичшиксез, Ул – [һәрнәрсәне] Ишетүче, [һәрнәрсәне] Белүче.
201.    [Аллаһы Тәгаләнең тыюларын бозудан курыккан] Тәкъва кешеләр, үзләренә шайтаннан бер вәсвәсә кагыла калса, [Аллаһның әмерләрен һәм тыюларын] искә төшерәләр һәм шул сәбәпле алар [турыны, кәкрене һәм шайтанның тозакларын] аңлы рәвештә күрәләр [һәм аңа иярмичә, явызлыгыннан котылалар].
202.    [Шайтаннарның] Кардәшләре [булган кяферләргә] исә [ул шайтаннар] бозыклыкта ярдәмче булырлар, аннары [аларны һәлак иткәнчегә кадәр вәсвәсәләре белән котыртуны] туктатмаслар.
203.    Әгәр син аларга [үзләре теләгән] бер [могҗиза һәм] аять китермәсәң: «[Бүтән уйдырмаларың кебек] Моны үзең уйлап чыгарсаң иде», – диләр. [Расүлем!] Син: «[Мин үз теләгем белән могҗиза күрсәткән һәм сораган кеше түгелмен]. Мин фәкать Раббымнан миңа вәхи ителгәнгә генә иярәмен», – диген. Бу – [Коръән] Раббыгыздан [сезгә җибәрелгән һәм хак вә хакыйкатьне күрсәткән, күңел күзләрегезнең күрүен тәэмин иткән] ап-ачык дәлил, иман китерүчеләр өчен [юл күрсәтүче] бер һидаять һәм рәхмәт.
204.    Коръән укылган чакта, аны тыңлагыз һәм дәшми торыгыз, – бәлки, сез [Аллаһ тарафыннан] рәхмәт ителерсез.
205.    [Расүлем!] Иртәләрен һәм кичләрен түбәнчелек һәм курку белән кычкырмыйча һәм үз эчеңнән Раббыңны зикер ит һәм [Аллаһны зикер итмәгән] гафилләрдән булма.
206.    Һичшиксез, Раббың хозурында булганнар Аңа гыйбадәттән тәкәбберләнмиләр, [бөтен кимчелекле сыйфатлардан ерак булганыңны белдергән зикерләр белән] Аны тәсбих итәләр һәм Аның өчен генә сәҗдә кылалар.

Фото на анонсе: © Михаил Захаров / «Татар-информ»