Татарча Коръән тәфсире: перевод суры «Аль-Кяхф» - «Әл-Кәһф» сүрәсе (110 аятов)

Защита от огня Ада и Даджаля

Чтение суры «Аль-Кахф» (Пещера) — 18-й суры Корана — обладает множеством достоинств, о которых упоминается в достоверных хадисах пророка Мухаммада (мир ему и благословение).

В хадисах говорится о награде для того, кто прочтет суру “Аль-Кяхф” в пятницу:
«Кто прочитает суру „Пещера“ в день пятницы, того будет освещать свет между двух пятниц» (аль-Хаким, аль-Байхаки).
Также Пророк (мир ему и благословение) советовал учить начало этой суры для спасения от величайшего искушения после прихода Даджаля перед Судным Днем. В некоторых версиях хадиса упоминаются последние десять аятов.
«Кто выучит наизусть первые десять аятов суры „Аль-Кахф“, тот будет защищен от Даджаля» (Муслим). 
18. Сура аль-Кахф (Пещера) - Мекканская, 110 аятов. 
С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 
1.    Хвала Аллаху, ниспославшему Своему рабу [Мухаммаду] Книгу, в которой нет кривизны [и противоречий]. 
2.    [Он сделал Куръан] Верным, чтобы он предостерег [Куръаном] от тяжелого наказания от Него [Аллаха неверующих] и обрадовал верующих, совершающих хорошие поступки, благой вестью о том, что им положена прекрасная награда [Рай].
3.    Они пребудут там [в Раю] вечно. 
4.    [Также Аллах дал Посланнику Куръан] Чтобы он предостерег тех [неверующих], которые говорят: «У Аллаха есть сын».  
5.    Ни у них, ни у их предков не было знания об этом. Значительны [и опасны] слова, выходящие из их уст. Они говорят только ложь. 
6.    Возможно, ты [о Мухаммад] мучаешь себя и печалишься из-за того, что они не верят в это повествование [Куръан]. 
7.    Поистине, все, что есть на земле [животных, растения, деревья, реки и все остальное], Мы сделали украшением для нее, чтобы испытать людей [и увидеть], чьи же поступки лучше. 
8.    Поистине, все, что есть на земле, Мы превратим в бесплодный песок. 
9.    Или ты думаешь, что обитатели пещеры и [обладатели] ракыма [свитка, на котором были написаны их имена] были самым удивительным Нашим знамением? [Но это не так] 
10.    И укрылись юноши [которые боялись за свою веру из-за притеснений их собственного народа] в пещере и взмолились: «Господь наш! Даруй нам от Себя милость и исправь наше положение». 
11.    Мы усыпили их в пещере на много лет. 
12.    А затем Мы разбудили их, чтобы выявить, какая из двух групп точнее подсчитает, сколько времени они провели там [в пещере]. 
13.    Мы расскажем тебе их историю правдиво. Поистине, эти юноши верили в своего Господа, и Мы увеличили их приверженность прямому пути. 
14.    Мы укрепили их сердца [на истинном пути], когда они встали и сказали [а их заставляли совершить поклон идолам]: «Господь наш – Господь небес и земли! Мы не станем поклоняться другим богам помимо Него, а иначе мы совершим непростительное [то есть если бы они поклонились идолу, то стали бы неверующими]. 
15.    Наш народ стал поклоняться вместо Него другим [ложным] богам. Пусть же приведут убедительный довод на это! Кто же несправедливее клевещущего на Аллаха? [Нет более несправедливых людей!] 
16.    Когда уйдете от того, чему они поклоняются помимо Аллаха, то укройтесь в пещере, и ваш Господь распространит на вас Свою милость и облегчит вам положение». 
17.    Ты мог бы увидеть, что солнце, восходя, обходит их пещеру справа, а на закате отходит от них влево. Они же находились в глубине ее [пещеры, в просторном месте, так что у них было много воздуха, и ни тяжелая атмосфера пещеры, ни солнечный свет не беспокоили их]. Это были некоторые из знамений [могущества] Аллаха. Кого Аллах наставляет [на истинный путь], тот следует по нему. А кого Он сбивает [с истины], тому ты не найдешь праведного наставника [который вывел бы его на прямой путь]. 
18.    Ты решил бы [если бы их увидел], что они бодрствуют [потому что их глаза были открыты], хотя они спали. Мы поворачивали их то на правый бок, то на левый [чтобы земля не поглотила их тела]. Их собака лежала перед входом, вытянув лапы [и она также поворачивалась, как и они]. Если бы ты увидел их, то выбежал прочь в ужасе [Аллах так защищал их от входящих]. 
19.    Так же [как Мы их усыпили] Мы пробудили их, чтобы они расспросили друг друга [о продолжительности своего сна]. Один из них спросил: «Сколько вы пробыли здесь?» [Другие] Ответили: «Мы пробыли день или часть дня». Они [третья группа] сказали: «Ваш Господь лучше знает о том, сколько вы пробыли. Пошлите одного из вас в город с серебряной монетой. Пусть он посмотрит, какая еда лучше, и пусть принесет ее вам. Но пусть он будет осторожен, чтобы никто не узнал о вас. 
20.    Если они узнают о вас, то побьют вас камнями или обратят вас в свою религию. Тогда вы никогда не достигнете успеха [если примете их веру].  
21.    Так Мы дали людям узнать о них [жителям их города и другим верующим], чтобы они узнали, что обещание ­Аллаха [о воскрешении] – истина [потому что Тот, Кто мог их усыпить на такой срок, а затем разбудить, сможет и воскресить все человечество] и что нет сомнения в Часе [Судном дне]. Но вот они [верующие и неверующие] стали спорить о них [этих юношах] и [неверующие] сказали: «Постройте над ними строение. Их Господу лучше знать о них». А одержавшие верх [в споре, и это были верующие] сказали: «Мы обязательно построим над ними мечеть [и будем молиться в ней]». [И построили мечеть возле входа в пещеру] 
22.    Одни говорят, что их было трое, а четвертой была собака. Другие говорят, что их было пятеро, а шестой была собака. Так они пытаются угадать тайное [и эти два мнения высказывали христиане Наджрана]. А другие [то есть верующие] говорят, что их было семеро, а восьмой была собака. Скажи [о Мухаммад]: «Мой Господь знает, сколько их было. [Кроме Него] Об этом не знает почти никто». Спорь об этом лишь на основании того, что открыто тебе [сообщено в откровении], и никого из них [людей Писания] не спрашивай о них. 
23.    И никогда не говори о чем-то: «Я сделаю это завтра [в будущем]». 
24.    Не добавив: «ИншаАллах [если Аллах этого пожелает]». Если же забыл [сказать эти слова], то произнеси слова поминания твоего Господа. И скажи: «Возможно, Господь мой поведет меня более правильным путем». 
25.    Они провели в пещере триста лет и еще девять. 
26.    Скажи: «Аллах лучше знает, сколько они пробыли. Он знает все сокровенное небес и земли. Он все видит и все слышит! [Ничто не может скрыться от Аллаха] Нет у них [людей] покровителя помимо Него. И ни с кем Он не делит власть». 
27.    Читай Книгу твоего Господа, внушенную тебе в откровении. Нет замены Его Словам, и ты не найдешь помимо Него прибежища. 
28.    Будь же терпелив вместе с теми, кто молит своего Господа по утрам и по вечерам, и стремится [через свое поклонение] к Его довольству. Не оставляй их без внимания ради красот этого мира. Не подчиняйся тем, чьи сердца Мы сделали беспечными к поминанию Нас, кто потакает своим прихотям и чьи дела окажутся тщетными. 
29.    И скажи: [что Куръан есть] истина от вашего Господа. Кто хочет, пусть верит, а кто не хочет, пусть не верит [это угроза]. Мы приготовили для [неверующих] злодеев Огонь, стены которого окружат их со всех сторон. Если они станут просить о помощи, то им помогут водой, как расплавленный металл [или масло], что обжигает лица. Ужасен [этот] напиток, и скверно это место [Ад]! 
30.    [Пусть знают] Верующие, совершавшие хорошие поступки, что Мы, поистине, не лишаем награды людей добродетельных. 
31.    Им – сады Адна, под которыми текут реки. Они будут украшены золотыми браслетами и облачены в зеленые одежды из нежного и плотного шелка [как знамение милости Аллаха]. Они будут возлежать там на ложах, облокотившись. Прекрасна [их] награда и великолепна [их] обитель! 
32.    Приведи им [неверующим вместе с верующими] в пример двух мужчин. Одному из них [неверующему] Мы дали два виноградника, окружили их пальмами и расположили между ними посевы. 
33.    Оба сада приносили плоды, и ничто из них не пропадало. И между ними Мы расположили реку. 
34.    И у него было много плодов. [Однажды] Он сказал своему товарищу [верующему] в разговоре: «У меня больше имущества и людей, чем у тебя». 
35.    И он вошел в свой сад, поступая несправедливо с самим собой, и сказал [веря в бесконечность земной жизни и не веря в жизнь вечную]: «Я не думаю, что это когда-нибудь исчезнет. 
36.    И я не думаю, что Судный день будет. Но [предположим] если все же меня вернут к моему Господу [как говорит мой брат], то я обнаружу там что-то еще лучшее [чем эти сады] взамен [поскольку я заслуживаю лучшего]». 
37.    Товарищ его ответил ему в разговоре: «Неужели ты не веришь в Того, Кто создал тебя из земли [твоего предка Адама], потом – [уже тебя] из капли [семени], а позже превратил тебя в [сильного] мужчину? 
38.    Он – Аллах – мой Господь! Я никого не приравниваю [в поклонении] к моему Господу. 
39.    Почему, войдя в свой сад, ты не говоришь [с восхищением]: «МашаЛлах! [Так пожелал Аллах!] Нет силы, кроме как от Аллаха!» Даже если у меня меньше богатства и детей, чем у тебя, 
40.    возможно, Господь даст мне то, что лучше твоего сада, на него Он может наслать кару с неба, и тогда он превратится в скользкую [и ровную] землю. 
41.    Или вода его уйдет под землю, и ты не сможешь достать ее [оттуда]». 
42.    [Так и случилось] Все его плоды погибли. Он стал бить себя по рукам [от горя и отчаяния], сожалея о том, сколько он вложил в него [свой сад], ветви которого упали вниз. Он воскликнул: «О, если бы я никого не приравнивал к моему Господу!» 
43.    Не было никого, кто мог бы ему помочь, кроме Аллаха. Он не смог помочь самому себе. 
44.    Помочь может лишь Истинный Аллах. У Него – лучшая награда и лучший итог. 
45.    Так приведи им [своему народу] сравнение для земной жизни. Она похожа на воду, которую Мы низводим с неба. Земные растения смешиваются с ней [или благодаря ей], а после превращаются в сухую солому, которую рассеивает ветер. Поистине, Аллах способен на все. 
46.    Богатство и сыновья – украшение земной жизни. Но вечные блага лучше перед твоим Господом по награде и ожиданиям. 
47.    В [Судный] день Мы приведем в движение горы, и ты увидишь, как земля станет плоской [и не станет ни гор, ни ущелий]. Мы соберем их всех [все творения] и никого не упустим. 
48.    Они предстанут перед твоим Господом рядами [им будет сказано]: «Вы пришли к Нам такими, какими Мы сотворили вас в первый раз [босыми и нагими]. Но вы [неверующие] ложно полагали, что этой встречи Мы не назначали» [то есть они отрицали воскрешение]. 
49.    И положат книгу [деяний – верующим справа, а неверующим слева]. Ты увидишь, как грешники [неверующие] придут в ужас от того, что в ней. И они воскликнут: «Горе нам! Что это за книга! В ней не пропущен ни малый, ни большой грех – все учтено». Они найдут перед собой все, что сделали. Твой Господь ни с кем не поступит несправедливо. [Не будет наказан грешник без вины, и верующего не лишат награды за его поступки] 
50.    И сказали Мы ангелам: «Совершите земной поклон перед Адамом [в знак приветствия]!» Они поклонились все, кроме иблиса. Он был джинном, и он не подчинился приказу своего Господа. Неужели вы [потомки Адама] возьмете его и его потомков себе в покровители вместо Меня? Они же ваши враги! Это плохая замена для злодеев [подчинение иблису вместо подчинения Аллаху]! 
51.    Я не сделал их [иблиса и его потомков] свидетелями сотворения небес и земли и сотворения их самих. И Я не беру в помощники [в творении] тех, кто сбивает других [с истинного пути. Зачем же вы подчиняетесь им, а не Мне?!]. 
52.    В тот [Судный] день Аллах скажет: «Призовите Моих соратников [богов, равных Мне], в которых вы ложно верили [думая, что они заступятся за вас]». Они [язычники] будут звать их, но те не ответят. Мы установим между ними непреодолимую преграду. 
53.    И преступники увидят огонь [Ада], поймут, что их сбросят в него. Не найдут они от него спасения! 
54.    Мы изложили людям в этом Куръане разные примеры, но [неверующий] человек больше всего любит спорить [отрицая очевидное]. 
55.    И что помешало людям уверовать, когда к ним пришло верное руководство [Куръан], и попросить прощения у своего Господа, если не опыт прошлых [уничтоженных] поколений и кара впереди? 
56.    Мы отправляем посланников лишь для того, чтобы они сообщали радостную весть [верующим] и предостерегали [неверующих]. Но неверующие спорят, приводя ложные доводы, чтобы опровергнуть истину [Куръан], и насмехаются над Моими аятами и тем, от чего их предостерегают. 
57.    И кто несправедливее того, кому напомнили об аятах его Господа, а он отвернулся от них и забыл, что совершал [при жизни]? Мы накинули на их [неверующих] сердца покрывала, чтобы они не поняли его [Куръан], а уши их глухи [и они не смогут понять смыслы Куръана]. Даже если ты призовешь их к истине, они никогда не последуют за ней. 
58.    И твой Господь – Прощающий, Обладатель милости. Если бы Он собирался наказать их [в этом мире] за их поступки, то ускорил бы наказание. Но им установлен срок, и тогда никто уже их не спасет. 
59.    И Мы уничтожили те селения за их несправедливость [неверие и пороки]. Для их гибели был установлен срок. 
60.    И вот Муса сказал юноше [который сопровождал его]: «Я не остановлюсь, пока не достигну места слияния двух морей, даже если на это уйдут долгие годы». 
61.    Дойдя до места их слияния, они забыли свою рыбу, и она двинулась в путь по морю, будто бы по туннелю. 
62.    Когда они миновали [то место, Муса] сказал юноше: «Подавай нам обед. Мы устали в пути». 
63.    [Юноша] Ответил: «Наверное, когда мы остановились возле скалы, я забыл [там] рыбу. Это шайтан заставил меня забыть ее и не вспомнить о ней! А она [рыба] уплыла в море к [нашему] удивлению». 
64.    [Муса] Сказал: «Это [потеря рыбы] – то, чего мы искали [это знак, что мы нашли человека, которого искали]!» И они вдвоем пошли обратно по своим следам. 
65.    И они встретили одного из Наших рабов [это был Хызыр], которого Мы одарили Нашей милостью [пророчеством, по одному мнению, святостью – по другому] и дали ему от Нас знания. 
66.    Муса спросил его [Хызыра]: «Могу ли я последовать за тобой, чтобы ты обучил меня тому истинному знанию, что дано тебе?» 
67.    Тот ответил: «У тебя не хватит терпения [находиться] рядом со мной [и учиться у меня]. 
68.    Разве ты сможешь вытерпеть то, что ты не можешь охватить [и понять]?» 
69.    [Муса в ответ] Сказал: «Ты увидишь, если Аллах пожелает, я буду терпеливым [он так сказал, потому что не был уверен в своем терпении. Это и есть качество пророков и святых – никогда не надеяться на себя даже на мгновение], и я не ослушаюсь тебя ни в чем». 
70.    [Хызыр] Сказал: «Если ты последуешь за мной, то не спрашивай меня ни о чем [если тебе что-то не понравится, и прояви терпение], пока я сам не объясню тебе». [И Муса принял это условие и согласился] 
71.    Они вдвоем отправились в путь. Когда же они сели на корабль, он [Хызыр] сделал в нем пробоину [выдрав одну или две доски из днища]. [Муса ему тогда] Сказал: «Ты сделал пробоину, чтобы утопить людей на нем? Ты совершил ужасный поступок!» 
72.    [Хызыр] Сказал: «Я же говорил тебе, что ты не сможешь быть терпеливым рядом со мной». 
73.    [Муса] Ответил: «Не наказывай меня за то, что я забыл [что я не должен перечить тебе], и не возлагай на меня тяжелое бремя [отнесись ко мне с мягкостью и пониманием]». 
74.    И они продолжили путь [пешком, сойдя с корабля], пока не встретили мальчика, и он [Хызыр] убил его. [Муса] Сказал: «Ты убил невинного ребенка, который никого не убивал! Ты совершил порицаемый поступок!» 
75.    [Хызыр] Сказал: «Я же говорил тебе, что ты не сможешь быть терпеливым рядом со мной». 
76.    [Муса] Сказал: «Если я спрошу тебя о чем-либо после этого [случая], то не продолжай путь со мной. Ты уже получил мои извинения [я готов покинуть тебя по первому твоему слову]». 
77.    И они продолжили путь. Подойдя к жителям одного селения [передается, что это была Антакия], они попросили накормить их [и напоить], но те отказались принять их. Они увидели там стену, которая была готова обрушиться. [Хызыр] Выпрямил ее [своими руками]. [Муса] Сказал [Хызыру]: «Если бы ты захотел, то получил бы за это вознаграждение [хотя бы еду, которая нам так нужна]». 
78.    [Хызыр] Ответил: «Здесь я с тобой расстанусь. Но я объясню тебе [до нашего расставания] смысл того, к чему ты не смог отнестись с терпением. 
79.    Что касается корабля, то он принадлежал [десяти] беднякам, трудившимся в море. Я захотел повредить его, потому что местный [неверующий] царь силой отнимал все целые [исправные] корабли. 
80.    Что касается мальчика, то его родители – верующие, и мы опасались, что он будет притеснять их из-за порочности и неверия [он знал, что мальчик вырастет плохим человеком]. 
81.    Мы захотели, чтобы Господь их заменил его на того, кто будет чище и милосерднее к своим родителям. 
82.    Что же касается стены, то она принадлежала двум мальчикам-сиротам из того города. Под ней находился их клад [золото и серебро]. Их отец был праведником, и твой Господь пожелал, чтобы они [сначала] достигли зрелости, а уже после извлекли клад по милости твоего Господа. Я действовал не по своему усмотрению [когда портил корабль, убивал ребенка и чинил стену]. Это толкование того, к чему ты не смог проявить терпение». 
83.    И они [иудеи] спрашивают тебя о Зуль-Карнейне [его имя Искандер, и он не был пророком]. Ответь [им]: «Я прочту вам поучительную историю о нем». 
84.    Поистине, Мы дали ему большие возможности на земле и предоставили во всем причины [успеха]. 
85.    И он вышел в путь [на запад]. 
86.    Прибыв на место захода солнца, он обнаружил, что оно закатывается в мутный источник. Около него он нашел [неверующий] народ. Мы сказали [внушив ему]: «О Зуль-Карнейн! Либо ты накажешь их [убьешь], либо сделаешь им добро [наставишь их на верный путь]». 
87.    Он сказал: «Несправедливых [язычников] мы накажем [убьем], а затем они вернутся к Господу, и Он обрушит на них тяжелое наказание [в Аду]. 
88.    А верующим, совершавшим благие дела – прекрасная награда [в Раю]. И их жизнь будет легкой». 
89.    Потом он продолжил путь [на восток]. 
90.    Прибыв на место восхода солнца, он обнаружил, что оно восходит над людьми, которым нечем было прикрыться, кроме него [они не знали ни одежды, ни домов, ни других укрытий от солнца]. 
91.    Так Мы знали о нем [абсолютно] все. 
92.    Потом он продолжил путь. 
93.    Дойдя до двух горных преград, он обнаружил там людей, которые почти не понимали речи [или говорили на другом языке]. 
94.    Они сказали: «О Зуль-Карнейн! Поистине, Яджудж и Маджудж разоряют наши земли [и вредят нам]. Может быть, мы заплатим тебе, чтобы ты установил между нами и ними преграду?» 
95.    Он ответил: «То, что дал мне мой Господь, лучше этого [вашей оплаты. Я не нуждаюсь в ней и установлю для вас преграду бесплатно]. Помогите мне силой, и я построю между вами и ними преграду. 
96.    Принесите мне куски железа». Заполнив ими проход между двумя горами, он сказал: «Раздувайте [огонь]!» Когда железо стало красным, как огонь, он сказал: «Несите мне расплавленную медь, чтобы я вылил ее на него [на это сооружение]». 
97.    Они [народы Яджудж и Маджудж] не могли забраться на нее [стену] и не могли пробить в ней дыру. 
98.    [Зуль-Карнейн] Сказал: «Это [преграда] – милость от моего Господа! Но когда исполнится обещание моего Господа [об их выходе перед концом света], Он [Аллах] сровняет ее [стену] с землей. Обещание моего Господа – истина». 
99.    [Всевышний Аллах сказал:] В тот день [их выхода] Мы позволим им [племенам Яджудж и Маджудж] напасть на людей. И протрубят в Рог [и все живые творения воскреснут], и Мы соберем их всех вместе [в одном месте]. 
100.    И в тот день Мы ясно покажем Ад неверующим. 
101.    На их глазах была завеса, отделяющая их от поминания Меня [и от понимания Куръана]. Они были не в состоянии слышать [и воспринимать наставления Пророка]. 
102.    Неужели неверующие думали, что они назначат Моих рабов [ангелов, Ису, Узейра] своими покровителями вместо Меня?! Поистине, Мы приготовили Ад для пребывания неверующих. 
103.    Спроси [о Мухаммад, язычников]: «Рассказать вам о тех, чьи дела окажутся самыми бесполезными? 
104.    Их усилия [и дела] оказались тщетными в земной жизни, хотя они думали, что поступают хорошо [и верили, что получат награду за свои поступки]. 
105.    Они – те, кто не поверил в знамения своего Господа и во встречу с Ним [после воскрешения]. Тщетными окажутся их дела [не принесут им пользы]. И в Судный день Мы не придадим им [их делам] никакого веса [лишив их ценности]». 
106.    И Ад станет воздаянием для них за то, что они не уверовали и не воспринимали всерьез Мои знамения и Моих посланников.
107.    Поистине, для верующих, совершавших благие дела, местом пребывания станут сады Фирдауса [это середина Рая и самое высокое место в нем]. 
108.    Они останутся там навечно и не захотят покинуть это место. 
109.    Скажи [о Мухаммад]: «Если море стало бы чернилами для [записи] слов моего Господа, то море иссякло бы до того, как иссякли слова моего Господа, даже если бы Мы принесли еще такое же количество чернил в помощь». 
110.    Скажи [о Мухаммад]: «Я – только человек, как и вы. Мне внушено через откровение, что ваш Бог – Бог единственный. Тот, кто надеется на встречу со своим Господом [воскрешение и воздаяние], пусть совершает праведные дела и никому не поклоняется наряду со своим Господом. 

18. Әл-Кәһф (Мәгарә) сүрәсе - Мәккә чоры, 110 аять

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1.    Барча мактау – Аллаһка, Ул [Коръәни Кәрим кебек бөек] Китапны колына [Мөхәммәдкә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) иңдерде һәм аның эченә бер кимчелек тә куймады.
2.    [Раббыгыз] Үзеннән каты бер газап белән [кяферләрне] кисәтер һәм изге гамәлләр кылган мөэминнәрне сөендерер өчен [Коръәнне] дөп-дөрес [бер китап] итеп [иңдерде] ки, һичшиксез, аларга [мөэминнәргә] күркәм әҗер бар.
3.    Алар анда [җәннәт кебек югары дәрәҗәле урында] мәңге калачаклар.
4.    [Аллаһы Тәгалә Коръәнне] Бигрәк тә: «Аллаһ үзенә бала алды», – диючеләрне кисәтер өчен [иңдерде].
5.    Бу хакта [Аллаһы Тәгаләне балалы дип санауда] ни үзләренең, ни аталарының бер гыйлеме булмады. Авызларыннан чыккан сүз нинди зур [газапларны кирәк кылган бернәрсә] булды! Алар ялганнан башка бернәрсә сөйләмиләр.
6.    [Расүлем!] Әгәр алар бу [илаһи] Сүзгә ышанмасалар, артларыннан [кайгыларга төшеп] өзгәләнеп, үз-үзеңне һәлак итәсеңме?
7.    Һичшиксез, Без, [кешеләрнең] кайсысы изге гамәл кылачагын сынар өчен, җир йөзендәге һәрнәрсәне аның өчен зиннәт иттек.
8.    Әмма Без аның өстендә булганнарны [шуның кадәр җиһазлаганнан соң] коп-коры туфракка әйләндерәчәкбез. [Колларыбыз аның вакытлы яшеллегенә алданып, Ахирәтне онытмасыннар].
9.    [Расүлем!] Әллә син мәгарә һәм рәкыйм [дип аталган такталарга исемнәре язылган тау куышы] әһелләренең [бик озак йоклаганнан соң уянулары турындагы вакыйга] Безнең [барлыгыбызны һәм берлегебезне күрсәткән] аятьләребез арасыннан иң гаҗәеп нәрсә булды дип санамыйсыңмы? [Әмма бу алай түгел].
10.    Ул [залим кяфер Дикьянус тарафыннан ширеккә ирексезләнгән, ләкин аңа буйсынмаган] яшьләр [шәһәрдә калып, иманнарын саклый алмаганнарын аңлагач] мәгарәгә сыенганнар һәм: «Раббыбыз! Үз хозурыңнан безгә [мәгъфирәт, ризык һәм дошманнан имин кылган] рәхмәт бир һәм [һиҗрәт белән бәйле бу] хәлебездән безгә [максатыбызга ирешер өчен] котылу юлы әзерлә», – дигәннәр иде.
11.    Без ул мәгарәдә ничәмә-ничә елга аларның колакларына [йокы пәрдәсе] капладык [шул сәбәпле алар, бернинди тавыш ишетмичә, йөзләгән ел буена йокладылар].
12.    Шуннан соң, ике төркемнән кайсысы күпме калганнарын дөресрәк исәпләгәнне ачыклар өчен, аларны [ничәмә-ничә елдан соң йокыларыннан] уяттык.
13.    Без сиңа аларның башыннан кичкәннәрне хак белән сөйлибез. Һичшиксез, алар Раббыларына иман китергән яшьләр иде. Без исә аларның һидаятьләрен арттырдык.
14.    Алар [ул залим хөкемдарның потларга сәҗдә кылдыруына каршы] аягөсте торып баскач, Без аларның күңелләренә куәт [һәм сабырлык] бирдек, шул сәбәпле алар әйттеләр: «[Потлар безнең Раббыбыз була алмый!] Безнең Раббыбыз – күкләрнең һәм җирнең Раббысы [булган Аллаһы Тәгалә]. Без Аннан башканы илаһ дип әйтмибез. Юкса, [дөреслектән] ерак сүз әйткән булырбыз.
15.    Безнең [ялгыш юлда булган] кавемебез Аннан башка илаһлар сайлады. Алар хакында ачык бер дәлил китерсәләр иде! [Ширек кылу белән] Аллаһка карата ялган уйдырма чыгарудан да залимрәк кем бар? »
16.    «Алардан да, аларның Аллаһтан башка табынган нәрсәләреннән дә ераклашсагыз, мәгарәгә сыеныгыз, Раббыгыз рәхмәтен сезгә җәер һәм эшегездән сезнең өчен файдалы нәрсәләр әзерләр».
17.    [Расүлем! Алар мәгарәгә сыендылар һәм гыйбадәткә юнәлделәр. Нәкъ шул вакытта Без аларны каты йокыга талдырдык. Әгәр дә син анда булсаң, мәгарә өстенә туган] Кояшны күрер идең. Чыккан чагында ул мәгарәләренең уң ягына борыла [һәм нурлары белән аларның тынычлыгын бозмый], баеган чагында исә [аларга тимичә] сул ягыннан үтеп китә иде. Алар аның иркен бер урынында иделәр [мәгарәнең бөркү һавасы да, кояшның эссесе дә аларны интектерми иде]. Менә бу – Аллаһның могҗизаларыннан. [Мәгарә әһелләрен һидаять иткәне кебек] Аллаһ кемне дә булса һидаятькә ирештерсә, ул, һичшиксез, һидаятьне тапкан булыр, кемне дә булса адаштырса, аны туры юлга юнәлтерлек бер дус та, яклаучы да таба алмассың.
18.    [Расүлем! Күзләре ачык булганга күрә һәм уңга-сулга каранып торганнары өчен] Син аларны уяу дип санарсың, әмма алар йоклыйлар. Без аларны [туфракның черетүеннән саклау өчен] әле уң якка, әле сул якка әйләндерә идек. Этләре дә алда алгы аякларын сузып ята иде. Әгәр аларны [чәчләре, тырнаклары җиткән хәлдә] күрә алган булсаң, һичшиксез, алардан йөз чөерер һәм алар аркасында курку эчендә булыр идең.
19.    [Бер могҗиза нәтиҗәсе буларак, аларны еллар буена йоклатканыбыз кебек] Бер-берләреннән [Аллаһы Тәгаләнең аларга нинди мөгамәлә кылганын] сорасыннар [да, бу нигъмәтләргә шөкер кылсыннар] дип, Без аларны уяттык. Араларыннан берсе [калганнарына]: «[Бу мәгарәдә] Никадәр булдыгыз?» – диде. Алар [өйләдән соң уянганнары өчен, иртәнге якта мәгарәгә кергәннәрен уйлап]: «Бер көн яки бер көннән азрак», – диделәр. Алар [тырнакларының, чәчләренең җиткәнлеген күргәч] әйттеләр: «Күпме калганыгызны Раббыгыз яхшырак белә. [Хәзер, ачлыгыбызны басар өчен бер чара күрергә кирәк] Арагыздан берегезне шушы көмеш тәңкәләр белән шәһәргә җибәрегез, [хәләл һәм очсызрагын] алсын, нинди ризык иң пакь булса, шуннан сезгә алып килсен. Әмма [алыш-бирештә тавыш куптарырга сәбәп ачып, үзенең кемлеген белдермәс өчен] бик сак булып эш итсен һәм сезнең хакта һичкем сизенмәсен.
20.    Һичшиксез, әгәр алар сезнең хакта белеп алсалар, сезне таш атып үтерәчәкләр яки [көчләп] үз диннәренә кертәчәкләр. Ул чакта беркайчан да котылуга ирешмәячәксез».
21.    Шулай итеп, Без алардан хәбәрдар иттек, Аллаһның [бөтен кешеләрне терелтү] вәгъдәсе [дә] хак булганын, Сәгатьнең җитүендә шөбһә булмаганын [кешеләр] белсеннәр. [Моңа шаһитлар] Үзара [терелтелүчеләргә бәйле рәвештә] эшләре хакында бәхәсләшкән чакта [Аллаһы Тәгалә мәгарә әһелләрен аларга күрсәтеп, соңыннан вафат иттергәч, аларның бу кәрамәтләрен үз күзләре белән күрүчеләр бер-берләренә]: «Аларның [мәгарәләре авызы] өстенә бер бина төзегез», – диделәр. Әмма Раббылары аларны яхшырак белә. [Иманлы һәм имансыз кешеләр арасында кая күмеләселәре һәм яннарына бер бина төзелү-төзелмәве хакында сүзләр озакка сузылгач] Фикерләре өстен чыккан кемсәләр [ул заманның мөселман хөкемдары һәм аның белән бергә иман китергән кешеләр]: «Без, һичшиксез, аларның [мәгарә авызлары] өстенә бер мәчет салачакбыз», – диде.
22.    [Расүлем!] Алар гаиб белән бәйле юрауда булып: «[Алар] Өчәү, дүртенчеләре – этләре», – диячәк. Кайберәүләре исә: «Биш [кеше], алтынчылары – этләре», – диячәк. [Кайберәүләре Аллаһы Тәгаләнең белдерүе белән хакка ирешеп:] «Җиде [кеше], сигезенчесе – этләре», – диячәк. [Расүлем! Белмичә сөйләгән әһле китапка] Әйт: «Аларның саннарын Раббым яхшырак белә. Алар турында белүче бик аз». Моннан соң [беркемне наданлыкта гаеп итмичә] алар хакында [сиңа вәхи ителгән дәлилләргә таянып] ачык бер бәхәскә генә кер һәм алар хакында аларның берсенә дә сорау бирмә.
23.    Берни турында да: «Мин моны иртәгә эшләячәкмен», – дип әйтмә.
24.    «Мәгәр Аллаһ теләсә [генә эшләрмен]» [дип әйт]. Әмма [моны] оныткан чагыңда Раббыңны исеңә төшер һәм: «Бәлки, Раббым мине моннан да якынрак булган бер юлга ирештерер», – дип әйт.
25.    Алар мәгарәләрендә өч йөз ел калдылар. [Шуңа өстәп, арткан өлешенә карата төгәлсезлеккә урын калдырмыйча] тагын тугыз [ел] куштылар.
26.    [Расүлем! Мәгарәдә калу вакыты турында ихтилафка төшкән китап әһелләренә] Әйт: «Аларның күпме торганнарын Аллаһ яхшырак белә. Күкләрнең һәм җирнең яшерен серләре – Аныкы. Аның [һәр барлыкны] күрүе дә, [һәр ишетелгәнне] ишетүе дә ни тора! Аларның [җир һәм күктә булганнарның] Аннан башка [эшләрен алып барырлык һәм аларга ярдәм итәрлек] бер дуслары да юк. Ул Үзенең хөкемендә беркемне дә уртак итмәс».
27.    Раббыңның Китабыннан сиңа вәхи ителгәнне укы. Аның сүзләрен алмаштыра алырлык һичкем юк. Син Аннан башка сыеныр урын таба алмассың.
28.    [Расүлем! Бай мөшрикләрнең килешсез тәкъдимнәренә бер дә игътибар итмә. Киресенчә, син] Иртә-кич Раббыларына Аның ризалыгын сорап дога кылучылар белән үзеңне сабыр тот. Дөнья тормышының [вакытлы] зиннәтен теләп, ике күзеңне алардан алма [кяфер мөшрикләр ягына карама]. [Үмәййә ибне Хәләф кебек, сиңа фәкыйрьләрне мәҗлесеңнән куарга тәкъдим иткән] Кешеләргә итагать итмә, Без аның күңелен Безне зикер итүдән гафил кылдык һәм [шул сәбәпле] ул [максатына ирешү юлында] бозык теләкләренә ияргән, эше дә [хакның чикләрен узып] чамадан узган.
29.    [Расүлем! Зикердән гафил булган бу кешеләргә] Әйт: «[Миңа вәхи ителгән Коръән һәм Ислам китергән] Хак – Раббыгыздан. [Нәфесләрегез теләгән нәрсә исә хактан ерак, Раббыгыз сезгә боера:] Кем тели, иман итсен, кем теләми, инкяр итсен. [Мин беркемнең иманына мохтаҗ булмаганым кебек, беркемнең инкарыннан да зарар күрмим, ләкин шуны белегез] Без залимнәргә шундый бер Ут әзерләдек ки, аның ялкыны аларны уратып алган булыр. Әгәр алар [анда сусызлыктан] ярдәм сорасалар, эретелгән бакыр кебек [кайнарлыгы сәбәпле] йөзләрне куырып [һәм тиреләрне суеп] ала торган бер су белән җавап бирелер. Бу – нинди коточкыч эчемлек һәм бу – нинди яман җыелу урыны!
30.    Иман итеп, [намаз, ураза, хаҗ, зәкят кебек] изге гамәлләр кылучылар [белсеннәр], Без игелек кылучыларның әҗерләрен юкка чыгармыйбыз.
31.    Аларга [пулат-сарайлары] асларыннан елгалар агып яткан Гаден җәннәтләре әзерләнде. Алар анда диваннар өстенә утырып, беләзекләр белән бизәнәчәкләр, юка һәм калын ефәк-парчадан яшел киемнәр киячәкләр. Бу – нинди яхшы нигъмәтләр һәм [бу – җәннәт йорты] нинди күркәм җыелу урыны!»
32.    [Расүлем! Кяфер һәм мөэмингә] Мисал итеп аларга шушы ике кешене китер: аларның берсенә Без әйләнә-тирәләрендә хөрмә агачлары, араларында игеннәр үсеп утырган ике йөзем бакчасы биргән идек.
33.    Ике бакчаның икесе дә җимеш бирәләр һәм аннан берни дә югалмый иде. Аларның араларыннан бер елга агызган идек.
34.    Аның [бу саналганнардан тыш] башка малы да бар иде. Шуңа күрә ул [масаеп] аның белән [мактанып] сөйләшкәндә, иптәшенә: «Мин бит синнән баерак, нәсел белән дә синнән куәтлерәкмен», – диде.
35.    [Шундый тәкәбберлеге һәм масаюы сәбәпле ул] Үз-үзенә золымлык кылып, бакчасына керде һәм әйтте: «Мин бу беркайчан да юкка чыкмас дип уйлыйм.
36.    Сәгать [Кыямәт көне] бар дип тә уйламыйм. Әгәр дә инде [син уйлаганча, терелтелеп] Раббымның хозурына кайтарылсам, [бүген ия булган малларымны үзем казанганым өчен, Ахирәттә дә] моңардан да яхшырак нәрсәгә ия булырмын».
37.    Аның белән [шулай итеп] сөйләшеп торган [мөэмин] иптәше аңа әйтте: «Син үзеңне туфрактан, шуннан бер тамчыдан яралткан, шуннан соң сине кеше сурәтенә керткән Затны инкяр иттеңме әллә?
38.    Ләкин мин [Аны инкяр итә алмыйм]! Ул – Аллаһ, минем Раббым һәм мин Раббыма бернәрсәне дә тиңдәш итмим.
39.    Бакчаңа кергәндә, син: «Бу [бөтен күркәмлек] – Аллаһның теләге, көч-куәт – Аллаһта гына», – дигән булсаң иде. Байлык һәм нәсел ягыннан мине үзеңнән түбәнрәк күрәсең икән.
40.    Бәлки Раббым миңа [дөньяда яки Ахирәттә] синең бакчаңнан да яхшырагын бирер, аңа исә күктән бер газап җибәрер дә, ул [өстендә бер агач та, үлән дә үсмәгән] коп-коры туфракка әйләнер.
41.    Яки аның суы [җир астына] тирәнгә китәр дә, бүтән аны кайтара алмассың».
42.    [Аллаһы Тәгалә тарафыннан бакчасына бер ут җибәрелеп, суы да җир төбенә китеп] Аның [бөтен] җимешләре [афәтләр белән] юк ителде, һәм ул [бакча] терәкләре өстенә ауган хәлгә килгәч: «Аһ! Раббыма тиңдәш куймаган булса идем», – дип, аңа керткән чыгымнары каршында [үкенеченнән] ике кулын бер-берсенә сугарга тотынды.
43.    [Кавем һәм кабиләсенә өмет баглаган ул кешегә бу бәла килгәч] Аңа Аллаһтан башка ярдәм итәрлек бер җәмәгать тә булмаганы кебек, ул [Аллаһның үченнән] үз-үзен дә коткара алмады.
44.    Монда [һәркем гаҗиз калган очракларда, бигрәк тә Кыямәт көнендә] ярдәм [һәм көч] Хак булган Аллаһка гына хас. [Дусларына] Иң яхшы әҗер [бирү] дә, [игелекле колларына] иң яхшы нәтиҗә [тәэмин итү] дә – Аңарда гына.
45.    [Расүлем! Алар яшәгән] Дөнья тормышының [башта гөлбакча булып күренгәннән соң, соңыннан бик тиз кулдан ычкынуына бәйле] мисалын аларга су белән аңлат ки, Без аны күктән яудырабыз, аның аркасында җирнең үсемлеге [башта үсә, аннары куера-куера] бер-берсенә үрелә, шуннан соң [кибеп] җил очыртып йөрткән чүп-чар хәленә килә. Аллаһ – һәрнәрсәгә Кодрәтле.
46.    Мал һәм ир балалар – дөнья тормышының [вакытлы һәм бик тиз үтә торган] зиннәте. [Мәңге] Бетми торган [тәсбих, мактау, тәүхид һәм тәкбир зикерләре, биш вакыт намаз, ураза, хаҗ һәм зәкят кебек] игелекле гамәлләр исә Раббыңның хозурында савап ягыннан да яхшырак, өмет баглау ягыннан да лаеклырак. [Бу изге гамәлләргә баглаган өметләрдән исә, һичшиксез, файдалана алачак].
47.    [Расүлем! Ул көнне Без тауларны [урыннарыннан куптарып, болытлар кебек] йөртәчәкбез, җир йөзенең шыр ялангач булганын күрәчәксең, һәм Без алардан берсен дә [үле] калдырмыйча [каберләреннән терелтеп, мәхшәрдә] җыячакбыз.
48.    Алар саф булып Раббыңа чыгарылачаклар. [Шулвакыт дөньяда чакта терелүне инкяр итүчеләргә болай диеләчәк] «Сез Безгә беренче мәртәбә яралтылгандагы кебек килдегез. Без сезне хисапка тартасы вакытны билгеләмәдек дип саный идегез».
49.    [Колларның кылган гамәлләре язылган] Китап [кемнеңдер уң, кемнеңдер сул кулына, соңыннан мизанга] куелган. Гөнаһлыларның анда булганнардан курыкканнарын күрерсең. Алар: «Ни үкенеч безгә! Бу нинди китап! Кечкенә һәм зур булган бернәрсәне дә калдырмыйча, барысын да санаган», – дип әйтерләр. Һәм бөтен кылганнарын каршыларында табарлар. Синең Раббың беркемгә дә золым итми.
50.    Менә Без фәрештәләргә: «Адәмгә сәҗдә кылыгыз!» – дип әйткән идек. Иблистән башка, алар һәммәсе дә сәҗдә кылды, чөнки ул җеннәрдән иде, шуңа Раббысының әмереннән чыкты. Хәзер сез Мине ташлап, аны һәм аның нәселен дус итмәкчесезме? Алар бит – сезнең дошманнарыгыз. Залимнәр өчен бу [рәвештә Аллаһка итагать итү урынына шайтанга итагать итүне сайлау] – нинди яман алмашу!
51.    [И, шайтаннарны Миңа тиңдәш итүчеләр!] Мин аларны күкләрнең һәм җирнең яралтылышына да, шәхсән үзләренең яралтылышына да шаһитлык итмәдем. Мин юлдан язганнарны беркайчан да ярдәмче итмим. [Ә сез ничек аларны Миңа иш итә аласыз?]
52.    Аның [Аллаһы Тәгәләнең Ахирәттә кяферләргә]: «Сез [илаһлыкларына] дәгъва кылган тиңдәшләремне чакырыгыз [да, алар сезгә ярдәм итсеннәр]!» – дип әйтәсе көнне алар [потларны] чакырырлар, ләкин аларга җавап бирүче булмас. Без [һәммәсе яначак җәһәннәмдә булган] һәлак урынын [кан, эрен, качыр кадәр зур еланнар белән тулы үзәнлекне] аларның араларына кордык.
53.    [Ширек гөнаһын кылган] Гөнаһлылар Утны күрде дә, үзләренең шуңа төшәчәкләрен аңладылар һәм аннан кайту юлы таба алмадылар.
54.    Һичшиксез, Без Коръәндә кешеләргә төрле мисаллар китердек. Әмма [бәхәсләшү сәләтенә ия булган бөтен барлыкларны санасак, алар арасыннан] кеше – [бушка] сүз көрәштерергә иң хирысы [хәтта бу юлда ул җеннәрне һәм шайтаннарны да арттыра].
55.    Һидаять [Пәйгамбәр (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) һәм Коръән] килгәннән соң, кешеләргә иман китерергә һәм Раббыларыннан гөнаһларын гафу итүен сорарга, әүвәлгеләр сөннәтенең аларның да башына килүеннән яки күзләренә күренеп килгән газаптан, сәбәпсез куркудан кала, бернәрсә дә комачауламый.
56.    Без расүлләрне [җәннәт белән] сөендерүчеләр һәм [җәһәннәм турында] кисәтүчеләр итеп кенә җибәрәбез. Әмма кяферләр [«Сез безнең шикелле кешеләрсез генә бит!», «Аллаһ теләгән булса, пәйгамбәр итеп, әлбәттә, фәрештәләр иңдергән булыр иде!» кебек], хакны ялган белән юк итәр өчен, сүз көрәштерәләр. Алар аятьләребезне һәм кисәтелгән [газапларны белдергән] нәрсәләрне мәсхәрә итәләр.
57.    Раббыңның аятьләре исенә төшерелеп тә, алардан йөз чөерүче һәм ике кулы белән кылганны онытучыдан да залимрәк кем бар? Һичшиксез, Без аларның күңелләренә – моны аңлауларына киртә булган пәрдәләр, колакларына авырлык [һәм саңгыраулык] кордык. Син аларны һидаятькә [ирештерәчәк Ислам диненә] чакырсаң да, алар [гомерләре буена] беркайчан да һидаятькә ирешмәячәкләр.
58.    Синең Раббың – Гафу итүче һәм Мәрхәмәт иясе. Әгәр Ул, аларның кылганнары өчен, аларга җәза бирсә, аларга [дөньяда] газапны шундук бирер иде. Ләкин алар өчен вәгъдә ителгән бервакыт бар, алар Аннан башка сыенырлык урын таба алмаячаклар.
59.    Бу [гад һәм сәмуд халкы яшәгән] өлкәләр [андагы халык пәйгамбәребезне инкяр итеп] золым иткән чакларында Без аларны һәлак иттек. Без, аларны һәлак итәр өчен, вәгъдә ителгән бервакыт билгеләгән идек [вакыты җиткәч, аның хакында сүз көрәштерү мәгънәсез булыр].
60.    Менә Муса [галәйһиссәлам] яшь юлдашына [Юшаг ибне Нунга [галәйһиссәлам]]: «Мин [Хозыр [галәйһиссәлам] белән очрашасы] ике диңгез кушылган җиргә барып җиткәнчегә кадәр туктамаячакмын, гәрчә еллар үтсә дә», – дигән иде.
61.    Алар икесе дә ике диңгез кушылган җиргә барып җиткәч, [яннарында пешерелгән һәм җанланып диңгезгә сикергән] балыкларын оныттылар. [Юшаг [галәйһиссәлам] балыкның җанланып диңгезгә качуын күргәнен Мусага [галәйһиссәлам] әйтергә онытты]. Бу [балык] су астыннан бер юл табып, диңгезгә китте.
62.    [Балык качкан урынны] Узып киткәч, ул [Муса [галәйһиссәлам] егеткә: «Төшке ашыбызны китер, сәфәребез безне алҗытты», – диде.
63.    Ул [Юшаг [галәйһиссәлам]: «Күрәмсең, кыя янында туктаган чагыбызда балыкны [җанланып, диңгезгә сикереп качканын сиңа әйтергә] онытканмын. Аны миңа искә төшерергә, һичшиксез, шайтан комачаулады. Ә ул юл табып, гаҗәеп рәвештә диңгезгә кереп китте».
64.    Ул [Муса [галәйһиссәлам]: «Менә без эзләгән нәрсә шул иде бит», – диде, һәм икесе дә барган эзләреннән кире кайттылар.
65.    Алар [кыя янына килеп җиткәч] колларыбыздан [Хозыр [галәйһиссәлам] исемле] бер колны таптылар, Без аңа хозурыбыздан бер рәхмәт биргән, Үзебездән бер гыйлем өйрәткән идек [Безгә генә хас һәм Безнең өйрәтүебездән башка беленүе мөмкин булмаган «ләдүнни гыйлем» аша ул гаибкә караган кайбернәрсәләрне белә иде].
66.    Муса [галәйһиссәлам] аңа әйтте: «Үзеңә өйрәтелгән гыйлемнән туры юл турында миңа да өйрәтүең өчен мин сиңа иярсәм буламы?»
67.    Ул әйтте: «Син минем белән бергә [йөргән чакта күргәннәреңне кабул итәр дәрәҗәдә] сабыр итә алмассың.
68.    Колачлый алмаган бер гыйлемгә ничек сабыр итәрсең?»
69.    Ул: «Ин шәә Аллаһ, син минем сабыр булганымны күрерсең. Синең бер әмереңә дә каршы килмәм», – диде.
70.    Ул: «Әгәр дә миңа иярсәң, сиңа бәян иткәнче берни турында да миннән сорама», – дип әйтте.
71.    Алар икесе [яр буйлап көймә эзләп] киттеләр. Көймәгә утыргач, [көймәнең хуҗасы түләү алмаса да, Хозыр [галәйһиссәлам] кулындагы бер балта белән ике тактаны куптарып] анда тишек ясады. Ул [киеме белән тишекне томалый башлады һәм]: «Моның халкын суга батырыр өчен тишек тиштеңме? Һичшиксез, син [моңарчы күрелмәгән] зур бер эш эшләдең», – дип әйтте.
72.    Ул: «Мин [сиңа] «минем янда [булган вакыт дәвамында күрәчәкләреңә] сабырлыгың җитмәс», – дип әйтмәдемме?» – диде.
73.    Ул: «Онытканым өчен мине гаеп итмә һәм мине көчемнән килмәгән авырлыклар күтәрергә мәҗбүр итмә», – диде.
74.    Алар икесе янә киттеләр. Ниһаять, [иптәшләре белән уйнап йөргән] бер ир бала очраттылар. Ул [Хозыр [галәйһиссәлам], баланың башыннан тотып, муенын сындырып] аны шунда ук үтерде. Ул [көймә тактасының куптарылуына чыдый алмаганга, бу вакыйгага юлыккач]: «Ничек син [үтерелгән бер җан өчен] кыйсас булмый торып, [әле балигълыкка да ирешмәгән] саф бер җанны үтерәсең? Һичшиксез, син гаеп итәрлек бик зур эш эшләдең», – диде.
75.    Ул [Хозыр [галәйһиссәлам]: «Мин [сиңа] «минем янда [булган вакыт дәвамында күрәчәкләреңә] сабырлыгың җитмәс», – дип әйтмәдемме?» – диде.
76.    Ул: «Әгәр моннан соң синнән берәр нәрсә сорасам, бүтән мине юлдаш итмәссең. Һичшиксез, [мин өч мәртәбә сүземне бозачак булганым өчен] син минем тарафтан [гафу ителерлек саналган] гозергә ирештең», – диде.
77.    Янә икәү киттеләр. Бер шәһәр халкына барып җитеп, алардан ашарга сорадылар. Ләкин алар боларны кунак итүдән баш тартты. Алар анда авып китәргә торган бер койма таптылар. Ул аны тотты да турайтты. Ул [аның кунакчыллык белән аерылып тормаган бер халыкның диварларын төзәтергә тырышуына түзә алмыйча]: «Теләгән булсаң, моның өчен түләү алган булыр идең [дә, шуның белән тамакларыбызны туйдырыр идек, бу эшең кирәксез булды]», – диде.
78.    [Хозыр [галәйһиссәлам] Әйтте: «Бу [өченче мәртәбә каршы төшүең] – минем белән синең юллар аерылу чиге. [Инде] Синең миңа сабыр итә алмаган нәрсәләрнең аңлатмасын ачыклаячакмын.
79.    Көймәгә килгәндә, ул [башка бернинди керемнәре булмаган] фәкыйрь кешеләрнеке иде, алар диңгездә эшлиләр иде. Аны кимчелекле итәргә теләдем, чөнки аларның алларында [кяфер һәм залим] бер хөкемдар бар ки, ул һәр [төзек] көймәне талап ала иде. [Без китүгә, ул хөкемдар аларның ул көймәләрен тикшертте, ләкин кимчелеге барлыгын белгәч, калдырып китте. Тегеләр исә көймәне төзәттеләр дә, элеккечә файдалануларын дәвам иттеләр].
80.    [Мин үтергән] Ир балага килгәндә, аның ата-анасы иманлы кешеләр иде. Әмма без аның [үсеп җиткәч, кяфер булачагын, бигрәк тә үз көферлеге белән генә канәгатьләнмичә] ул икәүгә дә азгынлыгы белән авырлык һәм көферлек китерер [һәм алар, аңа ияреп, ялган дингә күчәрләр] дип курыктык.
81.    Раббылары аларга [гөнаһлардан һәм начар әхлактан] сафлык ягыннан аңардан хәерлерәк һәм [ата-анасына карата] мәрхәмәтлерәкне бирсен дип теләдек.
82.    Койма исә, ул шәһәрдә яшәгән ике ятимнеке иде. Аның астында алар өчен бер хәзинә бар. Аталары игелекле кеше иде. Синең Раббың икесе дә көчле [балигъ] яшькә ирешүләрен һәм Раббыңнан бер рәхмәт буларак хәзинәләрен табуларын теләде. Мин боларның берсен дә үз теләгем [һәм үз ихтыярым] белән эшләмәдем. Син сабыр итә алмаган нәрсәләрнең аңлатмасы менә бу».
83.    [Расүлем!] Синнән Зөлкарнәйн [галәйһиссәлам] турында сорыйлар. Әйт: «Сезгә [хәзер] аның турында хәбәр бирермен».
84.    [Аллаһы Тәгалә аның хакында әйтте:] Һичшиксез, Без аңа җирдә көч һәм мөмкинлекләр бирдек, һәм Без аңа һәр эштә [аны максатына ирештергән гыйлем, кодрәт һәм корал кебек] сәбәбен бирдек.
85.    Һәм ул [көнбатышка җитәргә теләгәч] бер сәбәпкә иярде.
86.    Ниһаять, кояш баеган [яктан] җиргә ирешкәч, аның кара балчыклы [кайнар] чишмәдә [чишмә кебек күренгән офык читендә] батканын күрде. Аның янында ул [хайван тиреләрен кием итеп кигән] бер кавемгә тап булды. Без аңа: «И, Зөлкарнәйн, я аларга газап бирәчәксең, я аларга карата ниндидер игелек кылачаксың», – дидек.
87.    [Зөлкарнәйн [галәйһиссәлам] Исламга дәгъват итүне сайлап] Әйтте: «Кем дә кем хаксызлык кыла, аны [үтерү белән] җәзага дучар итәчәкбез, шуннан ул [Ахирәттә] Раббысына кайтарылачак, шуннан Ул аңа куркыныч газап бирәчәк.
88.    Әмма кем дә кем иман итеп, изге гамәл кылса, аңа [җәннәт] иң яхшы әҗер булыр. Һичшиксез, әмерләребездән аңа кулай булганын әйтербез».
89.    Шуннан соң ул [көнбатышка җитәргә теләгәч] янә бер сәбәпкә иярде [бер юл сайлады].
90.    Ниһаять, кояш чыккан җиргә ирешкәч, аның [кояшның] шундый бер кавем өстенә чыкканын күрде, Без аларга аңардан [тау, агач яки кием-салым кебек] каплана торган берни дә бирмәгән идек.
91.    [Менә Зөлкарнәйннең [галәйһиссәлам] хәле] Шулай! Аның белән булганнарны Без гыйлем белән уратып алган идек.
92.    Шуннан соң ул [көнчыгыш белән көнбатыш арасында, көнчыгыштан төньякка таба өченче бер юл тотып, максатына ирештерерлек] янә бер сәбәп эзләде.
93.    Ниһаять, ике тау арасына ирешкәч, алар алдында [телләренең сәерлеге, акылларының җитешмәгәнлеге сәбәпле] һич сүз аңламаган бер кавемгә тап булды.
94.    [Аларның халкы] Әйттеләр: «И, Зөлкарнәйн, бу туфракта Яэҗүҗ вә Мәэҗүҗ [исемле ике кабилә Яклаучылары канлы] бозыклык кыла. Сиңа бер хак түләсәк, алар белән безнең арада бер дивар төземәссеңме?»
95.    [Зөлкарнәйн [галәйһиссәлам] аларга] Әйтте: «Раббым миңа биргән нәрсәләр хәерлерәк. Сез миңа көчегез белән ярдәм итегез, сезнең белән алар арасында нык бер койма ясармын.
96.    Миңа тимер кисәкләре китерегез». Ниһаять, ике тау арасын тигезләгәч: «[Күрекләр белән тимер кисәкләренә] Өрдерегез!» – диде. Нәтиҗәдә аны ут хәленә китергәч: «Өстенә кояр өчен, миңа эрегән бакыр китерегез», – диде.
97.    [Ул койма катып бер тау булды. Яэҗүҗ, Мәэҗүҗ килеп] Аңа менә дә алмадылар һәм тишә дә алмадылар.
98.    [Зөлкарнәйн [галәйһиссәлам] Әйтте: «Бу – Раббымнан [колларына] бер рәхмәт [нәтиҗәсе]. Әмма [Кыямәт якынлашып, ул койма артында калган Яэҗүҗ белән Мәэҗүҗнең кешеләргә һөҗүме хакындагы] Раббымның вәгъдәсе [чынга ашу вакыты] җиткәч, Ул моны җир белән тигезләячәк. Раббымның вәгъдәсе хак».
99.    Ул [койманың артыннан чыгасы] көнне Без аларның берләрен икенчеләре эчендә дулкыннар шикелле бәргәләнгән хәлдә калдырдык. Сурга да өрелде, аларны [хисап өчен] бөтенесен бер урынга җыйдык.
100.    Ул көнне җәһәннәмне кяферләргә ап-ачык итеп күрсәттек [һәм аның дәһшәтле газабын үз күзләре белән күрделәр].
101.    Шуларга [күрсәттек] ки, кемнәрнең күзләре Минем зикеремнән бер пәрдә эчендә булган, [Минем сүзем ачык, аңлаешлы әйтелсә дә, хакыйкатькә карата саңгырау булганнары өчен] бераз ишетә алмаганнарга.
102.    Кяферләр, Мине калдырып, [фәрештәләр һәм Гайсә [галәйһиссәлам] кебек] колларымны үзләренә [илаһлар] дуслар иттеләр дип санадылармы әллә? Һичшиксез, Без кяферләргә җәһәннәмне сыеначак урын итеп әзерләдек.
103.    [Расүлем!] Әйт: «Без Сезгә гамәлләре иң күп зарар күрүчеләр турында хәбәр итикме?
104.    Игелек кылдык дип санасалар да, дөнья тормышында тырышлыклары [Аллаһы Тәгалә хозурында бөтенләй] юкка чыкканнар [турында]?»
105.    Алар – Раббыларының аятьләрен һәм Аның белән очрашуны инкяр итүчеләр, шуңа гамәлләре бушка китәр. Без алар өчен Кыямәт көнендә бернинди [кыйммәт һәм] авырлык куймаячакбыз.
106.    Кяфер булганнары, аятьләремне һәм пәйгамбәрләремне мыскыл иткәннәре өчен аларның җәзасы – җәһәннәм.
107.    Һичшиксез, иман китереп, [намаз, ураза, хаҗ, зәкят кебек] изге гамәлләр кылучылар өчен сыену урыны Фирдәвес җәннәтләре булыр.
108.    Анда мәңге калачаклар. Алар [ия булган нигъмәтләрдән бик канәгать булганнары өчен] аннан [кая да булса башка җиргә] күчүне [дә] теләмәячәкләр.
109.    [Расүлем!] Әйт: «Раббымның [чиксез гыйлемен белдергән] сүзләре өчен диңгез суы язу карасы булса, Раббымның [гыйлеме дә, иксез-чиксез булган] сүзләре [дә] беткәнче, [яза-яза] диңгезләр бетәр иде, хәтта ярдәмгә тагын шулкадәр үк [кара] булса да».
110.    [Расүлем!] Әйт: «Мин – синең кебек бер кеше генә. Миңа Илаһыгызның бер генә илаһ булганы вәхи ителде. Моннан соң кем дә кем Раббысы белән очрашуга өмет итә, [Аның ризалыгына ирешерлек] игелек кылсын һәм Раббысына гыйбадәттә бернәрсәне дә тиң итмәсен».
 

Фото на анонсе: © Михаил Захаров / «Татар-информ»