Татарча Коръән тәфсире: перевод суры «Ан-Нахль» - «Ән-Нәхл» сүрәсе (128 аятов)

16. Сура ан-Нахль (Пчелы) - Мекканская, 128 аятов. 

С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете].

1.    Пришло повеление Аллаха [и Судный день наступит, в этом нет ни малейшего сомнения], не торопите же его! Пречист Он [и не имеет недостатков] и возвышен от всего, что они [язычники] к Нему приравнивают! 
2.    Он ниспосылает ангелов с духом [откровением] по Своему повелению к тому из Своих рабов [выбранному в качестве пророка], кому пожелает: «[О пророки!] Предупреждайте [свои народы о наказании за неверие и говорите им], что нет бога [достойного поклонения], кроме Меня. Бойтесь же только Меня!» 
3.    [Всевышний Аллах] Создал небеса и землю по истине [не просто так, не без мудрости – но как место испытания для людей и джиннов]. Он возвышен от всего, что они [язычники] к Нему приравнивают. 
4.    Он создал человека из капли [безжизненной семенной жидкости], но вот он [человек] уже явный спорщик. 
5.    И [Аллах] также создал домашних животных [овец, коз, верблюдов, коров и т.п], которые дают вам тепло [одежду, изготовленную из шерсти и кожи] и пользу. Вы также их едите. 
6.    Для вас в них [помимо перечисленных потребностей] – красота [вы любуетесь на красивых скакунов и пр], когда вы пригоняете их обратно [с пастбищ в стойла] вечерами и выводите на пастбище по утрам.  
7.    И [эти животные] перевозят ваши грузы в места, куда вы сами не добрались бы [даже без груза] без затруднений. Поистине, ваш Господь – Снисходительный, Милующий. 
8.    И [Он создал для вас] коней, мулов и ослов, чтобы вы ездили на них верхом и для украшения [их владельцев]. Он создает [также] то [такие творения], о чем вы не знаете. 
9.    И Аллах указывает на прямой путь [и наставляет тех, кто хочет по нему пойти], но бывают дороги, которые уводят в сторону [от истины]. Если бы Аллах захотел, Он наставил бы [на верный путь] вас всех. 
10.    [Всевышний] Низвел с неба воду. Она служит для вас [и ваших животных] питьем, и от нее [произрастают] растения, среди которых вы пасете [ваш скот]. 
11.    Он взращивает ею [водой, низведенной с неба] для вас [различные] злаки, оливки, финики, виноград и [другие] различные плоды. Поистине, в этом – знамение для людей размышляющих. 
12.    Он подчинил вам [для вашего удобства] ночь и день, солнце и луну. Звезды также подчинены [вам] по Его повелению. Поистине, в этом – [ясные доказательства и] знамения для людей разумных. 
13.    И Он сотворил для вас [и подчинил вам] на земле разнообразие цветов [и оттенков, животных, растений и полезных ископаемых]. Поистине, в этом – знамения для людей, принимающих наставление. 
14.    Он подчинил море [дал его вам в услужение], чтобы вы питались из него свежим мясом [рыб] и доставали из него украшения [жемчуг и кораллы], которые вы носите. Ты [о человек] видишь корабли, которые ходят по нему, чтобы вы могли обрести из Его щедрот [различные материальные блага] – возможно, вы будете благодарны [Аллаху – уверуете и начнете Ему поклоняться].  
15.    [Ваш Господь] Установил на земле горы [которые подобны кораблям на воде], чтобы земля была устойчивой. И [Он создал] реки и дороги, чтобы вы могли найти верный путь [к вашим целям]. 
16.    И [Он разместил на земле] признаки [ориентиры для определения пути]. А также они [люди] находят верный путь по звездам [ночью – на суше и на море]. 
17.    Разве Тот, Кто творит [все, что захочет] равен тому, кто [ничего] не творит [идолы, которым вы – язычники – поклоняетесь]? Неужели вы не примете наставление [и не уверуете]? 
18.    И если вы захотите сосчитать блага Аллаха [которыми Он наделил вас], то не сможете! Поистине, Аллах – Прощающий, Милующий. 
19.    И Аллах знает все, что вы скрываете, и все, что проявляете. 
20.    А те, кому они [неверующие] поклоняются вместо Аллаха, не могут ничего сотворить, ведь они сами – творения. 
21.    [Эти ложные божества] Мертвые, а не живые. Они не знают, когда будут воскрешены [а раз так, то как они смогут заступиться за язычников в Судный день?] 
22.    Ваш Бог [Аллах] – Бог Единственный. Но сердца тех, кто не верит в вечную жизнь, отвергают [все доводы, указывающие на единобожие], а сами они – высокомерные [так как увидев ясные доказательства и будучи вынужденными уверовать в них, они не приняли их из упрямства]. 
23.    Без сомнения, Аллах знает все, что они скрывают, и все, что они проявляют. Поистине, Он не любит высокомерных. 
24.    И если спросят их [неверующих]: «Что ниспослал ваш Господь [Мухаммаду]?» – они ответят: «Сказки древних народов!» 
25.    Пусть они несут в Судный день свою ношу [свои грехи] полностью, а также ношу тех, кого они сбили [с верного пути] без знания. Как плохо то, что они понесут! 
26.    И те, кто жил до них [тоже] задумывали коварство [чтобы упразднить истинную религию, которую принесли пророки], но Аллах разрушил основание их [прочного] строения. Крыша обрушилась на них сверху [когда они находились внутри], и кара постигла их оттуда, откуда они не ждали. 
27.    Затем, в Судный день, [Аллах] опозорит их и скажет: «Где же те, кого вы приравнивали ко Мне [которым вы приписывали божественность] и о которых спорили [с пророками и верующими – и почему они не приходят к вам на помощь]?» Обладатели знания [верующие] скажут: «Поистине, сегодня неверующим [отвергавшим Аллаха и Его пророков] – позор и зло». 
28.    Те, кого ангелы умертвили, когда они причиняли зло самим себе [будучи неверующими], проявят [притворную] покорность: [и скажут] «Мы [на протяжении всей нашей жизни] не делали ничего плохого». [И тогда Всевышний Аллах скажет им:] «О нет [это не так]! Поистине, Аллах [хорошо] знает обо всем, что вы делали [и Он воздаст вам за это по заслугам]. 
29.    [Неверующим скажут:] Так войдите в ворота Ада и оставайтесь там навечно! Плох итог высокомерных [которые не приняли истину]!»
30.    Богобоязненных спрашивают: «Что ниспослал ваш Господь [Мухаммаду]?» Они отвечают: «[Он ниспослал великое] Благо». Кто совершал добро в этой жизни, тем воздастся [уже в этой жизни] добром [таким, как помощь, победы и похвала Аллаха]. А вечная обитель [и ее нескончаемые блага] – еще лучше. Как же прекрасна обитель богобоязненных [Рай]! 
31.    Они войдут в сады Адна [чтобы уже никогда не покинуть их], под которыми текут реки. Они получат там все, чего пожелают. Так Аллах воздает [бесконечными благами] богобоязненным. 
32.    [Это те] Кого ангелы умерщвляют праведными. Они [ангелы] говорят [им]: «Мир вам [отныне вас не постигнет ничего плохого]! Войдите в Рай благодаря тому [хорошему], что вы делали [в земной жизни]». 
33.    Неужели они [неверующие] ждут чего-либо, кроме ангелов [которые заберут их души] или решения твоего Господа [о конце света]?! Так же поступали и те [неверующие], которые жили раньше. Аллах не был к ним несправедлив [подвергнув их заслуженному наказанию] – они обошлись несправедливо с самими собой [предпочтя неверие и грехи]. 
34.    Обрушилось на них [наказание и гибель как возмездие за] зло, которое они совершали, и настигло их то [ужасное наказание], над чем они насмехались [спрашивая, когда же оно придет]. 
35.    Язычники сказали: «Если бы пожелал Аллах, мы и наши предки поклонялись бы лишь Ему и не стали бы запрещать что-либо вопреки Ему». Так делали и те, кто жил раньше. На посланников не возложено ничего, кроме ясной передачи откровения [и они полностью выполнили эту обязанность]. 
36.    Мы отправляли к каждой общине посланника [который говорил своему народу]: «Поклоняйтесь [только] Аллаху и сторонитесь тагута [всего, чему поклоняются помимо Аллаха]!» Среди них [народов] есть те, кого Аллах наставил на истинный путь, и те, кому было предустановлено заблуждение. Поездите по земле и посмотрите, каким [ужасным] был итог обвинявших [пророков] во лжи! 
37.    Как бы ты [Мухаммад] ни хотел [наставить] их на истинный путь [знай, что] Аллах не наставляет тех, кого Он сбил [с верного пути]. Им никто уже не поможет. 
38.    Они упорно клялись ­Аллахом, что Аллах не воскресит умерших. Нет же! [Он обязательно воскресит их] Это [воскрешение] произойдет, без сомнения, но большая часть людей не знает этого. 
39.    [Всевышний Аллах воскресит всех рабов и] Подробно расскажет им [правду о том], в чем они [не сумев прийти к одному решению] расходились во мнениях [по поводу таких важных вопросов как воскрешение]. И узнают неверующие, что [ошибались и] были лжецами [в своих убеждениях и словах]. 
40.    Поистине, если Мы пожелаем [возникновения] чего-либо, Нам достаточно сказать: «Будь!» – и оно сбывается [творение возникает]. 
41.    Тем, кто переселился ради Аллаха после того, как подверглись притеснениям [со стороны язычников], Мы предоставим прекрасное место жительства [в Медине – уже] в этом мире, а вознаграждение в вечной жизни будет еще больше [чем блага, дарованные им в мирской жизни]. Если бы они [неверующие, изгнавшие их с родины, и мусульмане, не совершившие хиджру] только знали [о тех благах, которые уготованы в обоих мирах для мухаджиров, то непременно последовали бы за ними]!
42.    Они терпеливы и [во всех своих делах] уповают только на своего Господа. 
43.    И Мы отправляли до тебя посланниками только мужчин, которым внушали откровение. Спросите у людей знающих, если сами не знаете. 
44.    [И до тебя Мы отправляли посланников] С ясными знамениями и писаниями [с повелениями и запретами для этих общин]. А тебе Мы ниспослали Наставление [Куръан] для того, чтобы ты объяснял людям ниспосланное для них, и для того, чтобы они призадумались [над истиной, содержащейся в Куръане]. 
45.    Как же замышляющие зло [чтобы уничтожить Ислам и воспрепятствовать его распространению] не боятся того, что Аллах заставит землю поглотить их, либо кара обрушится на них оттуда, откуда они и не ждут? 
46.    Или [почему они не боятся] того, что Он накажет их, пока они ездят [совершают деловые поездки], и они не смогут предотвратить это? 
47.    Или того, что Он накажет их, когда их охватит страх [во время стихийных бедствий]? Поистине, твой Господь – Снисходительный, Милующий [Своих рабов]. 
48.    Неужели же они [неверующие] не наблюдали за вещами, которые созданы Аллахом? Они обладают тенью, которая двигается [поочередно] то вправо, то влево [в течение дня – в зависимости от местонахождения солнца], склоняясь в земном поклоне пред Аллахом [укорачиваясь и удлиняясь], оставаясь смиренной. 
49.    Перед Аллахом склоняются в земном поклоне все, кто на небесах и на земле – животные и ангелы. И они не высокомерны. 
50.    [Ангелы] Боятся своего Господа, Который над ними [не в значении места и направления, но с точки зрения могущества, власти и превосходства], и совершают [не допуская ни малейшей небрежности, поклонение, а также] все, что им приказано. 
51.    И Аллах сказал [через своих посланников]: «Не поклоняйтесь двум богам! Поистине, Бог только один. Меня одного страшитесь!» 
52.    Ему принадлежит все, что на небесах и на земле. И Ему одному следует подчиняться. Неужели вы боитесь кого-то, кроме Аллаха? 
53.    И все блага [материальные и духовные], которые вы имеете, – от Аллаха. И когда вас постигает [даже самая небольшая] беда, вы [чтобы избавиться от нее] громко зовете Его. 
54.    А после, когда Он избавляет вас от беды, некоторые из вас начинают поклоняться кому-либо, кроме Господа.  
55.    Так они отвергают то, что Мы дали им [из благ]. Пользуйтесь [еще некоторое время теми] благами [которыми вы обладаете], но скоро вы узнаете [о страшной участи, которая ждет неверующих]. 
56.    Они отдают [приносят в жертву] часть того, чем Мы их наделили, ради тех [идолов], которые [ничего] не знают. Клянусь Аллахом, вас спросят [после смерти, в могиле и в день воскрешения] обо всем, что вы выдумываете! 
57.    Они [язычники] приписывают Аллаху дочерей [говоря: «Ангелы – дочери Аллаха»]. Пречист Он [от того, чтобы иметь детей]! Себе же они оставляют, кого пожелают [мальчиков]. 
58.    И когда кому-то из них сообщают радостную весть о дочери [о рождении дочери], лицо его чернеет [от стыда], и он [с трудом] сдерживает гнев. [При этом они же приписывают дочерей Аллаху!] 
59.    Он избегает людей из-за горечи того, чем его обрадовали [считая эту радостную новость плохой]. [Он размышляет] Оставить ли это [дочь в живых], несмотря на унижение, или скрыть ее [закопав живьем] в земле? Поистине, дурны их решения! 
60.    Кто не верит в вечную жизнь, описывают [Господа] плохо [придают Ему недостатки]. Но описание Аллаха [Его качества] – самое возвышенное, ведь Он – Достойный, Мудрый. 
61.    И если бы Аллах наказывал людей за их зло [неверие и грехи] сразу же, на земле не осталось бы ни одного живого существа. Но Он [не подвергает их сразу заслуженному наказанию, а] дает им отсрочку до назначенного срока [до момента их смерти]. А когда их срок наступит, они не смогут ни отдалить его, ни приблизить даже на миг. 
62.    И они приписывают ­Аллаху то, чего не хотят [для себя – дочерей]. Их языки лгут [красочно расписывая и приукрашивая] о том, что для них лучшее. Несомненно [вместо прекрасного итога, о котором они говорят], им – Ад. И в нем их оставят [навечно]. 
63.    Клянусь Аллахом, Мы и до тебя [о Мухаммад] отправляли [посланников] к народам, но шайтан приукрасил им их [отвратительные] поступки. Сегодня [в земной жизни] он [шайтан] их друг [и покровитель]. Но [в вечности] им – болезненное наказание.
64.    И Мы ниспослали тебе [о Мухаммад] Книгу [Досточтимый Куръан], чтобы ты объяснил им [людям истину о] то[м], в чем они разошлись во мнениях, а также как верное руководство [указывающее дорогу в Рай] и [высшую] милость [избавляющую от вечного наказания] для верующих людей. 
65.    И Аллах низвел с неба воду и оживил ею [высохшую] мертвую землю. Поистине, в этом – знамение [указывающее на существование Аллаха, Его Единственность, бесконечное знание, безграничное могущество и несравненную мудрость] для людей, умеющих слушать [и принимать наставление]. 
66.    И, поистине, в домашней скотине для вас – [поучительный] урок. Мы поим вас тем, что у них внутри, между пометом и кровью, – чистым молоком [очищенным от любых нечистот], которое пьется приятно.
67.    Из фиников и винограда вы получаете как опьяняющий напиток, так и хорошее пропитание [сок, уксус, свежие и сушеные плоды]. Поистине, в этом – знамение для людей размышляющих. 
68.    И твой Господь внушил пчеле: «Строй дом в горах, на деревьях [в дуплах] и в домиках [ульях, которые строят люди]. 
69.    А затем питайся от всех плодов и следуй путями твоего Господа [для поиска пропитания на далеком расстоянии и чтобы найти дорогу к дому], которые доступны тебе». Из их нутра исходит питье разных цветов [зависящих от времени года, видов цветков и возраста пчелы], которое дает людям исцеление. Поистине, в этом – знамение [раскрывающее безграничное могущество Всевышнего Аллаха] для людей размышляющих. 
70.    И Аллах создал вас [из небытия], а затем умертвит. Среди вас есть те, кто доживет до старости и забудет все то, что знал [прежде]. Поистине, Аллах – Знающий [абсолютно все], Могущественный. 
71.    И Аллах сделал одних из вас богаче других. Но те, кому дано большое богатство [и власть], не отдадут его своим рабам, сделав их [рабов] равными себе. Неужели они [поклоняясь идолам] отвергают милость Аллаха [которую Он даровал им]? 
72.    Аллах сделал для вас супругов из вас же самих [Хавва была создана из ребра Адама, а остальные люди – их потомки]. От них у вас рождаются дети, [а после] внуки. Он даровал вам приятные блага. Как они верят в ложь [в идолов], но не верят в блага Аллаха [видя все это]?  
73.    И они [язычники] поклоняются помимо Аллаха тем [идолам и ложным божествам], кто не владеет ничем в качестве пропитания [для людей] на небесах и на земле и не способен [ни на что абсолютно]. 
74.    Не сравнивайте Аллаха ни с кем! Поистине, Аллах знает [всё], а вы не знаете [даже того, что Аллах никому и ничему не подобен]. 
75.    Аллах привел в пример раба, который принадлежит другому и не может ничего [ничем не владеет и не распоряжается], и человека, которому Мы даровали прекрасное [чистое и разрешенное] богатство и который [щедро] расходует его – тайно и открыто. Равны ли они? Хвала Аллаху! Но большая часть их [этих людей] не знает этого [не осознает этой разницы, и поэтому продолжает пребывать в неверии и заблуждении]. 
76.    И Аллах привел в пример двух людей. Один из них – немой, немощный и обременяет своего опекуна. Куда его ни направь [и что ни поручи], он не приносит пользы. [С ним Аллах сравнивает неверующего] Разве он равен тому, кто [обладая способностью красиво говорить, обращается к людям и] побуждает к справедливости [к правдивости во всем и приносит пользу людям] и [который сам] следует прямым путем [и поэтому добивается всего желаемого малыми усилиями]? [С ним Господь сравнивает праведного верующего] 
77.    Аллаху принадлежит тайное [то есть знание тайного, сокровенного] на небесах и на земле. Наступление Часа [конца света] подобно мгновению ока или еще быстрее. Поистине, Аллах способен на все [в том числе осуществить такое великое дело самым быстрым образом]! 
78.    Аллах вывел вас из утробы ваших матерей, когда вы ничего не знали. Он дал вам слух, зрение и сердце, чтобы вы [поняв величие благ, которых вы были удостоены] были благодарны [Творцу, поверив в Него и подчинившись Ему]. 
79.    Разве они [неверующие] не видели птиц, свободно парящих в небе? Никто не удерживает их, кроме Аллаха. Поистине, в этом – знамения [указывающие на великое могущество Создателя] для людей верующих. 
80.    И Аллах сделал для вас дома [которые вы строите из камня, кирпича и дерева] в качестве места обитания [места безопасности и отдыха]. Он также сделал для вас жилища [шатры] из шкур домашнего скота [овец, коз и верблюдов], которые не тяжелы для вас [при сборке и разборке], когда вы отправляетесь в путь или делаете остановку. И [Аллах сделал для вас] утварь и разные [нужные] вещи из шерсти, пуха и волоса [подушки, одеяла и матрасы], чтобы вы пользовались ими до определенного времени [когда они износятся]. 
81.    Аллах сделал для вас тень [защищающую от зноя и солнечных лучей] от Своих творений [облаков, деревьев, гор, домов и т.д.]. Он дал вам убежища в горах [пещеры]. Он создал для вас одежду, защищающую вас от жары [и от холода], и доспехи, предохраняющие вас от вреда [от ран, которые вы наносите друг другу во время битв]. Так [как Аллах сотворил все это] Он [ваш Господь] доводит до конца Свою милость к вам [дает вам все необходимое для комфортной жизни], чтобы вы покорились [Всевышнему, приняв Ислам]. 
82.    Но если они откажутся [от Ислама], то ведь на тебя [о Мухаммад] возложено лишь ясное донесение [откровения до людей, и ты выполнил свою задачу полностью]. 
83.    Они знают милость ­Аллаха, но затем отрицают ее, ведь большая часть из них [несмотря на знание истины] – неверующие. 
84.    И в день, когда Мы воскресим из каждой общины свидетеля [пророка этой общины], неверующим не разрешат [оправдываться], и от них не потребуют исправиться [начать поклоняться Аллаху]. 
85.    Когда же несправедливые [неверующие] увидят наказание [которое они заслужили], то не будет им ни облегчения [от боли, которую они будут чувствовать], ни отсрочки. 
86.    Увидев тех, кому они поклонялись [идолов, которых они приравнивали к Всевышнему Аллаху], язычники скажут: «Господь наш! Вот они [идолы] – те, кому мы поклонялись вместо Тебя [пусть они разделят с нами наше наказание]». Но те бросят им в ответ: «Поистине, вы – лжецы!» 
87.    [Несмотря на свое высокомерие и непокорность в земной жизни] В тот день они проявят покорность Аллаху, [но это не избавит их от наказания] и покинет их то, что они выдумывали [ложные боги, которым они поклонялись при жизни]. 
88.    Тем неверующим, которые уводили [других] с пути Аллаха, Мы прибавим наказание к наказанию [которым они будут подвергнуты в Аду] за то, что они [в земной жизни] вредили [людям, мешая им принимать Ислам]. 
89.    В тот день Мы воскресим из каждой общины свидетеля из них же [пророка этой общины, которого они будут хорошо знать], а тебя [о Мухаммад] назначим свидетелем против этих [мекканцев]. Мы ниспослали тебе Книгу [Куръан] для объяснения всего [что имеет отношение к религии и в чем нуждаются люди], как верное руководство, милость и радостную весть для мусульман. 
90.    Поистине, Аллах [в Своей Книге] приказывает [соблюдать] справедливость, [делать] добро и одаривать родственников [тем, в чем они нуждаются]. И Он запрещает разврат [прелюбодеяние], грехи [в том числе и неверие] и притеснение [зло и враждебность к людям]. Он наставляет вас, чтобы вы приняли [Его] наставление [уверовали и исправили себя]. 
91.    Выполните обещание, которое вы дали Аллаху. Не нарушайте клятв после того, как вы их скрепите [поклявшись Аллахом] – ведь вы сделали Аллаха своим Поручителем. Поистине, Аллах знает обо всем, что вы делаете. 
92.    Не уподобляйтесь женщине, которая распустила свою пряжу после того, как связала нити. Вы превращаете свои клятвы в средство обмана друг друга, когда одни из вас оказываются многочисленнее [и сильнее] других. Так Аллах испытывает вас. А в Судный день Он непременно раскроет вам [правду по поводу того], о чем вы спорили [при жизни]. 
93.    Если бы Аллах захотел, то сделал бы вас единой общиной [верующих]. Но Он сбивает [с верного пути], кого пожелает, и наставляет, кого пожелает. И вас [люди] обязательно спросят [в Судный день] о ваших поступках. 
94.    Не превращайте ваши клятвы в средство обмана друг друга [подрывая доверие людей к вам], чтобы вы не поскользнулись [не сошли с верного пути] после того, как стояли крепко [на пути Ислама] – иначе [еще в земной жизни] вы вкусите зло за то, что сбивали других с пути Аллаха. И [в вечности] для вас – великое наказание. 
95.    Не продавайте данные ­Аллаху обещания [Ислам] за малую цену. То, что у Аллаха – лучше для вас, если бы вы только знали [это, то непременно выбрали бы вознаграждение вечной жизни]! 
96.    Все, что есть у вас [земные блага], бренно, а то, что у Аллаха [награда и Рай] – вечно. Терпеливым Мы обязательно воздадим [заслуженной] лучшей наградой за их поступки. 
97.    Верующим мужчинам и женщинам, которые совершали праведные поступки, Мы обязательно дадим прекрасную жизнь [на земле, в могиле и в Раю]. Мы вознаградим их лучшей наградой за то, что они совершали. 
98.    Когда ты [о Мухаммад] читаешь [то есть собираешься читать] Куръан, то проси защиты у Аллаха от побиваемого [проклятого] шайтана [от его наущений]. 
99.    Поистине, он не имеет власти над верующими, которые полагаются лишь на своего Господа. 
100.    Его власть – лишь над теми, кто взял его в [близкие] друзья и [над язычниками] кто приравнивает к Нему [Всевышнему Аллаху] других [идолов и иные ложные объекты поклонения]. 
101.    И если Мы один аят заменяем другим, они [неверующие, не знающие мудрости шариатской отмены] говорят: «Поистине, ты [о Мухаммад] – выдумщик». Аллах лучше знает, что Он ниспосылает [в зависимости от времени, места и интересов каждой общины]. Но большая часть их не знает [этого]. 
102.    Скажи: «Приносит его [Куръан] Святой Дух [Джибриль] от твоего Господа с истиной, чтобы укрепить [на правильной вере] верующих, а также как верное руководство и радостную весть для мусульман.  
103.    Мы знаем, что они [отрицая, что Мухаммад получает откровения от Аллаха] говорят: «Поистине, его обучает человек». Но тот, на кого они указывают [кого считают учителем Мухаммада, да благословит его Аллах и приветствует] говорит на чужом [непонятном арабам] языке. А ведь это [Куръан] – на ясном арабском языке. 
104.    Поистине, тех, кто не верит в знамения Аллаха [называя их «колдовством», «клеветой» и «сказками древних народов»], Он не наставит на верный путь. Им – болезненное наказание. 
105.    Поистине, ложь выдумывают те [беспринципные люди], кто не верит в знамения Аллаха. Они – лжецы. 
106.    Кто отрекся от Аллаха после того, как уверовал, – кроме тех, кто был принужден [неверующими] к этому [произнесению слов неверия], при этом в его сердце сохранялась крепкая вера – а тем, кто добровольно совершил неверие – им гнев Аллаха и [в вечности] великое наказание. 
107.    Это [добровольный выбор неверия после веры] – потому, что они предпочли земную жизнь вечной. Поистине, Аллах не наставляет [на истинный путь] неверующих людей. 
108.    Аллах запечатал их сердца, слух и зрение [поэтому они лишены способности понять истину]. Они – беспечные. 
109.    Несомненно, в Вечной жизни они потерпят полный крах. 
110.    Поистине, твой Господь прощает и милует тех, кто переселился [к мусульманам] после того, как они были подвергнуты искушению [для того, чтобы они отреклись от своей веры], а затем сражались [с неверующими] и проявляли терпение [перенося все трудности на этом пути]. 
111.    В тот [Судный] день каждый человек придет и будет защищать сам себя. Каждому человеку сполна воздастся за все, что он сделал [в земной жизни], и с ним не обойдутся несправедливо [уменьшив его вознаграждение или увеличив число грехов]. 
112.    И Аллах привел в пример [для тех, кто отрицает дарованные им блага и тем самым заслуживает наказания] селение, жившее в безопасности и покое [в отличие от других мест, там не происходило грабежей и нападений]. Их обильный доход поступал к ним отовсюду, но они [жители этого селения] не благодарили Аллаха за [все] эти блага. Аллах испытал их голодом [который длился семь лет] и опасностью за их поступки [и неблагодарность].
113.    И к ним пришел посланник из них же, но они обвинили его во лжи. За это их постигло наказание, пока они поступали несправедливо [не отказавшись от неверия и неблагодарности, несмотря на то, что их постигло столько бедствий, они не извлекли урока]. 
114.    Так питайтесь дозволенным и хорошим [и чистым] из того, чем Аллах вас наделил. И будьте благодарны за [все] блага Аллаха, если вы поклоняетесь Ему. 
115.    Поистине, Аллах запретил вам мертвечину, кровь, свинину, забитое не ради ­Аллаха. А кто будет вынужден [для сохранения жизни съесть что-то из запретного], не переходя границ и не превышая [пределов допустимого], то нет греха на нем. Поистине, Аллах – Прощающий, Милующий [Своих рабов]. 
116.    И не произносите языком ложь, утверждая [в отношении животных, которых вы называете бахира и саиба]: это – дозволено, а то – запретно. Не клевещите на Аллаха! Поистине, придумывающие ложь про Аллаха не преуспеют! 
117.    Немного же они [эти лжецы] выиграют [из земных благ]! [А после] Им – болезненное наказание [в вечности]. 
118.    И иудеям Мы запретили то, о чем Мы рассказали тебе раньше [до ниспослания этого аята – например, непарнокопытных животных]. Мы не были несправедливы к ним – это они обошлись несправедливо с самими собой.
119.    Затем, поистине, твой Господь прощает и милует тех, кто совершил дурное [неверие или грехи] по невежеству, но после раскаялся и исправился [верил и совершал хорошее]. 
120.    Поистине, Ибрахим был предводителем [для людей в благих делах], покорным Аллаху и ханифом [соблюдал истинную веру]. Он не был язычником. 
121.    [Он был] Благодарным Аллаху за [все Его] блага, а [Аллах] избрал его и направил на прямой путь. 
122.    Мы даровали ему хорошее в земной жизни [его почитают сторонники всех религий], а в вечной жизни он будет одним из праведников. 
123.    Затем Мы внушили тебе [о Мухаммад]: «Исповедуй правильную религию Ибрахима-ханифа, ведь он не был язычником». 
124.    Поистине, суббота была установлена Нами для тех, кто разошелся [во мнениях] по этому поводу. И твой Господь, без сомнения, в Судный день рассудит их в том, в чем они разошлись.
125.    Призывай [людей, о Мухаммад] на путь твоего Господа с мудростью и хорошим наставлением и веди спор с ними наилучшим образом [выбирая самые убедительные доводы]. Поистине, твой Господь лучше знает тех, кто сбился с Его пути, и лучше знает тех, кто по нему следует [и воздаст им всем по заслугам]. 
126.    И если вам причинят зло, то ответьте [им] ровно тем же, что сделали вам. Однако проявить терпение [и отказаться от мести] будет лучше для терпеливых. 
127.    Поэтому терпи, ведь твое терпение – только от Аллаха. Не печалься о них [о неверующих] и не переживай из-за их козней. 
128.    Поистине, Аллах – с богобоязненными и добродетельными [Он помогает таким людям]. 

16. Ән-Нәхл (Бал кортлары) сүрәсе - Мәккә чоры, 128 аять.

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1.    [И, кяферләр! Кыямәтнең кубуын хәзердән белегез] Аллаһның әмере килде. Аны ашыктырмагыз. Ул – алар Аңа тиңдәш иткән нәрсәләрдән пакь [һәм ерак]. Ул – [иш булудан] өстен.
2.    Ул Үзе әмер итеп, колларыннан [пәйгамбәр итеп сайлап] теләгән кешеләргә фәрештәләрне Рух [сыйфатындагы бер вәхи] белән иңдерә: «[И, минем пәйгамбәрләрем!] Һичшиксез, Миннән башка [гыйбадәткә лаек] һичбер илаһ юк. [Шулай булгач, ширек кылу мәсьәләсендә] Миннән куркыгыз», – дип [өммәтләрегезне] кисәтегез.
3.    Ул күкләрне һәм җирне хак белән яралтты. Ул алар иш кушкан нәрсәләрдән өстен.
4.    Ул кешене бер тамчыдан [хәрәкәте булмаган сыекчадан] яралтты. Шуннан соң да ул [кеше дәгъвасын исбат итәр өчен] ачык рәвештә бәхәсләшә.
5.    Терлекне дә Ул яралтты. Аларда [булган йон кебек нәрсәләрдән киемнәр әзерләгәндә] сезнең өчен җылыну һәм [савылу, атланып йөрү кебек күп] файда бар. Аларның [итләре белән майларыннан] бер өлешен ашыйсыз да.
6.    Кичен [көтүлектән] кире алып кайткан чакта да, иртән чыгарып җибәргәндә дә, сезгә аларда [саналган зарури ихтыяҗларыгыздан тыш бик күп] матурлык [һәм куаныч] бар.
7.    Сезнең [авыр] йөкләрегезне [ул хайваннар] сез күп көч түгеп кенә барып җитә алган [ерак] өлкәгә илтәләр. Һичшиксез, сезнең Раббыгыз – [бик] Мәрхәмәтле, [бик] Рәхимле. [Шуңа күрә мондый зур нигъмәтләрне сезгә насыйп итеп, сезгә авыр эшегездә җиңеллек бирә].
8.    Атларны, качырларны һәм ишәкләрне дә атланып йөрүегез һәм [җир йөзенә, бигрәк тә хуҗаларына] зиннәт булсын дип [яралтты]. Сез [әле] белмәгән нәрсәләрне дә Ул [яралтты һәм] бар итеп тора.
9.    Туры юлга ирештерү – Аллаһта. Әмма аларның кайберләре – [туры юлдан] авышкан. Әгәр Ул [сезнең барыгызның да һидаять юлын сайлавыгызны белеп, иман итүегезне] теләгән булса, һәммәгезне дә һидаятькә ирештерер иде.
10.    Ул – күктән су иңдерүче. Аның [суның] бер өлеше – сезгә [һәм терлекләрегезгә] эчемлек, аның белән көтелгән урында үсемлекләр [үсә].
11.    Шуның сәбәбе белән, Ул сезнең өчен [төрле-төрле] игеннәр, зәйтүннәр, хөрмәләр, йөземнәр һәм төрле җимешләр үстерә. Фикер йөрткән кешеләр өчен монда [бик зур могҗизаны тәшкил иткән] бер билге бар.
12.    Янә Ул көнне һәм төнне, кояшны һәм айны сезнең өчен әмеренә буйсындырды. Йолдызлар да Аның әмере белән [сезгә] буйсындырылган [өчен, өсләренә йөкләнгән бер вазифаны да үтәми калмыйлар]. Һичшиксез, [зирәклек һәм нечкә аңлау сәләтенә ия булмыйча, фәкать] акыл иясе булган кешеләр өчен монда [могҗизалы] билгеләр бар.
13.    Сезнең өчен җирдә төрле төстә булган [хайваннар, үсемлекләр һәм файдалы казылмалар кебек] нәрсәләрне дә [сезгә хезмәт итәр өчен] тараткан. Һичшиксез, аңлый алган кешеләр өчен монда билге бар.
14.    Саф, чиста ит ашагыз һәм [энҗе-мәрҗән кебек] тагып йөри торган бизәнү әйберләре чыгарыгыз дип, Ул [сезгә] диңгезне буйсындырды. [И, кеше!] Син аны ярып йөзгән [зур] көймәләрне күрәсең. Бәлки, сез Аның ризыгыннан [насыйбыгызны] эзләрсез һәм янә сез [Ислам диненә кереп, гыйбадәт кылу белән үзегезгә бирелгән нигъмәтләрнең иясенә] шөкер итәрсез.
15.    Ул [Раббыгыз су өстендәге көймә кебек], сезне селкетмәсен өчен, җирдә какшамас таулар, елгалар һәм юллар куйды. Бәлки, сез һидаятькә ирешерсез.
16.    [Юлда калучылар, файдаланып, юлны таба алсыннар өчен таулар, чишмәләр һәм туфрак төрләре кебек] Билгеләрне дә [дөньяга Ул урнаштырды]. Һәм алар, [корыда һәм диңгездә төнлә] йолдызларга карап, юлны табалар.
17.    Яралтучы Зат яралта алмаучы белән тиңме соң? [Хәтта акылы булган барлыклар да Яралтучы белән бер була алмаганда, ничек инде акылсыз потлар һәм җансыз барлыклар Аңа иш була алсын?] Сез бер дә уйламыйсызмы әллә?
18.    Аллаһның [сезгә биргән бөтен] нигъмәтләрен саный башласагыз, аларны санап бетерә алмассыз. Һичшиксез, Аллаһ – [гөнаһларны күпләп] Гафу итүче, Рәхимле.
19.    Аллаһ сезнең яшерен һәм ачык эшләгән гамәлләрегезне дә белә.
20.    Әмма Аллаһны калдырып табынган нәрсәләре бернәрсә дә яралта алмыйлар, алар үзләре яралтылалар.
21.    [Ул ялган илаһлар бүтән җан ияләре кебек] Үлеләр, тереләр түгел. Алар [үзләренең дә, үзләренә табынучыларның да] кайчан терелтеләчәкләрен белмиләр.
22.    Сезнең илаһыгыз [булган Аллаһ] – бердәнбер Илаһ. Әмма Ахирәткә ышанмаган кешеләрнең күңелләре [тәүхидкә ишарәләгән аятьләрне] инкяр итә, алар – үзләре [кирелекләре аркасында кабул итмәгән] тәкәбберләнүчеләр.
23.    Һичшиксез, Аллаһ аларның ачык эшләгәннәрен дә, яшерен эшләгәннәрен дә белә. [Шуңа күрә аларга лаек булган җәзаларын бирәчәк]. Һичшиксез, Ул тәкәбберләнүчеләрне сөйми.
24.    [Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) җибәрелүе турында хәбәр алып, ерак-ерак өлкәләрдән аңа иман китерү өчен килүчеләр тарафыннан] Аларга [тәкәбберлек күрсәтүчеләргә]: «Раббыгыз [Мөхәммәдкә] нәрсә иңдерде соң?» – диелгәч, алар: «Әүвәлгеләрнең [уйдырып] язган әкиятләрен», – диләр.
25.    Алар Кыямәт көнендә [гөнаһ] йөкләрен тулысынча күтәрсеннәр, үзләре белмичә юлдан яздырган кешеләренең бер өлеш йөкләрен дә күтәрсеннәр. Алар күтәргән йөк нинди яман!
26.    Алардан әүвәлгеләр дә [пәйгамбәрләре китергән хак динне юк итәр өчен] тозаклар корганнар иде, әмма Аллаһ [давыл, зилзилә кебек җимерә торган газапларын җибәреп] аларның [какшамас итеп төзелгән] биналарын нигезеннән җимерде, һәм түбәләре өсләренә килеп төште. Газап аларга һич көтмәгән бер яктан килде.
27.    Шуннан [Аллаһы Тәгалә Исламга каршы яшерен эшчәнлек алып барган кешеләрне дөньяда җәзаландырганнан] соң, Кыямәт көнендә аларны рисвай итәчәк һәм: «Сез [илаһ булулары турында пәйгамбәрләр һәм аларга иярүчеләр белән] сүз көрәштергән Минем тиңдәшләрем кайда?» – диячәк. [Менә шулвакыт мәхшәрдә булган пәйгамбәрләр һәм] Гыйлем бирелгән кешеләр әйтерләр: «Һичшиксез, бүгенге бөтен хурлык һәм газаплар – кяферләргә».
28.    Үз-үзләренә золым иткән кешеләрне фәрештәләр вафат иттергән чакта, алар: «Без [гомеребез буена] бернинди начарлык эшләмәдек», – дип, күндәмлек күрсәтерләр. [Аллаһы Тәгалә тарафыннан аларга болай дип әйтеләчәк:] «Юк! Һичшиксез, Аллаһ сезнең ни кылганнарыгызны [һәрьяклап бик яхшы] белүче.
29.    Эчендә мәңге калыр өчен, җәһәннәм капкаларыннан [үзегезгә аерылган дәрәҗәгә] керегез. Үзләрен өстен тотучыларның сыеныр урыны [булган җәһәннәм], һичшиксез, никадәр дә яман!»
30.    [Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) пәйгамбәрлеге турында хәбәр алып, ерак-ерак өлкәләрдән аңа иман китерү өчен килүче] Шул тәкъвалык ияләренә: «Раббыгыз [Мөхәммәдкә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) нәрсә иңдерде соң?» – диелгәч, алар: «[Бик зур] Игелек [иңдерде]!» – диярләр. Игелек кылган кешеләргә бу дөньяда әҗер бар. Ахирәт йорты исә [дөньяда кулга төшерелгәннәрдән] яхшырак. Тәкъвалык ияләренең йорты [булган җәннәт] нинди яхшы [бер урын]!
31.    Алар [сарайлары һәм агачлары] асларыннан елгалар аккан Гаден җәннәтләренә керәчәкләр. Анда алар өчен теләгән һәрнәрсә бар. Аллаһ тәкъвалык ияләренә шулай [чиксез нигъмәтләре белән] әҗерләрен бирә.
32.    Тәкъвалык ияләре булган кешеләрне вафат иттергән чакта, фәрештәләр аларга: «[И, Аллаһның дуслары!] Сәлам сезгә! [Моннан соң сезнең бөтен теләкләрегез дә үтәләчәк]. Кылганнар [зикерләр һәм гыйбадәтләр кебек] гамәлләрегез өчен җәннәткә керегез», – диячәкләр.
33.    Алар [кяферләр, инкярда үҗәтлек күрсәткәннәре өчен, җаннарын аласы] фәрештәләрдән яки синең Раббыңның [Кыямәтне кубару] әмере аларга килүдән тыш, башка [икенче бер] нәрсә көтәләрме әллә? Алардан әүвәлгеләр дә болай [ширек һәм ялганлау гөнаһлары] эшләде. Аллаһ аларга золым кылмады, ләкин алар] үз-үзләренә золым эшләделәр.
34.    [Ахыр чиктә] Кылган начар эшләре [һәм фаҗигале җәзалары] аларга [кире кайтып] иреште һәм алар мыскыл иткән [бу газап тулы] нәрсәләр аларны һәрьяктан уратып алды.
35.    Ширек кушкан кешеләр: «Әгәр Аллаһ [Үзеннән башка бернәрсәгә табынуыбызны] теләгән булса, без дә, аталарыбыз да, Аны калдырып, һичбер нәрсәгә дә табынмас һәм Аңардан башка бернәрсәне дә [үз белдегебез белән] харам кылмас идек», – диде. Алардан әүвәлгеләр дә нәкъ шулай [ширек кылу, кайбер хайваннардан файдалануны харам кылу һәм пәйгамбәрләре белән сүз көрәштерү кебек гөнаһлар] эшләгән иде. Пәйгамбәрләргә [үзләренә вәхи ителгән хөкемнәрне] ачыктан-ачык ирештерүдән башка бернәрсә йөкләнгәнме әллә? [Юк, һәм алар бу вазифаны кирәгенчә үтәделәр].
36.    [Әйе! Пәйгамбәрләрнең вазифасы – ишеттерү, шуңа күрә] Без: «[И, кешеләр!] Аллаһка гыйбадәт кылыгыз һәм тагуттан сакланыгыз», дип, һәрбер өммәткә бер пәйгамбәр җибәрдек. Аллаһ аларның кайсыларын һидаять итте, алардан кайберләренә исә адашу [фәрманын] беркетте. [И, үз гөнаһларын Аллаһның тәкъдиренә сылтап маташкан мөшрикләр!] Җирдә гизегез һәм [гад вә сәмуд кавемнәре кебек сездән алда килеп киткән] ялганлаучыларның [үкенечле] соңы нинди булганын карагыз!
37.    [Расүлем!] Син аларның һидаятен никадәр генә теләсәң дә, һичшиксез, Аллаһ [адашуны сайлап] юлдан язган бер кешене һидаятькә ирештерми. Аларга [туры юлга ирештерә һәм газаптан коткара алырлык] ярдәмчеләр юк.
38.    Алар [үз гөнаһларында Аллаһы Тәгаләне җаваплы итү белән генә туктамыйча] Аллаһ үлгән кешене терелтмәячәк дип, иң көчле антлары булган Аллаһ белән ант иттеләр. Юк! [Әлбәттә, терелтәчәк, бу терелтү вәгъдәсе] Аның Үзенә алган бер вәгъдәсе. Ләкин кешеләрнең күбесе белмиләр.
39.    Аларга [белә торып] үзара ихтилаф кылган [хакыйкатьләрне, бигрәк тә терелү мәсьәләсе кебек мөһим] нәрсәләрне аңлатыр өчен, янә кяфер булган кешеләр үзләренең ялганчы икәнлекләрен белсеннәр өчен [Аллаһы Тәгалә бөтен колларны терелтәчәк].
40.    Без берәр нәрсәне теләгән чакта [хәреф һәм тавыш арадашлыгыннан башка гына] «Бар бул!» – дип әйтәбез, һәм ул шунда ук барлыкка килә.
41.    [Мөшрикләр тарафыннан] Золым күргәннән соң, Аллаһ хакына [туган якларын калдырып, Ислам динендә тыныч яши алырлык җирләргә] һиҗрәт итүчеләрне Без дөньяда [Мәдинәи Мөнәүвәрә кебек] бик күркәм бер урынга урнаштырачакбыз. Ахирәт әҗере исә [дөньяда бирелгән нигъмәтләрдән] артыграк. Әгәр алар белсәләр иде!
42.    [Күргән золым, җәзалауларга үкенү хисе кичермичә] Сабыр итүче һәм Раббыларына гына тәвәккәл итүче кешеләр!
43.    Без синнән алда да [кешеләргә пәйгамбәр итеп] ирләр җибәргән идек, шуларга вәхи иттек. Әгәр сез белмәсәгез, зикер ияләренән сорагыз.
44.    [Без алда да пәйгамбәрләрне] Ап-ачык могҗизалар һәм китаплар белән [җибәргән идек]. Кешеләргә иңдерелгән нәрсәне аларга аңлатуың өчен сиңа да бу [Коръән кебек бер] зикерне иңдердек. Бәлки, алар [Коръәндә булган хакыйкатьләр турында] уйланырлар [һәм гөнаһлардан сакланырлар].
45.    [Исламны юк итәр һәм иман китерергә теләүчеләргә киртә салыр өчен теләсә нинди] Мәкерле эшләрне хәйлә итеп корган кешеләр Аллаһның аларны җирдән йоттыруыннан яки һич көтмәгән бер җирдән аларга газап җибәрүеннән курыкмыйлармы әллә?
46.    Яки [ул газапның] йөргән җирләрендә аларны тотуыннан [курыкмыйлармы], алар бит берничек тә гаҗиз калдыра алмаячаклар.
47.    Яки [көчле давыллар, зилзиләләр кебек куркыныч вакыйгалардан] курку хәлендә [булган чакта, газапның] аларны тотуыннан [иминнәрме әллә һич тормыш рәвешләрен үзгәртмичә, көферлектә калып, кирелек күрсәтәләр]? [Әйе! Раббыгыз сезгә, сиздермичә, кинәт газапка тарту юлын сайламаган, чөнки] Әлбәттә, сезнең Раббыгыз – һичшиксез, [кичектерү биргән] Мәрхәмәтле, Рәхимле.
48.    Алар [Исламга каршы яшерен эшчәнлек алып баручылар] Аллаһ бар иткән нәрсәләрне күрмәделәрме әллә? Аларның күләгәләре [бер озынаеп, бер кыскарып] Аллаһка [итагать белән] сәҗдә кылган хәлдә [кояшның күтәрелүенә һәм түбән төшүенә карап] уңга һәм сулга иеләләр. Алар бит – [үзләренә йөкләнгән бөтен вазифаларны үтәп] буйсынган барлыклар.
49.    [Сәҗдә бары тик күләгәсе булганнарга гына хас булмыйча] Күкләрдә һәм җирдә булган һәрбер җан иясе дә, фәрештәләр дә Аллаһка гына сәҗдә кылалар һәм алар тәкәбберләнмиләр.
50.    Алар үзләреннән өстен Раббыларыннан куркалар һәм үзләренә әмер ителгәннәрне [каршылык күрсәтмичә] үтиләр.
51.    Аллаһ [пәйгамбәрләре аркылы] әйтте: «[И, Минем колларым!] Ике илаһ алмагыз. Ул [Аллаһ] бит – Бердәнбер илаһ. [Миңа ширек кылу мәсьәләсендә] Миннән генә куркыгыз».
52.    Күкләрдә һәм җирдә булган һәрнәрсә – Аныкы гына. Дәвамлы итагать тә Аңа гына хас. Сез Аллаһтан башка берәүдән куркасызмы әллә?
53.    Сездә булган нигъмәт – Аллаһтан. [Хәзергә моны аңлап бетермәсәгез дә] Соңыннан бер зарар кагыла калса, [котылыр өчен] Аңа гына ялварасыз.
54.    Шуннан соң Ул сездән зарарны алса, арагыздан кайберәүләр Раббыларына ширек куша башлый.
55.    Биргәннәребезгә иман китермәс өчен [ширекләрендә кала бирәләр]. [И, мөшрикләр! Без биргән нигъмәтләрдән вакытлыча гына] Файдаланыгыз. Тиздән [ширек гөнаһының үкенечле нәтиҗәсен] беләчәксез.
56.    Алар Безнең ризык итеп биргәннәрдән бер өлешен [корбан итеп] берни белмәгәннәргә [җансыз потларга] чыгаралар. Аллаһ белән ант итәмен ки, үзегез уйлап чыгарган нәрсәләр турында, һичшиксез, соралачаксыз.
57.    Алар [мөшрикләр: «Фәрештәләр – Аллаһның кызлары», – дип] Аллаһка кызлар билгеләделәр. Ул [бала табудан ерак һәм] пакь! Үзләренә исә алар теләгәннәрен [ир балаларын] калдыралар.
58.    Алардан берәрсен кыз [баласы тууы хәбәре] белән сөендергәч, аның чырае кап-кара була һәм ул эче тулы ачуын тыеп тора.
59.    Сөендерүче хәбәрдән, [куану урынына] кайгыру сәбәпле, аны, хурлыкка [төшүгә] карамастан, [исән] калдырыргамы, яки [тереләй] туфракка күмәргәме дип, кешеләрдән кача. Хөкем иткән нәрсәләре никадәр яман [һәм ялгыш бер карар]!
60.    [Кыз балаларны тере килеш күмү кебек] Начар үрнәк бирә торган сыйфатлар – Ахирәткә ышанмаган кешеләрнеке. Хәйран калдыра торган иң олуг сыйфатлар исә – Аллаһныкы гына. Ул – Җиңелмәс, Хикмәт иясе.
61.    Әгәр Аллаһ [гөнаһлы] кешеләрне [көферлек, ширек кылу, харамнарга бату кебек] золымнары сәбәпле [гөнаһсызларны исә гөнаһлыларның ахмаклыгы өчен шундук җәзаландырырга теләп] тотып алса, хәрәкәтләнә алган бер генә җан иясен дә җир йөзендә калдырмас иде. Ләкин Ул [җәзаны] аларга билгеләнгән [үлемнәре белән бәйле] бервакытка кадәр кичектерә. Вакытлары җиткәч, аны бер сәгатькә генә дә артка да, алга дә күчерә алмаслар.
62.    Алар [кыз балалары кебек] үзләре яратмаган нәрсәләрне Аллаһка нисбәтлиләр, һәм [Аллаһ хозурында] иң күркәм нәтиҗә, һичшиксез, алар өчен генә дип, телләре ялган сөйли. Һичшиксез, [күркәм нәтиҗә урынына] аларга – Ут [әзерләнгән]. Һәм алар – [җәһәннәмгә җибәрелүчеләр арасында] калдырылачак кешеләрдән.
63.    Аллаһ белән ант итәм, синнән алда да өммәтләргә [пәйгамбәрләр] җибәргән идек. Әмма шайтан аларга [кабахәт] гамәлләрен бизәп күрсәтте. Ул көнне аларның иң якыны ул [шайтан] булды. [Ахирәттә] Аларга тилмерткеч бер газап бар.
64.    Алар фикер каршылыкларына төшкән [хәләл-харам, иман, инкяр һәм терелү кебек әһәмиятле] нәрсәне үзләренә аңлатсын дип, һәм иман китергән бер кавем өчен һидаять һәм бер рәхмәт итеп, Без бу китапны сиңа иңдердек.
65.    Аллаһ күктән су иңдерде һәм аның белән җирне үлеменнән соң [үсемлекләр белән] җанландырды. Һичшиксез, ишетә торган кешеләр өчен боларда [Аллаһы Тәгаләнең барлыгына, берлегенә, чиксез гыйлеменә, өстен кодрәтенә, тиңсез хикмәтенә күрсәткән бик күп] билге [һәм дәлил] бар.
66.    Һичшиксез, терлектә сезнең өчен бик зур гыйбрәт бар. Без сезгә аларның эчендә тизәк белән кан арасында булган һәм эчүчеләр өчен тамактан җиңел үтә торган саф сөт эчерәбез.
67.    Хөрмә агачларының җимешләреннән һәм йөземнәрдән [сыгып ясалган эчемлекләрдән] шәраб һәм [серкә, куе ширбәт, кайнатма, кипкән йөзем һәм төрле хәлләрендә кулланыла алган хөрмә төрләреннән] яхшы бер ризык аласыз. Һичшиксез, [фикер йөрткән] акыл ияләре өчен боларда [Аллаһы Тәгаләнең барлыгына, берлегенә, чиксез гыйлеменә, чиксез кодрәтенә һәм тиңсез хикмәтенә күрсәткән бик зур] билге бар.
68.    [Расүлем!] Синең Раббың бал кортына вәхи итте: «Тауларда, агачларда һәм [кешеләр төзегән] корылмаларда оялар кор.
69.    Шуннан соң, һәртөрле җимешләрдән туклан һәм Раббың җиңеләйткән юлларда йөр». Аларның карыннарыннан [ел фасылларының, чәчәкләрнең, бал кортларының яше үзгәрүгә бәйле] төрле төсле һәм кешеләр өчен шифа булган бер эчемлек чыга. Һичшиксез, боларда фикер йөртүчеләр өчен билге бар.
70.    Аллаһ сезне [юктан] бар итте, шуннан Ул сезнең җаныгызны алачак. Арагыздан кайберәүләр, [көчләре кимеп, яшь чагында] белгән бар нәрсәне дә онытып, [кеше] гомернең иң зәгыйфь чагына [картлыгына һәм сабый чагындагы кебек хәленә] кире кайтарыла. Һичшиксез, Аллаһ – [һәрнәрсәне] Белүче, Кодрәт иясе. [Сезнең гыйлемегез һәм көчегез вакыт-вакыт үзгәреп торса, Аның гыйлеме һәм кодрәте бернинди үзгәрешләргә дә дучар булмый].
71.    Аллаһ ризык аша берәүләрегезне икенчеләрегездән өстен кылды [бай һәм фәкыйрь итте]. Өстен булган [бай һәм җитәкче урыннардагы] ул кешеләр, [кул астындагылар] үзләренә тигез булмасыннар дип, уң куллары ия булган [коллар һәм эшчеләр урынындагы] кешеләргә ризыкларын бирмиләр. Әллә алар Аллаһның [үзләренә бирелгән моның кадәр] нигъмәтен инкяр итәләрме?
72.    Аллаһ сезнең үзегездән сезгә хатыннар бар итте, ул хатыннарыгыздан исә сезнең өчен балалар һәм оныклар яралтты һәм сезне ризыкландырды. Әллә алар [һаман да потлардан файда өмет итү кебек] ялганга ышаналар, Аллаһның исә [моның кадәр] нигъмәтен [күрә торып] инкяр итәләрме?
73.    Һәм, Аллаһны калдырып, үзләренә күкләрдән [яудырып] һәм җирдән [үстереп] бернинди ризык та бирергә мөмкинлеге булмаган һәм [бернәрсәгә дә] көч җиткерә алмаган нәрсәләргә табыналармы?
74.    [Моның кадәр нигъмәтләр саналганнан соң] Аллаһка тиңдәшләр кушмагыз. Һичшиксез, Аллаһ [сезнең эчегезне, тышыгызны, бөтен эшләрегезне, гамәлләрегезнең сезгә нәрсәләр казандырачагын бик яхшы] белә, сез белә алмассыз.
75.    Аллаһ, бернәрсәгә көче җитми торган, хуҗалы [булганы өчен үз исеменнән эшләргә бернинди вәкаләте булмаган] бер кол, һәм Бездән яхшы бер ризык бирелгән, яшерен һәм ачык рәвештә моннан [мул итеп] сарыф иткән кеше турында бер мисал китерә. [Хөрләр белән коллар, бичара, мескен фәкыйрьләр белән юмарт байлар, гөнаһлы кяферләр белән мөэминнәр –] Болар бертигезмени? [Бөтен нигъмәтләр Аллаһы Тәгаләдән килгәнгә күрә] Барча мактаулар – Аллаһка гына. Әмма аларның күбесе [бу хакыйкатьләрне] белмиләр.
76.    Аллаһ [шушы] ике кешене бер үрнәк итеп китерә. Аларның берсе – [зиһене һәм аңлау сәләте бозык булганы өчен ни тапкырлык, ни сизү ярдәмендә] бернәрсәгә көче җитмәгән [һәм үзенә әйткән сүзне аңламый, теләкләрен дә аңлата алмый торган] бер телсез. Ул – әфәндесе өстендә авыр йөк. Ул аны кая җибәрсә дә [һәм аңардан нәрсә генә сораса да, беркайчан да], бер игелек китермәс. Аның белән [көчле бер фикер һәм оста сөйләү сәләтенә ия булганы өчен кешеләрне] гаделлеккә өндәгән һәм үзе туры бер юлда булган кеше бертигез буламыни?
77.    Күкләрдәге һәм җирдәге гаиб – Аллаһныкы гына. Сәгатьнең [Кыямәтнең кисәктән] җитүе – күз ачып йомганчы яки тагын да якынрак. Һичшиксез, Аллаһ – һәрнәрсәгә Кодрәтле.
78.    Аллаһ сезне берни белмәгән хәлегездә аналарыгызның карыннарыннан чыгарды, сезгә колаклар, күзләр һәм [аң-зиһен үзәге булган] күңелләр бирде. Бәлки, сез [үзегезгә насыйп булган нигъмәтләрнең зурлыгын аңлап, аларның бәясен белерсез һәм] шөкер итәрсез.
79.    Алар [инкяр итүчеләр] күктә [очарга дигән] әмергә буйсынган кошларны күрмиләрме әллә? Аларны бит Аллаһ кына тота. [Шуңа күрә авыр җисемнәр һава бушлыгында өсләреннән дә, асларыннан да бернинди тотып торучысыз очып йөриләр]. Һичшиксез, иман китергән бер кавем өчен монда [кошларның оча алырлык итеп яралтылуында, һаваның да, үз сыйфатларына хас булмаганча, аларны бушлыкта тотарлык итеп яралтылуында] билгеләр бар.
80.    Аллаһ сезгә [таштан, кирпечтән, бүрәнәдән бина корган] өйләрегезне бер яшәү урыны итте, терлекләрнең тиреләреннән сезгә күчеп йөргән чагыгызда да, бер урында торганда да җиңел [чатыр] өйләр [бирде]. [Сарыкларның, кәҗәләрнең һәм дөяләрнең] Йоннарыннан, төкләреннән һәм кылларыннан [келәм, юрган] өй кирәк-яраклары һәм [искереп черер] бервакытка кадәр файдаланыла торган сәүдә әйбере яралтты.
81.    Аллаһ Үзе яралткан [болытлар, агачлар, таулар һәм өйләр кебек] нәрсәләрдән сезнең өчен күләгәлекләр яралтты, янә сезнең өчен тауларда сыеныр урыннар бар итте, сезне эсседән [һәм суыктан] саклый торган киемнәр белән сезнең өчен [сугышлардагы бер-берегезгә карата] ярсуыгыздан саклый торган [көбәләр кебек] киемнәр яралтты. Шулай итеп, Ул [Раббыгыз элек сезгә нигъмәтләрен тутырып биргәне кебек, киләчәктә дә] сезгә нигъмәтен төгәлләячәк. Бәлки, сез [бу Затның бөтен әмерләренә] буйсынырсыз.
82.    [Расүлем!] Әгәр алар [Исламнан] йөз чөерсәләр, синең өстә – [аларны туры юлга күндерү түгел, ә вәхине] ачык ирештерү генә.
83.    [Бу кяферләрнең Исламнан йөз чөерүләре – Аллаһның нигъмәтләрен белмәгәннәре өчен түгел]. Алар Аллаһның нигъмәтен [бик яхшы беләләр, Расүлуллаһны (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) бик күп могҗизалары белән] таныйлар, шуннан соң [үзләренә моның кадәр нигъмәт насыйп иткән Затка гаҗиз нәрсәләрне тиңдәш иткәннәре өчен, кыланышлары һәм сүзләре белән] аны инкяр итәләр. Аларның күбесе – булган кешеләр.
84.    Ул көнне Без һәрбер өммәттән бер шаһит тергезербез, соңыннан ул кяфер кешеләргә [тәүбәгә килер өчен] рөхсәт бирелмәячәк һәм алардан [Раббыларын] разый итү соралмаячак.
85.    Золым иткән кешеләр газапны күргәч, аларга җиңеләйтелмәячәк һәм аларга кичектерү дә бирелмәячәк.
86.    Ширек кушкан кешеләр [үзләре Аллаһы Тәгаләгә тиңләштергән] уртакларны күргәч: «И, безнең Раббыбыз! Менә болар – безнең, Сине калдырып, табынган уртакларыбыз. [Син безгә бик авырга килгән бу газапны алар белән бүлгәләмәссеңме?]» – диярләр. Әмма алар боларга: «Һичшиксез, [без сезне үзебезгә гыйбадәт кылырга чакырмадык, сез үзегезнең теләкләрегезгә табындыгыз] сез – [безне илаһ итүдә] ялганчыларсыз», – диярләр.
87.    [Дөньядагы моның кадәр кирелекләренә карамастан] Ул көнне алар Аллаһка буйсынуларын белдерәчәкләр, [Аллаһка иш иткән] уйдырма нәрсәләре алардан [бер газапны да алмас, киресенчә] югалыр.
88.    Кяфер булган һәм Аллаһның юлыннан яздыручыларга, бозыклык таратканнары өчен, Без [җәһәннәмдә чигәчәк] газап өстенә башка бер газап өстәячәкбез [моның нәтиҗәсе буларак, качыр кебек чаяннар, дөяләр кебек зәһәр еланнар аларны чагып торачак].
89.    [Расүлем!] Ул көнне Без һәрбер өммәтнең [үз милләтләреннән яки алар бик яхшы танып белгән] үз араларыннан [саналган кешеләрне сайлап] бер шаһитны [пәйгамбәрне] аларга каршы тергезәчәкбез, сине исә менә боларга [мәккәлеләргә] каршы шаһит буларак китерәчәкбез. Без бу Китапны сиңа [дин мәсьәләсендә кешеләр мохтаҗ булган] барлык нәрсәнең бәяны, мөселманнар өчен һидаят, бер рәхмәт һәм бер сөенеч итеп иңдердек.
90.    Һичшиксез, Аллаһ [һәрнәрсәне аңлатыр өчен иңдергән китабында] гадел булырга, изгелек кылырга һәм [бигрәк тә] якын туганнарга [мохтаҗ булган нәрсәләрен] бирергә [һәм туганлык җепләрен ныгытуны] әмер итә. [Зина кебек] Фәхешлектән, [көферлек, ширек һәм шуның кебек дин кабул итмәгән] тыелганнан һәм [кешеләргә] җәбер-золым кылудан тыя. Сез акылга килерсез дип, сезне үгетли.
91.    [Нәрсәне дә булса үтәргә дип, кешеләр белән, аеруча Ислам дине кушканча яшәргә дип, Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) белән] Килешкәч, Аллаһка биргән вәгъдәне [Ул тотарга әмер иткән сүзне] үтәгез. [Сүзләрегезне тотачагыгыз турында] Аллаһны үзегезгә шаһит иткәч, һәм [аны Аллаһның исеме белән] беркеткәч, антларны бозмагыз. Һичшиксез, Аллаһ сезнең ни кылганнарыгызны белә.
92.    Бер җәмәгать [солых төзегән] икенче бер җәмәгатьтән [куәтлерәк һәм] күбрәк дип, сез [көчсезрәк җәмәгать белән төзегән килешүне бозып, аларга биргән] антларыгызны арагызда бер алдауга әйләндереп, эрләгәннән соң җебен сүтеп теткәләгән хатын кебек булмагыз. Аллаһ сезне моның белән сыный. Кыямәт көнендә Ул, һичшиксез, [дөньяда чакта] сез ихтилаф иткән нәрсәләрне [сезгә ниләр казандырганын һәм нәрсәләрдән мәхрүм иткәнен] сезгә аңлатачак.
93.    [Сез барыгыз да һидаять юлын сайлаган булсагыз] Аллаһ [та моның шулай буласын белеп, иман китерәчәгегезне] теләгән булса, сезне [Исламда берләшкән] бер генә өммәт итәр иде. Әмма Ул [ялгыш юлны сайлаячакларын белгәне өчен, адаштырырга] теләгән кешене адаштыра, [һидаятьне сайлаячагын белгәне өчен, туры юлга кертергә] теләгән кешене һидаятькә кертә. [И, кешеләр!] Кылган нәрсәләрегез турында, һичшиксез, [Кыямәт көнендә] соралачаксыз.
94.    Антларыгызны арагызда бер алдауга әйләндермәгез. [Исламга керү хакында биргән антларыгызны бозып, мөртәт булмагыз]. Юкса [Исламда] ныгыганнан соң, аягыгыз [хак юлдан] таеп китәр дә, Аллаһның юлыннан чыгуыгыз сәбәпле [дөньяда чакта ук] начар нәрсә татырсыз. [Ахирәттә дә] Сезгә каты газап [әзерләнгән].
95.    [И, көчсез мөселманнар! Аларның сезгә ясаган кызыктыргыч тәкъдимнәренә алданып] Аллаһка биргән вәгъдәне [һәм Аның әмерләрен үтәү турында Расүленә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) биргән бәйгатьне] юк бәягә сатмагыз. Аллаһ хозурында булган [ярдәм һәм ганимәт, Ахирәттә исә савап һәм җәннәт кебек] нәрсә [мөшрикләрнең тәкъдимнәреннән] сезнең өчен яхшырак. Әгәр белсәгез иде!
96.    [Чөнки дөнья нигъмәтләреннән] Яныгызда булган нәрсәләр [беркөнне] бетәчәк. Аллаһ хозурында булганнар исә дәвамлы калачак. [Ислам хөкемнәренә, бөтен авырлыкларына карамастан] Сабыр иткән кешеләргә [үзләре лаек булган] әҗерләрен алар кылган нәрсәләрнең иң күркәме белән бирәчәкбез.
97.    Һәр мөэмин ир яки мөэмин хатын [иман шартларына шөбһәсез иман итеп] изге гамәл кылса, Без аңа [дөньяда да, кабердә дә, җәннәттә дә] бик күркәм тормыш бирәчәкбез. [Моннан соң алар үлемсез бер тормышка, фәкыйрьлек куркынычы булмаган бер байлыкка, саулыкка, югалмаячак милеккә һәм мәңгелек бер бәхеткә ирешәчәкләр]. Һичшиксез, алар кылган нәрсәләрнең әҗерләрен иң күркәме белән бирәчәкбез.
98.    [Расүлем!] Коръән укыган чагыңда ләгънәтле шайтаннан Аллаһка сыен.
99.    Һичшиксез, иман китергән һәм Раббыларына гына тәвәккәл кылган кешеләр өстеннән аның хакимлеге юк.
100.    Аның хакимлеге – [һәрвакыт] аны дус иткәннәр һәм аның [адаштыруы] сәбәпле [Аллаһы Тәгаләгә] ширек кушканнар өстендә генә.
101.    Без [нәсех итәргә теләгән] бер аятьне башка бер аять белән алыштырган чакта, [нәсехнең хикмәтен белмәгән кяфер] кешеләр: «Син – [Аллаһ исеменнән] уйлап чыгарасың. [Бүген әмер иткән бер нәрсәңне иртәгә акылыңа килгән бер сәбәп белән тыеп куясың]», – диләр. Аллаһ бит [вакытына, урынына карата һәм һәр өммәтнең мәнфәгатьләрен исәпкә алып] нәрсәне иңдерәчәген бик яхшы белә. Әмма аларның күбесе белмиләр.
102.    [Расүлем!] Әйт: «[Ул Коръән бернинди дә уйдырма түгел] Иман китергән кешеләр [иманнарында] нык торсын, мөселманнарга бер һидаять һәм сөенеч булсын дип, аны Раббым тарафыннан Изге рух [Җәбраил [галәйһиссәлам] хак белән иңдерде».
103.    Без аларның [Расүлуллаһка (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) вәхине Аллаһы Тәгалә иңдергәне турында]: «Аны [Аиш исемле] кеше генә өйрәтә бит», – дигәннәрен беләбез. Алар күрсәткәннең теле – [гарәпчәгә] чит тел, бу [Коръәни Кәрим] – исә ап-ачык гарәп теле бит.
104.    Аллаһның аятьләренә ышанмаган [һәм аларны сихер, ялган һәм элеккеләрнең хикәяләре дип санаган] кешеләрне [көферлекне өстен күрүне дәвам итеп торганда] Аллаһ [җәннәт юлына] һидаять итми. Аларга тилмерткеч бер газап [әзерләнгән].
105.    [Расүлем! Мөшрикләр сиңа: «Син ялганчы», – диләр, әмма] Ялганны Аллаһның аятьләренә ышанмаган [сезнең кебек кешелексез] кешеләр чыгара. Алар – ялганчыларның нәкъ үзләре. [Бу кешеләр ялганчылыкны шундый бер хәлгә китереп җиткергәннәр ки, иманнары да, кешелек сыйфатлары да аларны моннан туктата алмый].
106.    Күңеле иман белән тулы булган хәлдә [кяферләр тарафыннан ширек сүзен әйтергә] мәҗбүр ителгән кешеләрдән тыш, кем дә кем, иман китергәннән соң, Аллаһны инкяр итсә, янә күңелен көферлеккә ачса, Аллаһның ачуы – боларда [булачак]. Алар өчен [Ахирәттә] зур газап бар.
107.    Бу – [иман китерүләре артыннан үз ирекләре белән көферлекне сайлаулары] аларның [түбән] дөнья тормышын Ахирәттән өстен күргәннәре өчен. Һичшиксез, Аллаһ кяферләр кавемен [иманга юнәлми торып] һидаятькә ирештерми.
108.    Аллаһ аларның йөрәкләренә, колакларына һәм күзләренә мөһер сукты [шул сәбәпле алар хакыйкатьне аңлау сәләтен югалтканнар]. Әнә шулар – гафилләр [чөнки эш нәтиҗәсен уйламаудан һәм файданы-зарарны кайгыртмаудан да зуррак ваемсызлык була алмый].
109.    Һичбер шик юк, алар [тормышларын үзләрен мәңгелек газапка илтәчәк ялгыш ышану һәм бозык гамәлләр белән төгәлләгәннәре өчен] Ахирәттә зарар күрүчеләрдән булачаклар.
110.    Шуннан, һичшиксез, [диннән кайтулары өчен] сынауларга дучар ителүләреннән соң, [Ислам туфракларына] һиҗрәт кылучыларга, [кяферләр белән] җиһад кылучыларга һәм [шул юлда чиккән бөтен кыенлыкларга] сабыр итүчеләргә, әлбәттә, Раббың – [гөнаһларны күпләп] Гафу итүче, Рәхимле.
111.    Һәр җан [ата-анасы, балалары һәм иң якыннары турында кайгыртмыйча, фәкать] үзе өчен генә тартышырга киләчәк, һәрбер җанга кылган нәрсәләре [өчен җәза яки савап] биреләчәк һәм [саваплары киметелеп яки газаплары арттырылып] золым ителмәячәк Көнне [Аллаһы Тәгаләнең дусларына булган рәхмәте ап-ачык хәлгә киләчәк].
112.    Аллаһ [үзләренә бирелгән нигъмәтләрне инкяр иткән, газапка дучар булган җәмәгатьләргә гыйбрәт булсын дип] бер мәмләкәтне үрнәк итеп китерә. Ул имин һәм тыныч бер җир иде. [Тирә-ягындагы] Һәр җирдән ризыгы анда килеп тора иде. Әмма ул [мәмләкәттә яшәүчеләр] Аллаһның нигъмәтләренә шөкерсезлек кылды, һәм шуның өчен Аллаһ аларга ачлык һәм курку киемен [кидереп, аларның газабын] татыттырды.
113.    Аларга үз араларыннан бер расүл килгән иде, алар аны ялганчыга санадылар, шул сәбәпле алар залимнәр булып кала биргәндә, [тамырларыннан корыткан] бер газап аларны тотты.
114.    [Аллаһның нигъмәтләрен инкяр итеп, илчеләрен ялганчы санаучыларның башына төшкән бәлаләр сезгә дә бик ачык аңлашылганга күрә] Аллаһның сезне ризыкландырган нәрсәләреннән хәләл һәм хуш булганын ашагыз, һәм әгәр сез Аңа гына гыйбадәт кыласыз икән, Аллаһның нигъмәтенә шөкер итегез.
115.    Ул сезгә [шәригать кагыйдәсе белән ауланмыйча яки чалынмыйча, үзе үлгән] үләксә, [чалган чакта сиптереп] аккан канны, дуңгыз итен, [хайваннарны чалган вакытта] Аллаһтан башка берәүнең исеме телгә алынганын харам кылды. Әмма кем дә кем бозыклык кылмыйча һәм [үлмәслек кенә ашау кирәк булган] чиктән узмыйча, [югарыда әйтелгәннәрдән нәрсәне дә булса ашарга] мәҗбүр калса, һичшиксез, Аллаһ бит – Гафу итүче, Рәхимле.
116.    [Рөхсәт яки тыелу хөкемен] Телләрегез [чынбарлык итеп] сыйфатлаган [кайбер хайваннар кебек] нәрсәләр турында: «Бу – хәләл, менә бу – харам», – дип ялган сөйләмәгез, Аллаһка карата яла якмагыз. Аллаһка карата яла ягучылар, һичшикчез, уңышка ирешмәячәкләр.
117.    [Алар бу ялганнан өмет иткән табыш, дөньяда кулга төшергән] Аз бер файда [белән чикләнгән]. Әмма [Ахирәттә] аларга тилмерткеч бер газап [әзерләнгән].
118.    Моннан алда [бу аять кәримә иңгәнче] Без сиңа сөйләгәннәрне яһүдиләргә генә харам кылган идек. [Тырнаклы хайваннарны, эч майларын, эчәк-карындагы яки сөяк белән аралашкан майларны һәм итләрне харам кылып] Без аларга золым итмәдек, ләкин алар үз-үзләренә золым эшләделәр.
119.    Һичшиксез, белмәү аркасында [көферлек, гөнаһ кебек] яман нәрсәләр эшләгән, шуннан аның артыннан ук тәүбә иткән һәм [тәүбәләрендә ныклык күрсәтеп, гамәлләрен] төзәткән кешеләргә, һичшиксез, синең Раббың – моннан соң, әлбәттә, Гафу итүче, Рәхимле.
120.    Һичшиксез, Ибраһим [галәйһиссәлам] Аллаһка итагать иткән һәм [бозыклыкка тартылмыйча, хактан аерылмыйча] хәниф булган [ләкин бик күп өстен сыйфатларга ия булу ягыннан берүзе генә дә] бер өммәт [имам] иде. Ул [беркайчан да] мөшрикләрдән булмады.
121.    Ул [Ибраһим [галәйһиссәлам] – Аның нигъмәтләренә шөкер итүче [бер зат иде] ки, Ул аны [пәйгамбәр итеп] сайлады һәм туры юлга ирештерде.
122.    [«Соңыннан килүчеләр мине яхшы яктан искә алсын», рәвешендәге догасын кабул итеп] Без аңа дөньяда [пәйгамбәрлек, Кыямәткә кадәр дәвам итәчәк нәсел, байлык һәм гыйбадәттә үткәрелгән озын гомер кебек] күркәм нәрсәләр биргән идек. [«Мине изгеләр янында ит» дигән догасын кабул итеп] Һичшиксез, ул Ахирәттә дә, әлбәттә, изгеләрдән [булачак].
123.    [Расүлем!] Шуннан Без сиңа: «Хәниф булган Ибраһимның [галәйһиссәлам] милләтенә ияр [һәм туры юлга дәгъват кыл]! Ул [беркайчан да] мөшрикләрдән булмады!» – дип вәхи иттек.
124.    Шимбә [көнне балык тоту һәм башка эшләрне ташлап, гыйбадәт белән генә уздыру, аны олылау] фәкать аның хакында фикер каршылыгына төшкән [яһүди] кешеләргә генә фарыз кылынган иде. Һичшиксез, синең Раббың Кыямәт көнендә аларның үзара ихтилаф кылган нәрсәләре хакында араларында [гадел] хөкем бирәчәк.
125.    [Расүлем! Хикмәт белән һәм күркәм үгет белән Раббыңның юлына дәгъват ит. Һәм алар белән иң яхшы булган юл белән бәхәсләш. Һичшиксез, синең Раббың кем Аның юлыннан язганын яхшырак белә, һәм Ул һидаятькә ирешүчеләрне дә яхшырак белә.
126.    Хәмзәнең [радыйаллаһу ганһ] шәһит ителүенә соң дәрәҗә кайгырып, мөшрикләрдән бер кешегә шундый ук җәза биреп, газапларга ниятләдегез, әмма] Әгәр җәза бирергә булсагыз, алар сезне җәзалаган шикелле аларны җәзалагыз. Әмма түземлек күрсәтсәгез, сабыр итүчеләр өчен яхшырак.
127.    [Расүлем! Мөшрикләрне җәзалауларына карата] Сабыр бул, чөнки синең сабырың [Аллаһтан] Аллаһ белән генә. Алар өчен көенмә, корган хәйләләре сәбәпле тарлык [һәм хәсрәт] кичермә.
128.    Һичшиксез, Аллаһ – [гөнаһлардан] курыккан һәм [Раббыларының ризалыгын гына өмет итеп] игелекле гамәлләр кылган кешеләр белән.
 

Фото на анонсе: © Михаил Захаров / «Татар-информ»